Skip to main content

Οικονομική πολιτική για την Ελλάδα

του Kώστα Λαπαβίτσα

Τρεις πανεπιστημιακοί οικονομολόγοι στην Καθημερινή της 26ης Μαρτίου απάντησαν σε άρθρο μας της 26ης Φεβρουαρίου (βλ. εδώ) χαρακτηρίζοντάς το «επικίνδυνες δραχμικές φαντασιώσεις». Δυστυχώς δεν είχαν τίποτε καινούργιο να πουν, ούτε πρόσφεραν κάποια πρόταση διεξόδου από τη βαθιά κρίση.

Ο καίριος ρόλος της ΟΝΕ

Οι συνάδελφοι αναγνωρίζουν κάποιες από τις δομικές αδυναμίες της ΟΝΕ, αλλά συμπεραίνουν ότι πραγματική αιτία της κρίσης είναι η αλόγιστη δημοσιονομική συμπεριφορά των ελληνικών κυβερνήσεων. Ακόμη, ισχυρίζονται ότι η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από τόνωση της ζήτησης για γρήγορη μείωση της ανεργίας. Η χώρα μας χρειάζεται κυρίως ιδιωτικές επενδύσεις και «διαρθρωτικές αλλαγές», πάντα μέσα στο πλαίσιο της πειθαρχίας των μνημονίων. Εκτός ΟΝΕ, τονίζουν, η Ελλάδα είναι ανίκανη να διαχειριστεί την οικονομία της.

Είναι χαρακτηριστική η τάση να υποτιμάται ο ρόλος της ΟΝΕ στην κρίση, υπερτονίζοντας τις εγχώριες ελληνικές αδυναμίες, ιδίως του δημόσιου τομέα. Το κύριο σύμπτωμα της κρίσης δεν ήταν όμως το δημοσιονομικό έλλειμμα, αλλά το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών που έφτασε στο 15% του ΑΕΠ το 2008.

Το εξωτερικό έλλειμμα προκλήθηκε από την κατάρρευση της ελληνικής ανταγωνιστικότητας, η οποία δεν προέκυψε ξαφνικά από τις εδώ και δεκαετίες δυσμορφίες της ελληνικής οικονομίας. Η βαθύτερη αιτία βρίσκεται στη Γερμανία που κρατώντας τους μισθούς της παγωμένους για χρόνια έδωσε μεγάλο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις εξαγωγές της. Χωρίς συναλλαγματική πολιτική στη διάθεσή της, η χώρα μας υπέστη συνεχή απώλεια ανταγωνιστικότητας εντός της ΟΝΕ.

Η αυτοκτονική μνημονιακή πολιτική

Η πολιτική που κατόπιν εφαρμόστηκε στην Ελλάδα, με στόχο την παραμονή στην ΟΝΕ, ήταν αυτοκτονική: βίαιη και ταχύτατη απάλειψη του δημοσιονομικού και του εξωτερικού ελλείμματος, χωρίς ουσιαστική ελάφρυνση του δημοσίου χρέους και φυσικά χωρίς νομισματική υποτίμηση. Η αναπόφευκτη συντριβή της ζήτησης συρρίκνωσε απότομα την οικονομία, με συνέπεια την εκτόξευση της ανεργίας, η οποία δεν έχει τίποτε να κάνει με τις όποιες δομικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Αντιστοίχως, η ταχύρρυθμη μείωσή της είναι απολύτως αδύνατη χωρίς στοχευμένη τόνωση της ζήτησης. Το ποια πρέπει να είναι αυτή η στόχευση, το έχει υποδείξει συγκεκριμένη μελέτη που πρόσφατα παρέθεσαν σε δημόσια συζήτηση δύο από εμάς.

