Skip to main content

Bαρέα και ανθυγιεινά στα εργοστάσια του Facebook

Εργαζόμαστε όταν κάνουμε ένα tweet ή όταν ανεβάζουμε φωτογραφίες με γατάκια στο Facebook; Η απάντηση στο ερώτημα, υποστηρίζουν αρκετοί οικονομολόγοι, ίσως μας επιτρέψει να διαπιστώσουμε ποιοι θα είναι οι κυρίαρχοι της οικονομίας του κυβερνοχώρου στον 21ο αιώνα.

του Άρη Χατζηστεφάνου

Eάν ένα σχόλιο που κάνουμε στο Facebook βοηθά την εταιρεία να συγκεντρώσει πληροφορίες για εμάς, τις οποίες στη συνέχεια πουλά σε διαφημιστικές εταιρείες για να μας στέλνουν στοχευμένα διαφημιστικά μηνύματα, είναι προφανές ότι κάποιοι κερδίζουν χρήματα από μια δική μας δραστηριότητα.

Η παρατήρηση αυτή οδήγησε ορισμένους στο συμπέρασμα ότι το Facebook και άλλες πλατφόρμες, που καταγράφουν και επεξεργάζονται κάθε μας κίνηση… μας χρωστάνε πολλά μηνιάτικα από την «εργασία» που τους προσφέραμε.

Αυτό ήταν παραδείγματος χάριν το συμπέρασμα μια καλλιτεχνικής καμπάνιας με τίτλο «Wages for Facebook» («Μισθοί για το Facebook») που μας καλούσε να αντιμετωπίσουμε κάθε δραστηριότητά μας στο διαδίκτυο ως απλήρωτη εργασία. Στο «μανιφέστο» τους, το οποίο παρουσίαζαν σε εκθέσεις με τη μορφή ενός κειμένου που εμφανιζόταν σε ένα iPad, σημείωναν μεταξύ άλλων: «Το αποκαλούν φιλία. Εμείς το αποκαλούμε απλήρωτη εργασία. Με κάθε μας like και chat η υποκειμενικότητά μας δημιουργεί κέρδη τα οποία καρπώνονται αυτοί. Το αποκαλούν διαμοιρασμό, εμείς το αποκαλούμε κλοπή».

Η πρωτοβουλία αντέγραφε ουσιαστικά ορισμένες από τις βασικές αρχές του προγράμματος «Wages for Housework» («Μισθός για την οικιακή εργασία») που αναπτύχθηκε από το ριζοσπαστικό φεμινιστικό κίνημα της Ιταλίας τη δεκαετία του 1970 και απαιτούσε από το κράτος να πληρώνει την εργασία που πραγματοποιούν οι γυναίκες για τη συντήρηση των νοικοκυριών τους. Ενώ, όμως, το «Wages for Housework» πατούσε σε στιβαρές οικονομικές αναλύσεις ακαδημαϊκών όπως η Σίλβια Φεντερίτσι, που άσκησαν εποικοδομητική κριτική στον μαρξισμό και αντιμετώπισαν τα οικιακά σαν μια μορφή εργασίας για την αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης (reproductive labor), τα επιχειρήματα του «Wages for Facebook» φάνταζαν ελαφρώς έωλα.

Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί ακαδημαϊκοί, όπως ο Κρίστιαν Φουτς, από το Πανεπιστήμιο του Westminster, έδωσαν νέο νόημα στη σχετική συζήτηση, υποστηρίζοντας ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «αποτελούν χώρους για την εκμετάλλευση πλεονάζουσας εργατικής δύναμης σε καπιταλιστικές συνθήκες». Στα βιβλία του ο Φουτς αναφέρεται σε διαφορετικές μορφές απλήρωτης εργασίας (από τους σκλάβους και τις νοικοκυρές μέχρι… τους χρήστες του Facebook) και αναλύει τους μηχανισμούς με τους οποίους εξαναγκάζονται να προσφέρουν δωρεάν εργασία (οι σκλάβοι με την απειλή του θανάτου, οι γυναίκες της πατριαρχικής κοινωνίας άλλοτε με τη φυσική βία και άλλοτε με συναισθηματικές πιέσεις και οι «εργάτες» του Facebοok με την απειλή να αποκλειστούν από κοινωνικές δραστηριότητες).

