Skip to main content

How neoliberalism manufactured consent to secure its unlimited power

From David Harvey's A Brief History of Neoliberalism

Part 11 – The Reagan/Thatcher neoliberal legacy: a bizarre form of a sinister political doctrine from which it would be difficult one to escape

But Thatcher had to fight the battle on other fronts. A noble rearguard action against neoliberal policies was mounted in many a municipality –– Sheffield, the Greater London Council (which Thatcher had to abolish in order to achieve her broader goals in the 1980s), and Liverpool (where half the local councillors had to be gaoled) formed active centres of resistance in which the ideals of a new municipal socialism (incorporating many of the new social movements in the London case) were both pursued and acted upon until they were finally crushed in the mid-1980s.

She began by savagely cutting back central government funding to the municipalities, but several of them responded simply by raising property taxes, forcing her to legislate against their right to do so. Denigrating the progressive labour councils as ‘loony lefties’ (a phrase the Conservative-dominated press picked up with relish), she then sought to impose neoliberal principles through a reform of municipal finance. She proposed a ‘poll tax’ –– a regressive head tax rather than a property tax –– which would rein in municipal expenditures by making every resident pay. This provoked a huge political fight that played a role in Thatcher’s political demise.

Thatcher also set out to privatize all those sectors of the economy that were in public ownership. The sales would boost the public treasury and rid the government of burdensome future obligations towards losing enterprises. These state-run enterprises had to be adequately prepared for privatization, and this meant paring down their debt and improving their efficiency and cost structures, often through shedding labour.

Their valuation was also structured to offer considerable incentives to private capital –– a process that was likened by opponents to ‘giving away the family silver’. In several cases subsidies were hidden in the mode of valuation –– water companies, railways, and even state-run enterprises in the automobile and steel industries held high-value land in prime locations that was excluded from the valuation of the enterprise as an ongoing concern.

Privatization and speculative gains on the property released went hand in hand. But the aim here was also to change the political culture by extending the field of personal and corporate responsibility and encouraging greater efficiency, individual/corporate initiative, and innovation. British Aerospace, British Telecom, British Airways, steel, electricity and gas, oil, coal, water, bus services, railways, and a host of smaller state enterprises were sold off in a massive wave of privatizations.

Britain pioneered the way in showing how to do this in a reasonably orderly and, for capital, profitable way. Thatcher was convinced that once these changes had been made they would become irreversible: hence the haste. The legitimacy of this whole movement was successfully underpinned, however, by the extensive selling off of public housing to tenants. This vastly increased the number of homeowners within a decade. It satisfied traditional ideals of individual property ownership as a working-class dream and introduced a new, and often speculative, dynamism into the housing market that was much appreciated by the middle classes, who saw their asset values rise –– at least until the property crash of the early 1990s.

Dismantling the welfare state was, however, quite another thing. Taking on areas such as education, health care, social services, the universities, the state bureaucracy, and the judiciary proved difficult. Here she had to do battle with the entrenched and sometimes traditional upper-middle-class attitudes of her core supporters.

Thatcher desperately sought to extend the ideal of personal responsibility (for example through the privatization of health care) across the board and cut back on state obligations. She failed to make rapid headway. There were, in the view of the British public, limits to the neoliberalization of everything. Not until 2003, for example, did a Labour government, against widespread opposition, succeed in introducing a fee-paying structure into British higher education.

In all these areas it proved difficult to forge an alliance of consent for radical change. On this her Cabinet (and her supporters) were notoriously divided (between ‘wets’ and ‘drys’) and it took several years of bruising confrontations within her own party and in the media to win modest neoliberal reforms. The best she could do was to try to force a culture of entrepreneurialism and impose strict rules of surveillance, financial accountability, and productivity on to institutions, such as universities, that were ill suited to them.

Thatcher forged consent through the cultivation of a middle class that relished the joys of home ownership, private property, individualism, and the liberation of entrepreneurial opportunities. With working-class solidarities waning under pressure and job structures radically changing through deindustrialization, middle-class values spread more widely to encompass many of those who had once had a firm working-class identity.

The opening of Britain to freer trade allowed a consumer culture to flourish, and the proliferation of financial institutions brought more and more of a debt culture into the centre of a formerly staid British life. Neoliberalism entailed the transformation of the older British class structure, at both ends of the spectrum.