Η απάλειψη των ελλειμμάτων ήταν όμως μόνο το πρώτο βήμα. Όπως έχει επανειλημμένως δηλώσει ο κ. Σόιμπλε, η Ελλάδα θα πρέπει κυρίως να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της για να παραμείνει στην ΟΝΕ. Δεδομένου ότι η Γερμανία ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει τη δική της πολιτική, αυτό σημαίνει συνεχή «εσωτερική υποτίμηση» και «μεταρρυθμίσεις», δηλαδή κατακρήμνιση των μισθών, απορρύθμιση των αγορών και ιδιωτικοποιήσεις. Αυτή θα είναι στο εξής η πορεία της χώρας μας εντός ΟΝΕ: ένα διαρκές και σκληρό μνημόνιο.

Με αυτά τα δεδομένα, θα περίμενε κανείς από τους Έλληνες οικονομολόγους να προτείνουν εσπευσμένα νέα πορεία. Δυστυχώς υπάρχει είτε σιγή, είτε επιμονή στη συνταγή της αποτυχίας.

Παντελής έλλειψη νέων προτάσεων

Τρανό παράδειγμα είναι το πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 3,5% που αποδέχθηκε η παρούσα κυβέρνηση για το 2018 και μετά. Ουσιαστικά θα εισαχθεί ένας «αυτόματος αποσταθεροποιητής» σε μια οικονομία που έχει ήδη πληγεί βαρύτατα. Τι έχουν να προτείνουν οι συνάδελφοι γι’ αυτόν τον παραλογισμό, πέρα από τις «μεταρρυθμίσεις»; Τι νόημα έχει να ασκείται κριτική στις ελληνικές κυβερνήσεις επειδή δήθεν δεν «τηρούν τις υποχρεώσεις τους», όταν είναι γνωστό ότι η πολιτική της «εσωτερικής υποτίμησης» θα συνεχίζει να συρρικνώνει την ελληνική οικονομία;

Εξίσου σημαντικό παράδειγμα είναι το δημόσιο χρέος, το οποίο ακόμη και το ΔΝΤ παραδέχεται ότι δεν είναι βιώσιμο. Μετά τις μνημονιακές παρεμβάσεις, η διαγραφή του ελληνικού χρέους μέσα στην Ευρωζώνη είναι ουσιαστικά αδύνατη. Τι έχουν να προτείνουν οι συνάδελφοι για τη διαχρονική του αντιμετώπιση, δεδομένου ότι η εξυπηρέτηση του χρέους θέτει το πλαίσιο μίας συνεχώς υφεσιακής δημοσιονομικής πολιτικής;

Άλλο παράδειγμα είναι η έλλειψη ρευστότητας σε μια οικονομία που έχει επισήμως 23,1% ανεργία και ίσως 50% του κεφαλαιουχικού της εξοπλισμού σε κατάσταση αργίας. Γιατί δεν επικεντρώνουν εκεί την προσοχή τους οι συνάδελφοι, αντί να κινδυνολογούν περί φαντασιακής πληθωριστικής έκρηξης σε μια οικονομία σε βαθιά καταστολή; Όσον αφορά εμάς, πως μπορούν και ισχυρίζονται ότι δεν έχουμε συνεκτιμήσει τον πληθωρισμό κόστους, τον οποίο δημιουργεί η νομισματική υποτίμηση, ούτε εκείνον τον οποίο δημιουργεί η αναγκαία τόνωση της εσωτερικής ζήτησης; Μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν την μελέτη που ήδη προαναφέρθηκε και η οποία έχει συζητηθεί ευρύτατα από τον περασμένο Φεβρουάριο;

Ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όμως να είναι η προοπτική επενδύσεων. Πιστεύουν σοβαρά οι συνάδελφοι ότι μπορεί η Ελλάδα να καλύψει το τεράστιο επενδυτικό κενό της με ξένες επενδύσεις, αρκεί να υιοθετήσει ακόμη «φιλικότερες» πολιτικές προς το μεγάλο κεφάλαιο; Η διεθνής εμπειρία και βιβλιογραφία δείχνει ότι πρόκειται περί αυταπάτης. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα πάνε στους φθηνότερους προορισμούς και η Ελλάδα θα παρασυρθεί σε ένα μάταιο αγώνα δρόμου «προς τα κάτω».