Οπως εξηγεί ο καθηγητής του Kings College, Νικ Σρνίτσεκ, στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του «Platform Capitalism», «η απάντηση στο ερώτημα εάν οι online δραστηριότητές μας αποτελούν εργασία, στο πλαίσιο της καπιταλιστικής παραγωγής, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μια σχολαστική αντιπαράθεση μεταξύ ακαδημαϊκών». Εάν πρόκειται για δωρεάν εργασία, σημειώνει ο Σρνίτσεκ, οι εταιρείες που την καρπώνονται αποτελούν ένα θείο δώρο για το σύνολο του καπιταλιστικού συστήματος – καθώς ανοίγουν νέους δρόμους για την εκμετάλλευση της εργασίας. Εάν όμως οι online δραστηριότητές μας δεν αποτελούν εργασία, αυτές οι εταιρείες-πρότυπα απλώς παρασιτούν σε βάρος άλλων βιομηχανιών που παράγουν αξία. Συνεπώς ο καπιταλισμός βρίσκεται σε ακόμη πιο δεινή θέση απ’ ό,τι πιστεύαμε.

Η απάντηση, λοιπόν, στο ερώτημα εάν ένα like αποτελεί εργασία θα μας αποκαλύψει εάν το Facebook θα αποτελέσει την General Motors του 21ου αιώνα ή εάν πρόκειται για ένα ακόμη παράσιτο (όρο τον οποίο έχει χρησιμοποιήσει ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ για να περιγράψει και πλατφόρμες όπως η Google). Οπως συμβαίνει πολύ συχνά, ο Σρνίτσεκ διαπίστωσε ότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα που δημιουργεί η νέα οικονομία του διαδικτύου βρίσκονταν μπροστά στα μάτια μας και μάλιστα στις πρώτες σελίδες ενός βιβλίου που κυκλοφόρησε πριν από περίπου 150 χρόνια: τον πρώτο τόμο από το «Κεφάλαιο» του Μαρξ.

Στο «Κεφάλαιο» η παραγωγική εργασία συνδέεται άμεσα με την παραγωγή αντικειμένων τα οποία είναι χρήσιμα για άλλους. «Εάν ένα πράγμα είναι άχρηστο», εξηγούσε ο Μαρξ, «τότε είναι άχρηστη και η εργασία που περιέχει, δεν λογαριάζεται σαν εργασία και συνεπώς δεν αποτελεί αξία». Ο Σρνίτσεκ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πλατφόρμες όπως το Facebook δεν εκμεταλλεύονται δωρεάν εργασία, αλλά μετατρέπουν τις online δραστηριότητές μας σε «πρώτη ύλη», την οποία επεξεργάζονται με αλγόριθμους και πουλάνε στους διαφημιστές προκειμένου αυτοί να στέλνουν στοχευμένα διαφημιστικά μηνύματα. Και αυτό το συμπέρασμα όμως τροφοδοτεί έναν νέο γύρο αντιπαράθεσης: αποτελεί η διαφήμιση μια παραγωγική διαδικασία;

Πριν από μερικές δεκαετίες, ο μεγάλος μαρξιστής οικονομολόγος Πολ Σουίζι είχε απαντήσει αρνητικά, περιγράφοντας τις διαφημίσεις ως μια μη παραγωγική ιδιότητα του μονοπωλιακού καπιταλισμού. Πιθανότατα, δηλαδή, θα κατέτασσε και αυτός ορισμένες πλατφόρμες, όπως το Facebook, στα παράσιτα της σημερινής οικονομίας.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

Εθνικές εκλογές 2019: τι μας επιφυλάσσει ο νεοφιλελεύθερος εφιάλτης που επιστρέφει δριμύτερος

Οι προβλέψεις φαίνεται να επαληθεύονται εντυπωσιακά. Όπως είχαμε αναφέρει ήδη από το 2016 και αμέσως μετά την εκλογή Μητσοτάκη στην ηγεσία της ΝΔ, το αποτέλεσμα των εσωτερικών εκλογών στη γαλάζια παράταξη έλυνε τα χέρια του άξονα Βρυξελλών-Βερολίνου. Οι γραφειοφασίστες των Βρυξελλών και το διευθυντήριο του Βερολίνου απέκτησαν μια πρώτης τάξεως εφεδρεία σε περίπτωση που τα πράγματα "στράβωναν" με την κυβέρνηση Τσίπρα.  

globinfo freexchange 

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έδωσε κάποια μικρά σημάδια ανυπακοής ενάντια στη λιτότητα που επιβάλλει το νεοφιλελεύθερο ιερατείο, ρέποντας 'επικίνδυνα' προς μια πιο φιλολαϊκή πολιτική. Δεν είναι τυχαίο φυσικά ότι τα πρώτα αυτά σημάδια άρχισαν να γίνονται ορατά μόλις η χώρα βγήκε από το πρόγραμμα επιτήρησης που επέβαλε η Τρόικα (έστω και τυπικά).

