Skip to main content

Ο Τραμπ, η παγκοσμιοποίηση και η Αριστερά

Μύθοι και πραγματικότητες για την πολιτική του νέου Αμερικανού προέδρου

του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Η παρθενική, προεδρική ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ μεταφράστηκε από μεγάλη μερίδα διεθνών αναλυτών ως επικήδειος της παγκοσμιοποίησης και αναγγελία μιας νέας εποχής επιστροφής στον ανταγωνισμό κυρίαρχων εθνών- κρατών. Πρόκειται για απλουστευτική ανάλυση, η οποία καταλήγει σε άκρως αποπροσανατολιστικά πολιτικά συμπεράσματα.

Ο 45ος πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η θεμελιώδης κατευθυντήρια γραμμή της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής του θα είναι “να βάλει την Αμερική στην πρώτη γραμμή”, υποστηρίζοντας ότι “επί δεκαετίες πλουτίζαμε τις ξένες βιομηχανίες σε βάρος των αμερικανικών” και ότι “κάναμε άλλες χώρες πλούσιες, ενώ ο πλούτος, η ισχύς και η αυτοπεποίθηση εξαφανίζονταν από τον αμερικανικό ορίζοντα”. Εδώ η εθνικιστική δημαγωγία περισσεύει. Θα ήταν ακραία αφέλεια να πιστέψει κανείς ότι ο Τραμπ είναι ο πρώτος μεταπολεμικός πρόεδρος των ΗΠΑ που βάζει “την Αμερική πρώτη”, λες και οι προκάτοχοί του την έβαζαν δεύτερη. Η μακροημέρευση της αμερικανικής ηγεμονίας- στη Δύση, μέχρι το 1990 και σε όλο τον κόσμο στη συνέχεια- ήταν η βασική προτεραιότητα όλων των αμερικανικών κυβερνήσεων.

Στο οικονομικό πεδίο, η εκτίμηση ότι η παγκοσμιοποίηση ωφέλησε τους ανταγωνιστές της Αμερικής (πρώτα απ’ όλα την Κίνα και τη Γερμανία, που κυρίως στοχοποιούνται από τον Τραμπ) σε βάρος της υπερδύναμης είναι εξίσου ανεδαφική. Το απλοϊκό σχήμα του Τραμπ είναι ότι παγκοσμιοποίηση σημαίνει να φεύγουν βιομηχανίες από την Αμερική και να πηγαίνουν στην Κίνα και το Μεξικό, “πλουτίζοντας” αυτές τις χώρες σε βάρος των ΗΠΑ. Η πραγματικότητα είναι, όμως, πολύ διαφορετική.

Ας πάρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, την ιστορία του iphone, που αντιστοιχεί περίπου στη μισή αγορά των smartphones, από τα πλέον εμβληματικά προϊόντα της λεγόμενης “Νέας Οικονομίας”. Το iphone είναι προϊόν της Apple, της μεγαλύτερης πολυεθνικής στον τομέα της Πληροφορικής. Η εταιρεία έχει τα κεντρικά της γραφεία και το τμήμα έρευνας και ανάπτυξης στην Κοιλάδα του Πυριτίου (Silicon Valley), στην Καλιφόρνια, όπου σχεδιάζονται και ελέγχονται τα νέα προϊόντα.

Η συναρμολόγηση- παραγωγή του iphone γίνεται στην Κίνα, κυρίως από τη βιομηχανία Foxconn, που έχει την έδρα της στην Ταϊβάν. Οι άθλιες συνθήκες υπερεκμετάλλευσης της εργασίας στην Foxconn, αντίστοιχες της εποχής “πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφαλαίου” στην Ευρώπη, ήρθαν στο φως το 2010, με τις 14 αυτοκτονίες Κινέζων εργατών που κατασκεύαζαν τα iphones στο Σεντζέν της “κομμουνιστικής” Κίνας. Η Apple καρπώνεται το μεγαλύτερο μέρος της υπεραξίας που παράγουν οι Κινέζοι εργάτες, αφήνοντας μόνο ένα μικρό μέρος στους Κινέζους καπιταλιστές. Το ποσοστό κέρδους (προ φόρων) του iphone φτάνει το εξωφρενικό 40%, έναντι 10-15% περίπου των ανταγωνιστών της. Μέσω των θυγατρικών της σε φορολογικούς παραδείσους σε Ιρλανδία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο και τις βρετανικές Νήσους της Παρθένου, απαλλάσσεται από το μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών της υποχρεώσεων.