Πάρτε, τέλος, το θέμα της δημόσιας διοίκησης, η πραγματική πληγή της οποίας δεν είναι η παντοδυναμία της, αλλά η λειτουργική της αδυναμία σε συνδυασμό με την εύνοια προς τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα και την αρπακτική συμπεριφορά προς τους υπόλοιπους. Το αποτελεσματικό κράτος είναι απολύτως απαραίτητο για την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Πιστεύει κανείς ότι οι μνημονιακές πολιτικές έχουν προωθήσει την οικονομική και κοινωνική αποτελεσματικότητα του ελληνικού κράτους;

Τα δεσμά της απολιθωμένης σκέψης

Η Ελλάδα μοιάζει με βαριά άρρωστο που του δίνουν γιατροσόφια και συνεχώς τον αποτρέπουν από την πραγματική θεραπεία. Η επιστημονική ανάλυση υποδεικνύει ότι απαιτείται ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας. Η δραχμή δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά το απαραίτητο βήμα που θα επιτρέψει μια πραγματική εθνική διαπραγμάτευση, δημιουργώντας ξανά οπλοστάσιο οικονομικής πολιτικής – συναλλαγματική, νομισματική, δημοσιονομική, πιστωτική και βιομηχανική. Η ομαλή μετάβαση στο νέο νόμισμα είναι απολύτως εφικτή, αρκεί να υπάρξει κοινωνική και εθνική συσπείρωση. Η νομισματική υποτίμηση που θα ακολουθήσει, θα τονώσει την ανταγωνιστικότητα και θα δημιουργήσει ευνοϊκό πεδίο δομικής ανασύνθεσης της οικονομίας.

Μεγάλο μέρος της ευθύνης για την εγχώρια σύγχυση έχουν αυτοί που δουλειά τους είναι να παρουσιάζουν ιδέες και προτάσεις στον ελληνικό λαό. Δυστυχώς δεν είναι μόνο η οικονομία που περνάει βαθιά κρίση στην Ελλάδα, αλλά και η οικονομολογική σκέψη. Όπως εύστοχα παρατήρησε ο Μαρκ Τουέιν, «Η προσκόλληση σε απολιθωμένες απόψεις ποτέ δεν έσπασε αλυσίδες, ούτε απελευθέρωσε ανθρώπινες ψυχές».

Το ελληνικό οικονομικό τμήμα του ΕΔΕΚΟΠ:

Ιωάννης Θεοδοσίου (University of Aberdeen)
Κώστας Λαπαβίτσας (School of Oriental and African Studies, University of London)
Θεόδωρος Μαριόλης (Πάντειο Πανεπιστήμιο)
Στέργιος Σκαπέρδας (University of California, Irvine)

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

How a group of economists undermined public institutions, paving the way to neoliberalism

An assumption had become a truth. The self-interested model of human behaviour, that had been developed in the Cold War to make the mathematical equations work, had now been adopted by these economists as a fundamental truth about the reality of all human social interaction.
globinfo freexchange
A group of economists in the early 70s arbitrarily adopted the self-interested model of human behaviour that had been developed in the Cold War, to explain the dysfunctionality of public institutions. This perception would become a powerful tool in the hands of the neoliberal ideology, carried by big banks and corporations, to demonize the state and dismantle any state control upon them at the expense of the societies.
In his documentary The Trap, Adam Curtis explains:
In the early 70s, the government bureaucracies in Britain began to collapse. Those around them blamed a growing economic crisis, but it was clear that something much more fundamental had gone wrong. What were supposed to be institut…