Παρόλο που το τοπίο καταστροφής στην οικονομία είναι κάτι παραπάνω από ορατό, λόγω των επιβαλλόμενων καταστροφικών πολιτικών του ΔΝΤ, η κυβέρνηση έσπευσε να εκμεταλλευτεί τα διευρυμένα περιθ…

Την ώρα που ο Μητσοτάκης σχεδιάζει ασφαλιστικό Πινοσέτ, ο πιο δημοφιλής υποψήφιος για την Αμερικανική προεδρία κυρήσσει πόλεμο στις ασφαλιστικές

globinfo freexchange

Σοκ και δέος είχαν προκαλέσει οι δηλώσεις Καραγκούνη το Σεπτέμβριο του 18 περί "ασφαλιστικού Πινοσέτ" προλειαίνοντας το έδαφος για τους σχεδιασμούς μιας πιθανής κυβέρνησης Μητσοτάκη. 
Λίγο πριν τις εκλογές της 7ης Ιουλίου, η ΝΔ έδωσε μια πρόγευση του τι πρόκειται να επακολουθήσει στον τομέα της ασφάλισης. Ορισμένα γαλάζια στελέχη προσπάθησαν να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις δηλώνοντας ότι δεν πρόκειται να ιδιωτικοποιηθεί ο ασφαλιστικός κλάδος και υπονοώντας (ως συνήθως) ότι τέτοιες υπερβολές οφείλονται στην "Αριστερή προπαγάνδα".

Όμως η απόλυτη αφοσίωση του σκληρού πυρήνα της γαλάζιας παράταξης στη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία είναι κάτι παραπάνω από φανερή. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι νεοφιλελεύθεροι 'τζιχαντιστές' της δεξιάς ονειρεύονται πλήρη ιδιωτικοποίηση υγείας, ασφάλισης, παιδείας, ως πρώτο πιάτο στο μενού του νεοφιλελεύθερου 'οδοστρωτήρα'.

Οι μιντιακοί γκεμπελίσκοι και τα δεξιά τρολ κραυγάζουν εναντίον της Αριστερής "ιδεοληψί…

The Greeks have just committed suicide by electing the most fanatically neoliberal government ever

globinfo freexchange

The result of the recent Greek national elections will puzzle future historians for decades. The Greek voters gave a clear victory to the conservative right party, New Democracy, which will govern with 158 seats, without the need to make any coalitions.
It could be characterized a "paradoxical" result mainly for two reasons:
First, the voters gave a clear governmental order to one of the traditional powers of the old political system, which are highly responsible for the Greek crisis that erupted in 2010. Several top names of the new government, and even New Democracy leader, Kyriakos Mitsotakis, have been accused of being involved in various corruption scandals, in the not so distant past.
Second, the fact that the voters elected perhaps the most fanatically neoliberal government ever. This means that Mitsotakis administration is expected to implement the brutal neoliberal policies imposed by Greece's creditors to the letter. Recall that those polic…

Σοκ και δέος από την υφυπουργό εργασίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη: "καταφέραμε να μειώσουμε πάρα πολύ το κόστος εργασίας" (!!!)

globinfo freexchange
Ήταν Απρίλιος του 2017. Η τότε σύμβουλος μεταρρυθμίσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη και νυν υφυπουργός Εργασίας στην κυβέρνησή του, Δόμνα Μιχαηλίδου, δήλωνε στο άκρως φιλικό περιβάλλον του ΣΚΑΙ:
"Η Ελλάδα μεταξύ 2013-2014 ήταν πρωταγωνίστρια στις μεταρρυθμίσεις και στις μεταρρυθμίσεις ανταγωνιστικότητας. Και σύμφωνα με στοιχεία από τον ΟΟΣΑ και σύμφωνα με στοιχεία από την Παγκόσμια Τράπεζα, είχαμε πάρα πολύ μεγάλη άνοδο της ανταγωνιστικότητας.  [...] Καταφέραμε να μειώσουμε πάρα πολύ το κόστος εργασίας. Το εργασιακό μπήκε σε ένα πλαίσιο πιο ευέλικτο, το μισθολογικό μπήκε σε ένα πλαίσιο πολύ πιο σκληρό, οπότε καταφέραμε να μειώσουμε το κόστος εργασίας."