Moreover, by keeping the City of London as a central player in global finance it increasingly turned the heartland of Britain’s economy, London and the south-east, into a dynamic centre of ever-increasing wealth and power. Class power had not so much been restored to any traditional sector but rather had gathered expansively around one of the key global centres of financial operations. Recruits from Oxbridge flooded into London as bond and currency traders, rapidly amassing wealth and power and turning London into one of the most expensive cities in the world.

While the Thatcher revolution was prepared by the organization of consent within the traditional middle classes who bore her to three electoral victories, the whole programme, particularly in her first administration, was far more ideologically driven (thanks largely to Keith Joseph) by neoliberal theory than was ever the case in the US. While from a solid middle-class background herself, she plainly relished the traditionally close contacts between the prime minister’s office and the ‘captains’ of industry and finance. She frequently turned to them for advice and in some instances clearly delivered them favours by undervaluing state assets set for privatization. The project to restore class power –– as opposed to dismantling working-class power –– probably played a more subconscious role in her political evolution.

The success of Reagan and Thatcher can be measured in various ways. But I think it most useful to stress the way in which they took what had hitherto been minority political, ideological, and intellectual positions and made them mainstream. The alliance of forces they helped consolidate and the majorities they led became a legacy that a subsequent generation of political leaders found hard to dislodge.

Perhaps the greatest testimony to their success lies in the fact that both Clinton and Blair found themselves in a situation where their room for manoeuvre was so limited that they could not help but sustain the process of restoration of class power even against their own better instincts. And once neoliberalism became that deeply entrenched in the English-speaking world it was hard to gainsay its considerable relevance to how capitalism in general was working internationally.

This is not to say, as we shall see, that neoliberalism was merely imposed elsewhere by Anglo-American influence and power. For as these two case studies amply demonstrate, the internal circumstances and subsequent nature of the neoliberal turn were quite different in Britain and the US, and by extension we should expect that internal forces as well as external influences and impositions have played a distinctive role elsewhere.

Reagan and Thatcher seized on the clues they had (from Chile and New York City) and placed themselves at the head of a class movement that was determined to restore its power. Their genius was to create a legacy and a tradition that tangled subsequent politicians in a web of constraints from which they could not easily escape. Those who followed, like Clinton and Blair, could do little more than continue the good work of neoliberalization, whether they liked it or not.

***

[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10]

Comments

Popular posts from this blog

The real reason Boris Johnson pushes for a no-deal Brexit

globinfo freexchange

The UK political landscape looks increasingly chaotic, especially after Boris Johnson's ultimatum for a no-deal Brexit on 31 October. It looks like the whole country suffers from a general nervous breakdown through a "bellum omnium contra omnes" situation. But if you "follow the money", you will, eventually, see the whole picture quite clearly. And you will realize that this whole Brexit issue, is primarily the product of a merciless war among rival factions of the British capital.

In the mid-July, Reuters "exposed" some key supporters of Boris Johnson who have poured hundreds of thousands of pounds into his campaign. As Reutersreported:

          More than half the donations came from financiers and businessmen who funded the campaign to leave the European Union. The two biggest backers are Anthony Bamford, the billionaire chairman of the construction equipment maker JCB, and Jonathan Moynihan, chairman of venture capital fund Ipe…

Άρχισαν να το μετανιώνουν από τώρα οι 'νοικοκυραίοι' πατριώτες;

failed evolution
Δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι θα δικαιωνόμασταν τόσο γρήγορα. Ήδη από τα τέλη Μαΐου είχαμε γράψει:

Οι νεοφιλελεύθεροι ιμπεριαλιστές λοιπόν έστησαν το τέλειο κόλπο. Θέλοντας να ετοιμάσουν την απόλυτα αφοσιωμένη μαριονέτα τους, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, για να αναλάβει την εξουσία, έστησαν το σκηνικό στα μέτρα του. Έβαλαν τον Τσίπρα να υπογράψει μνημόνιο, να υπογράψει τη συμφωνία των Πρεσπών και γενικά να κάνει όλη τη βρόμικη δουλειά για να μη λερωθεί ο 'ατσαλάκωτος' Κυριάκος.
Το εγχώριο μιντιακό κατεστημένο δεν έχασε χρόνο. Άρχισε αμέσως νέες επιχειρήσεις προπαγάνδας με επίκεντρο τη συμφωνία των Πρεσπών, προκειμένου να φανεί ότι η εγχώρια δεξιά, όσο και αν έχει αλλάξει, δεν έχει χάσει τα πατριωτικά ανακλαστικά της, σε αντίθεση με τους 'προδότες Αριστερούς'.  
Η προπαγάνδα έπιασε, και ένα σημαντικό ποσοστό των λούμπεν μικροαστών πήγε στην κάλπη θυμωμένο, προκειμένου να τιμωρήσει τον 'ανθέλληνα' Τσίπρα. Η μιντιακή πλύση εγκεφάλου κατάφερε με τ…