Italy, Greece, Deutsche Bank: heavy clouds of non-linear collapse gather again above Europe

globinfo freexchange
For nearly ten years now, the key decision centers inside eurozone are trying to hide the huge problems, pretending that the crisis is behind, in order to maintain a completely failed economic model, which also reveals, day by day, its authoritarian nature and despise against real Democracy. The totally problematic structure of eurozone makes things even worse.
In Italy, we had another political crisis and a constitutional coup because the new majority and potential coalition government is not likeable to the Brussels/Berlin axis.
In Greece, things are not looking better. The country is about to exit the IMF-type neoliberal program imposed by the Troika (ECB, European Commission, IMF), in August. Yet, the economy is still in very bad shape, drowning in stagnation, with unprecedented unemployment, nearly zero growth and a national debt at 180% of GDP, which is actually much higher than Greece's debt in 2010 (120% of GDP) when crisis hit the country!
In fact, the eu…

More evidence that the 2011 riots in Syria were sparked by a false flag operation

globinfo freexchangeIndependent journalist Eva Bartlett spoke with Lee Camp about her recent trip in Syria. Bartlett visited the hospital in Douma where many victims of the latest alleged chemical attack went to receive medical care. Bartlett spoke with a medical student who was working the day of the alleged attack, and actually confirmed the reporting by the veteran journalist Robert Fisk, according to which there was no evidence of a chemical attack.
Bartlett also went to Daraa, where the first protests took place in 2011, and spoke to people there. They confirmed what many other investigative journalists support. 

This is strong evidence that it was a false flag operation that actually sparked the subsequent riots:
In the initial protest, Daraa was named as the birthplace of the so-called revolution. And Daraa is a city in the very south of Syria, not a very large city, and a rather unlikely city for a so-called revolution to have started. But prior going to Daraa, I interviewed a do…

WikiLeaks reveals Italian officials had serious concerns about Italy's ability to participate in the monetary union already since the late 70s

The WIKILEAKS Public Library of US Diplomacy (PlusD)holds the world's largest searchable collection of United States confidential, or formerly confidential, diplomatic communications. As of April 8, 2013 it holds 2 million records comprising approximately 1 billion words. The collection covers US involvements in, and diplomatic or intelligence reporting on, every country on earth. It is the single most significant body of geopolitical material ever published. The PlusD collection, built and curated by WikiLeaks, is updated from a variety of sources, including leaks, documents released under the Freedom of Information Act (FOIA) and documents released by the US State Department systematic declassification review.
globinfo freexchange
A 1978 cable from the US Bureau of Economic and Business Affairs to the Secretary of State, was monitoring in detail the Italian serious concerns on the perspective of Italy joining the European monetary union. It describes an atmosphere of anxiety insi…

How eurozone became a financial dictatorship

It all started with the silent coup against Ireland
globinfo freexchange
In 2010, Ireland experienced Frankfurt's political blackmail. On the 18th of November, where there was a governing council of the ECB in Frankfurt. The governor of the Irish central bank who sat on the governing council, called "Morning Ireland" which is the most important radio program in Ireland, to say that Ireland will need what he called a loan. He didn't warn the government about it and this created a massive panic.
Then, the next day, there was a letter written from the then president of ECB, Jean-Claude Trichet, to Brian Lenihan, the minister of finance at the time, saying that 'if you don't apply the so-called bailout program, by this opening of the markets the following Monday, we're going to cut off access to Emergency Liquidity Assistance (ELA)', which obviously would have collapsed the Irish banking system.
The ECB used the liquidity weapon in order to impose its terms o…

David Harvey: unless there is some real new thinking, another crisis is inevitable

globinfo freexchange
Chris Hedges spoke with David Harvey about the repeated crises of the capitalist system, which generate further instability, especially since the early 70s where we have the rise of financial capitalism and neoliberal ideology.
As Harvey points out:
Interestingly, in almost every crisis there has been a good deal of re-evaluation of exactly how to think about the economy, how to think about the relationship between state power and politics and all this kind of stuff.
Since 2007-08, is hardly any new thinking at all. And actually, we're trying to hang on. And we are trying to hang on because the oligarchy - which has all of the money, all of the power - is actually in a situation where it does not want any change. And until we confront the oligarchy, we're not going to find a way of exiting from this, apart from repeating what happened in 2007-08.
And the interesting thing when you look back, before 2007-08, and you see big financial crises in Argentina, in Braz…