Προσέξτε όμως κάτι πολύ χαρακτηριστικό. Ο δημοσιογράφος του ΣΚΑΙ, πριν κάνει την ερώτησή του, παρουσιάζει ορισμένα στοιχεία που δείχνουν ότι οι χώρες με τα πιο ακριβά μεροκάματα (Ελβετία, Γερμανία) βρίσκονται στην κορυφή του πίνακα της ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, στην επόμενη καρτέλα, παρουσιάζει τ…

Confirmed: the US empire seeks to 'clear' the path for the invasion of Iran

globinfo freexchange

Sometimes it's quite surprising how fast some estimations appear to be confirmed.

Only four days ago, we wrote that the US imperialists know that an all-out war with Iran would equal a suicide. The goal is probably a 'surgical' invasion on the south shores of the country that would last just as long as to permit the US and allies to control the Strait of Hormuz, and therefore, the global oil market. The first step towards such an operation would be the mine-clearing of the strait.

This probably explains why the Western media insisted to circulate the scenario of the 'naval mine'. They want to drag Western leaderships behind US in an operation to clear the mines in the Strait of Hormuz, in the name of global energy security.

Well, we were quite close actually. Three days later, the US leadership attempted a broader global alignment - including rival countries like China - towards the protection of "freedom of navigation in the region". …

Άρχισαν να το μετανιώνουν από τώρα οι 'νοικοκυραίοι' πατριώτες;

failed evolution
Δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε ότι θα δικαιωνόμασταν τόσο γρήγορα. Ήδη από τα τέλη Μαΐου είχαμε γράψει:

Οι νεοφιλελεύθεροι ιμπεριαλιστές λοιπόν έστησαν το τέλειο κόλπο. Θέλοντας να ετοιμάσουν την απόλυτα αφοσιωμένη μαριονέτα τους, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, για να αναλάβει την εξουσία, έστησαν το σκηνικό στα μέτρα του. Έβαλαν τον Τσίπρα να υπογράψει μνημόνιο, να υπογράψει τη συμφωνία των Πρεσπών και γενικά να κάνει όλη τη βρόμικη δουλειά για να μη λερωθεί ο 'ατσαλάκωτος' Κυριάκος.
Το εγχώριο μιντιακό κατεστημένο δεν έχασε χρόνο. Άρχισε αμέσως νέες επιχειρήσεις προπαγάνδας με επίκεντρο τη συμφωνία των Πρεσπών, προκειμένου να φανεί ότι η εγχώρια δεξιά, όσο και αν έχει αλλάξει, δεν έχει χάσει τα πατριωτικά ανακλαστικά της, σε αντίθεση με τους 'προδότες Αριστερούς'.  
Η προπαγάνδα έπιασε, και ένα σημαντικό ποσοστό των λούμπεν μικροαστών πήγε στην κάλπη θυμωμένο, προκειμένου να τιμωρήσει τον 'ανθέλληνα' Τσίπρα. Η μιντιακή πλύση εγκεφάλου κατάφερε με τ…

Masks fall at last: Bernie officially declares war on corporate Dems who seek to survive around Warren

globinfo freexchange

On early June, Politico published an article which actually unfolded, in plain sight, the plans of the corporate branch of the Democratic party to stop Bernie Sanders.
As we wrote back then:

This is an amazingly straight admission by the establishment apparatus, concerning a certain strategy as part of the whole anti-Sanders operation. And it is also clear that Elizabeth Warren is establishment's key player around this strategy.

Perhaps it's not accidental that this article was published right after Elizabeth Warren signaled to the establishment that she will 'play by the rules' at least on some issues, through her neocon-style statement on Julian Assange.