Τα κρατικοδίαιτα τραπεζοπαράσιτα ετοιμάζονται για άλλο ένα μεγάλο πάρτι με κυβέρνηση Μητσοτάκη

globinfo freexchange
Οι γαλάζιοι υπηρέτες του κεφαλαίου ετοιμάζονται να ρίξουν άλλο ένα πακέτο δισεκατομμυρίων στις τραπεζικές μαύρες τρύπες. Αυτή τη φορά, θέλουν να τις απαλλάξουν από τα κόκκινα δάνεια και φυσικά ο λογαριασμός θα πάει, ως συνήθως, στα γνωστά υποζύγια.  
Όπως αποκάλυψε ρεπορτάζ του The Press Project:
Την έγκριση των ευρωπαϊκών θεσμών φέρεται να αναμένει η κυβέρνηση, ώστε να προχωρήσει σε σχέδιο «κρατικής υποβοήθησης» των τραπεζών, εφαρμόζοντας ουσιαστικά το σχέδιο του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) για κρατική ενίσχυση προς κάλυψη των κόκκινων δανείων που αναμένεται να φτάσει τα 20 δισ. ευρώ. Την ίδια ώρα, οι τράπεζες προχωρούν σε τιτλοποιήσεις κόκκινων δανείων ύψους 6,5 δισ. ευρώ, με πρώτη και καλύτερη τη Eurobank και τις υπόλοιπες να ακολουθούν. 
[...]
Υπενθυμίζεται πως λίγες ημέρες πριν τις εκλογές, αλλά και μετά από αυτές, στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρέθηκε το «μαξιλάρι» των 37 δισ. ευρώ της προηγούμενης κυβέρνησης και τα σχέδια της…

Ο πραγματικός λόγος που ο Μπόρις Τζόνσον πιέζει για Brexit χωρίς συμφωνία

globinfo freexchange

Το Βρετανικό πολιτικό τοπίο μοιάζει να γίνεται όλο και πιο χαοτικό όσο πλησιάζουμε την 31η Οκτωβρίου, ημερομηνία-τελεσίγραφο που έχει ορίσει ο τωρινός Βρετανός πρωθυπουργός, Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος μάλιστα απειλεί με ένα Brexit χωρίς συμφωνία. Ολόκληρη η χώρα φαίνεται να βρίσκεται υπό το καθεστώς μιας γενικής νευρικής κρίσης, με τα διάφορα στρατόπεδα υπέρ και κατά του Brexix, το καθένα για τους δικούς του λόγους, να έχουν λάβει θέσεις μάχης σε μια "όλοι εναντίον όλων" κατάσταση. 
Όπως ανέφερε η Εφημερίδα των Συντακτών:  
«Στις Βρυξέλλες και στο Λονδίνο ένα ερώτημα ακούγεται όλο και πιο δυνατά: Mπορεί να αναχαιτιστεί ο Μπόρις Τζόνσον;»… Καυτή και εύλογη η απορία που μετέφερε χθες το πρακτορείο Associated Press, καθώς εντείνεται ραγδαία η ανησυχία και στις δύο πλευρές της Μάγχης πως ο νέος, σκληροπυρηνικός μπρεξιστής, πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου όχι μόνο δεν μπλοφάρει επιμένοντας πως θα βγάλει τη χώρα από την Ε.Ε. στις 31 Οκτωβρίου με ή χωρ…