The facts about Venezuela’s May 20th Presidential Election

Despite a high level of election transparency, one that Jimmy Carter called “the best in the world”, the US and its allies have accused Venezuela of election fraud. Caleb Maupin breaks down how Venezuela’s electoral system really works.
by Caleb T. Maupin
Part 3 - Accusations of Fraud
Despite the stringent safeguards in place to protect Venezuela’s election integrity, international media based in Western countries have widely claimed the election was fraudulent. Those claiming that the results are illegitimate have cited prior statements from SmartMatic, a corporation based in London that manufactured Venezuela’s voting machines. An official statement from SmartMatic claimed the 2017 Constitutional Referendum vote showed “tamper evident.” Statements from SmartMatic have been vague about how exactly the results were illegitimate or what malpractice took place.
Tibisay Lucena, president of the National Elections Center (CNE), says the claims from SmartMatic and its Chief Executive Antonio …

Will the Swiss citizens beat the banksters today?

About 5.3 million Swiss citizens, including registered members of the Swiss Abroad community, are eligible to take part in the June 10, 2018 ballot. Votes on a broad range of issues, as well as elections, also take place in many cantons and municipalities across the country.
globinfo freexchange
The Swiss sovereign-money referendum of June 2018, also known as the Sovereign-Money Initiative, aims to give the central bank of Switzerland the sole authority of "creating money."
This is actually what the proponents of the Swiss "Vollgeld Initiative" want. They say only the government, through the publicly-owned Swiss central bank (SNB), should be able to create money and put it into circulation.
The Sovereign Money Initiative aims to give the Swiss Confederation a monopoly on money creation, including demand deposit (full-reserve banking, by including the creation of scriptural money in the legal mandate of the Swiss National Bank. The name of the initiative was inspired by…

Stock market: one of the biggest frauds in the age of financial capitalism

globinfo freexchange
Lee Camp speaks with Tan Liu about his revealing book The Ponzi Factor, where Liu exposes all the big fraud of the stock market. Liu explains why the stock market, especially today, in the era of financial capitalism, is the purest definition of a Ponzi scheme:
The issue, of course, is profits from stocks and what makes a stock price move, is not the earnings and growth. It is actually money from another investor. Now, is there a connection at all with respect to earnings and growth and this price movement? Yes, it's called a speculative connection. It is not a legal one. It is not a logical one. It is not a definitive, or, a mathematical one.
The SEC defines three basic features of a Ponzi scheme:
One, it is an investment scenario. Two, the investment profits come from other investors. Three, the investors think the profits come from somewhere else.
What we can clearly observe every single day, every single moment the stocks are trading, is an event where the stoc…

Marx predicted our present crisis – and points the way out

The Communist Manifesto foresaw the predatory and polarised global capitalism of the 21st century. But Marx and Engels also showed us that we have the power to create a better world.
by Yanis Varoufakis
Part 1 - The spirit of communism driving the manifesto is proving hard to silence
For a manifesto to succeed, it must speak to our hearts like a poem while infecting the mind with images and ideas that are dazzlingly new. It needs to open our eyes to the true causes of the bewildering, disturbing, exciting changes occurring around us, exposing the possibilities with which our current reality is pregnant. It should make us feel hopelessly inadequate for not having recognised these truths ourselves, and it must lift the curtain on the unsettling realisation that we have been acting as petty accomplices, reproducing a dead-end past. Lastly, it needs to have the power of a Beethoven symphony, urging us to become agents of a future that ends unnecessary mass suffering and to inspire humanity …