Only a couple of weeks later, Politico revealed Warren's upgraded role in the anti-Sanders operation. According to a new article, "Centrists who once said the senator would lead the party to ruin are coming around to her as an alternative to Bernie Sanders." It seems almost certain …

Preparing the invasion of Iran: the US empire regroups its proxies in Afghanistan

globinfo freexchange

On the occasion of the recent attack against two oil tankers in the Gulf of Oman, we estimated that the US imperialists will follow a certain scenario to achieve primary goal, which is to fully control the Strait of Hormuz. The goal could be achieved through a strategically and geographically restricted, fast-track invasion of Iran.

A certain part of the operation could include some US forces and proxies inside Afghanistan.

As we wrote, already since 2017 the US announced that it will increase the number of US troops in Afghanistan, and one reason probably has to do with Iran. A significant number of US troops on the Iranian eastern border would be very useful. It will be used to keep the Iranian forces busy and gradually weaken the Iranian operational capabilities in an extended attrition war. This will permit the US to gradually secure and establish their presence in the Strait of Hormuz.

This attrition war could be held - and probably would be more effecti…

Πρόγραμμα ΝΔ: το απόλυτο τίποτα της νεοφιλελεύθερης καταστροφής

του system failure
Είναι πολύ εύκολο να καταλάβει κανείς το σχέδιο Μητσοτάκη για την επόμενη μέρα, με βάση αυτό που διαφημίζει ως "πρόγραμμα". Η χειρότερη δεξιά της μεταπολίτευσης, φανατικά προσηλωμένη στον καταστροφικό νεοφιλελευθερισμό, έχει ως βασικό και απ'ότι φαίνεται μοναδικό στόχο, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Δηλαδή, με λίγα λόγια, ο Κυριάκος θα πατήσει ένα κουμπί και όλα τα άλλα θα τα κάνουν οι περίφημες αγορές. Θα'ρθουν επενδυτές, θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας, θα επιστρέψουν οι νέοι από το εξωτερικό και η νεκρή μεσαία τάξη θα αναστηθεί ως εκ θαύματος. 
Μια μεσαία τάξη που, κατά τη λογική των μιντιακώνγκεμπελίσκων και των δεξιών τρολ, καταστράφηκε επί ΣΥΡΙΖΑ. Λες και δεν υπήρχε χώρα πριν το 15. Λες και η γαλαζοπράσινη λαίλαπα δεν χρεοκόπησε τη χώρα, δεν πετσόκοψε μισθούς και συντάξεις, δεν ρήμαξε τα ασφαλιστικά ταμεία, δεν έσωσε τα τραπεζιτικά παράσιτα με δισεκατομμύρια στέλνοντας τον λογαριασμό στα συνήθη υποζύγια. 
Η αλήθεια είναι ότι…

Αδίστακτοι, αμετανόητοι, φανατικοί: οι νεοφιλελεύθεροι 'τζιχαντιστές' της δεξιάς θέλουν να δώσουν και άλλο πακέτο στις τράπεζες!

globinfo freexchange

Είναι τόσο αδίστακτοι και φανατικοί; Ναι, είναι. Μετά την πρόγευση που πήραμε για τον εργασιακό μεσαίωνα και το ασφαλιστικό Πινοσέτ που ετοιμάζει μια πιθανή κυβέρνηση Μητσοτάκη, ήρθε άλλο ένα στέλεχος του σκληρού νεοφιλελεύθερου πυρήνα να αποκαλύψει άλλη μια συνιστώσα της νεοφιλελεύθερης λαίλαπας που έρχεται: νέο πακέτο δισεκατομμυρίων για τις τράπεζες, σε βάρος φυσικά των γνωστών υποζυγίων. 
Βλέποντας τη διαφορά που πήρε η ΝΔ στις ευρωεκλογές και τις δημοσκοπήσεις να της δίνουν σταθερό προβάδισμα, οι νεοφιλελεύθεροι 'τζιχαντιστές' της δεξιάς έχουν αποθρασυνθεί εντελώς και δεν μπορούν να κρατήσουν ούτε τα προσχήματα. 
Σοκ και δέος, λοιπόν, αυτή τη φορά από τις δηλώσεις του Μπάμπη Παπαδημητρίου. Ο δημοσιογράφος του ΣΚΑΪ και υποψήφιος βουλευτής με τη ΝΔ δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό Real News ότι «η εποπτεία λέει ότι τα κόκκινα δάνεια, τα οποία είναι το μεγάλο πρόβλημα των τραπεζών και τις εμποδίζει να κάνουν πιο καλά τη δουλειά τους θα απορροφηθούν τ…