Τα identity politics και η "φεγγαρόφωτη" των νεοφιλελέδων

globinfo freexchange
Το χθεσινό άρθρο του Liberal που αφορά το πρόσωπο της νέας υφυπουργού Εργασίας, Δόμνας Μιχαηλίδου, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού που οι Αμερικανοί ονομάζουν identity politics. 
Με τον όρο identity politics, οι Αμερικανοί περιγράφουν έναν τρόπο άκρως επιφανειακής πολιτικής προσέγγισης, που στην ουσία αποτελεί ένα τέχνασμα της νεοφιλελεύθερης σχολής, το οποίο έχει σαν στόχο να αποπροσανατολίσει και να απομακρύνει το κοινό από την ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης. 
Η συγκεκριμένη τακτική χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον από τα Αμερικανικά ΜΜΕ κατά την προεκλογική περίοδο των προεδρικών εκλογών του 2016. Το φιλελεύθερο μιντιακό κατεστημένο εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον του Μπέρνι Σάντερς, αντίπαλου της Χίλαρι Κλίντον για το χρίσμα των Δημοκρατικών. Και αυτό, γιατί έβλεπε με τρόμο ότι οι σοσιαλιστικές πολιτικές που πρέσβευε ο Μπέρνι Σάντερς (εντελώς αντίθετες με τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου), είχαν τεράστια απήχηση σ…

Η ουσία πίσω από τη νέα επιχείρηση προπαγάνδας με αφορμή τις συντάξεις-μαμούθ

failed evolution

Με το γνωστό στυλ, τα ιδιωτικά ΜΜΕ σχεδίασαν μια νέα επιχείρηση προπαγάνδας με όχημα την "ανακάλυψη" των συντάξεων-μαμούθ. Τα μιντιακά "λαγωνικά" έδωσαν άλλη μια πάσα, αυτή τη φορά στον υπουργό εργασίας, Γιάννη Βρούτση, προκειμένου να επιδοθεί στο τυπικό αντι-ΣΥΡΙΖΑ κρεσέντο με ύφος εισαγγελέα. 
Η Έφη Αχτσιόγλου, έβαλε τα πράγματα στη θέση τους δίνοντας την πραγματική εικόνα:  
              Για όσους ασφαλίζονταν με τα παλαιά καθεστώτα (πριν τον ν. 4387/2016) αλλά αιτήθηκαν συνταξιοδότησης μετά τον ν. 4387/2016 και μετά την 01.01.2019, ακριβώς επειδή το παλαιό σύστημα για κάποιες κατηγορίες ασφαλισμένων δεν προέβλεπε ανώτατα όρια εισφορών δεν προέκυπταν και ανώτατα όρια συντάξεων. Για τον λόγο αυτό   είχαμε επεξεργαστεί και δρομολογήσει νομοθετική ρύθμιση η οποία έθετε ανώτατο όριο σύνταξης το δωδεκαπλάσιο της εθνικής σύνταξης, όμως η ρύθμιση αυτή δεν πρόλαβε να περάσει από τη Βουλή καθώς προκηρύχθηκαν πρόωρα εκλογές.
Αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα…

Οι γαλάζιοι υπηρέτες του κεφαλαίου βάζουν μπρος τον 'οδοστρωτήρα'

globinfo freexchange
Αφού πούλησαν μπόλικο πατριωτιλίκι στους 'Μακεδονομάχους' για να πάρουν αυτοδυναμία, τώρα είναι ελεύθεροι να κάνουν ότι θέλουν, για λογαριασμό των 'μεγάλων αφεντικών'. Κυριολεκτικά. Η χειρότερη δεξιά της μεταπολίτευσης, ανοίγει το δρόμο για τη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα, καθώς ο Κυριάκος βάζει μπρος τον 'οδοστρωτήρα' κατά των εργαζομένων. Το πόσο απόλυτα αφοσιωμένη είναι η γαλάζια παράταξη στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων του μεγάλου κεφαλαίου φάνηκε κιόλας ξεκάθαρα.
Μετά τις προχθεσινές (ν)τροπολογίες, τις οποίες πέρασε με σχεδόν πραξικοπηματικό τρόπο η κυβέρνηση Μητσοτάκη, καταργείται η υποχρέωση των εργοδοτών να αιτιολογούν απολύσεις αλλά και η ευθύνη εργολάβων/υπεργολάβων απέναντι στους εργαζομένους τους. Και οι δυο παραπάνω ρυθμίσεις είχαν εισαχθεί από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.' 
Δικαιωνόμαστε απόλυτα όταν υποστηρίξαμε ότι η υφυπουργός Εργασίας, το δεξί χέρι του Βρούτση, λόγω φανατικής προσήλωσης στην ιδεολογία της, αναμένεται να πετσοκό…

Απόλυτη επιβεβαίωση: ο ιδεολογικός φανατισμός της κυβέρνησης Μητσοτάκη την έφερε κιόλας μπροστά στο πρώτο αδιέξοδο

globinfo freexchange

Για άλλη μια φορά επιβεβαιωνόμαστε πανηγυρικά. Αμέσως μετά την αναγνώριση του αποτυχημένου πραξικοπηματία Χουάν Γκουαϊδό από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, είχαμε επισημάνει ότι:

Η κίνηση αυτή αποτελεί άλλη μια απόδειξη ότι ακόμα και η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης θα καθορίζεται, ως επί το πλείστον, από τον τυφλό φανατισμό της και όχι από μελετημένες κινήσεις που απαιτούν συνεχείς ελιγμούς και συνετές αποφάσεις.

Ασχέτως ιδεολογικού προσανατολισμού και προτιμήσεων, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έπρεπε να εκμεταλλευτεί την ουδέτερη στάση της χώρας όσον αφορά τη Βενεζουέλα και να έχει την υπομονή να περιμένει να δει που θα οδηγήσουν οι διαπραγματεύσεις. Όμως αντί να εκμεταλλευτεί το πλεονέκτημα που απέκτησε η χώρα με την ουδέτερη στάση, κάτω από τις παρούσες συνθήκες, έσπευσε να το σπαταλήσει, λόγω της ιδεολογικής εμμονής που χαρακτηρίζει τη συντριπτική πλειοψηφία των μελών της.

Αυτό είναι ένα δείγμα του ιδεολογικού φανατισμού που διακατέχει τα γαλάζια στελέχη και πο…

US Air Force and Raytheon join Navy and Lockheed Martin by Introducing Directed Energy Weapons

After many years of speculation as to weather the use of Directed Energy Weapons in war would be unleashed upon the world, we now have our answer. [...] The U.S. Navy and Lockheed Martin were the first to announce a system called HELIOS (High-Energy Laser and Integrated Optical-Dazzler with Surveillance).

[...]

As you can see, much of the focus is centered around countering drone attacks. The new announcement from the U.S. Air Force also focuses primarily on this threat, both from the cheap and readily available quadcopter drones that can be modified, to much more advanced A.I. drone swarms.

[...]

As nation after nation becomes wired for war and neutralizes then surpasses each other, new methods must be developed to maintain military supremacy. This is the nature of military conflict and one of the prime reasons why the world seems to have new security threats each and every day. It becomes one endless problem-reaction-solution loop that only serves to benefit those who are investe…

Τρεις βασικοί λόγοι για τους οποίους η νεοφιλελεύθερη δικτατορία συνεχίζει την αντι-ΣΥΡΙΖΑ προπαγάνδα

του system failure
Πρόκειται ενδεχομένως για ένα παγκοσμίως μοναδικό φαινόμενο, τουλάχιστον στο βαθμό που το βιώνουμε στην Ελλάδα. Μιλάμε για το γεγονός ότι ένα σύστημα εξουσίας συνεχίζει με αμείωτη ένταση την προπαγάνδα εναντίον μιας καθαρά ηττημένης αντιπολίτευσης. 
Παρόλο που το πολιτικό κομμάτι αυτού του συστήματος κατάφερε τελικά, μετά κόπων και βασάνων, δηλαδή μετά από αδιάκοπες επιχειρήσεις προπαγάνδας μέχρι ολικής πλύσης εγκεφάλου, να ξαναπάρει την εξουσία, ολόκληρος ο μηχανισμός της νεοφιλελεύθερης δικτατορίας δεν σταμάτησε ούτε δευτερόλεπτο αυτές τις επιχειρήσεις.  
Στη νεοφιλελεύθερη μεταδημοκρατία, το πανίσχυρο αυτό σύστημα εξουσίας έχει καταφέρει μέχρι στιγμής:
- Να ελέγχει απόλυτα σχεδόν όλα τα ΜΜΕ, αλλά πλέον και τη δημόσια τηλεόραση. Άρα, τον κύριο όγκο της καθημερινής πληροφόρησης που φτάνει στον μέσο Έλληνα, ο οποίος αποδείχθηκε εξαιρετικά επιρρεπής απέναντι στα αλλεπάλληλα κύματα παραπληροφόρησης, ήδη από την αρχή της κρίσης. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος τ…