Υπό αυτό το πρίσμα το iphone, αυτή η μικρή, κομψή και πολυδύναμη συσκευή που στάζει αόρατο αίμα, συμπυκνώνει τις βασικές κοινωνικές και διεθνείς σχέσεις της λεγόμενης “παγκοσμιοποίησης”. Φαντάζεται κανείς ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα εκβιάσει την Apple να αποσυρθεί από την Κίνα και να ανοίξει κατασκευαστικές βιομηχανίες στις ΗΠΑ ή ότι θα της απαγορέψει να λειτουργεί θυγατρικές της σε φορολογικούς παραδείσους (ένας από τους οποίους είναι και η αμερικανική Πολιτεία του Ντελαγουέαρ); Μα αυτό θα σήμαινε, με τα σημερινά δεδομένα, ότι μέσα σε λίγους μήνες η Apple θα έχανε τεράστιο μέρος του μεριδίου της στην παγκόσμια αγορά σε βάρος των ανταγωνιστών της, όπως η Samsung, η LG και η Motorola.

Το συγκεκριμένο παράδειγμα μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα κομβικό, για την Αριστερά, αναλυτικό πρόβλημα, σχετικά με τη φύση της “παγκοσμιοποίησης”. Η κατεστημένη, αστική σκέψη ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο πόλους. Ο πρώτος, και τουλάχιστον μέχρι χθες ηγεμονικός, βλέπει το τρίγωνο “παγκοσμιοποίηση- χρηματοποίηση- νεοφιλελευθερισμός” (δηλαδή, βασικές πλευρές του σύγχρονου, ολοκληρωτικού καπιταλισμού) ως μη αναστρέψιμη οικονομική νομοτέλεια και καταδικάζει όλους όσοι το αμφισβητούν περίπου ως σύγχρονους Λουδίτες, ή εμμονικούς οπαδούς της “θεωρίας” της επίπεδης Γης.

Ο δεύτερος, πιο “αιρετικός” αλλά ανερχόμενος, βλέπει το φαινόμενο αποκλειστικά ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, οι οποίες μπορούν εύκολα και γρήγορα να αναιρεθούν από πιο “εθνοκεντρικές” κυβερνήσεις. Και οι δύο αποπροσανατολίζουν και βλάπτουν τις λαϊκές προσδοκίες, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο. Ούτε ο “οικονομισμός” που διαγράφει τον πολιτικό παράγοντα και την πάλη των τάξεων, ούτε ο πολιτικός βολονταρισμός, που αφαιρείται από τις “μοριακές” διεργασίες στο παγκόσμιο πλέγμα του κεφαλαίου, οδηγούν σε γόνιμα, για τα εργατικά συμφέροντα, συμπεράσματα. Μόνο η διαλεκτική θεώρηση και σύνθεση των οικονομικών και πολιτικών παραγόντων μπορεί να πετύχει κάτι τέτοιο.

Είναι αλήθεια ότι και σε προηγούμενες φάσεις του καπιταλισμού (για παράδειγμα, στην περίοδο που προηγήθηκε της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930), η διεθνοποίηση της οικονομίας γνώρισε αλματώδη ανάπτυξη στο εμπόριο και τις εξαγωγές κεφαλαίων, για να δώσει τη θέση της σε μια περίοδο εμπορικών και όχι μόνο πολέμων. Ωστόσο η σύγχρονη “παγκοσμιοποίηση” έχει ποιοτικά βαθύτερα χαρακτηριστικά, που είναι αφάνταστα πιο δύσκολο να αναιρεθούν. Μάλιστα, η αναίρεση ορισμένων από αυτά δεν θα ήταν προοδευτική, αλλά σαφώς αντιδραστική εξέλιξη.

Το Ίντερνετ αντιπροσωπεύει την πρώτη, πραγματικά παγκόσμια παραγωγική δύναμη (και τί δύναμη!) στην ιστορία της ανθρωπότητας, έξω από τον έλεγχο οποιουδήποτε έθνους- κράτους, ακόμη και των ισχυρότερων. Η διεθνοποίηση της ίδιας της παραγωγής έχει ξεπεράσει ποιοτικά το πλαίσιο των εξαγωγών κεφαλαίων ή την απλή ύπαρξη πολυεθνικών εταιρειών. Το κεντρικό χαρακτηριστικό της σήμερα είναι η διαμόρφωση πολυεθνικών παραγωγικών αλυσίδων, όπου η παραγωγή του προϊόντος (δηλαδή, της αξίας και της υπεραξίας) συνίσταται σε μια τεμαχισμένη, διεθνή διαδικασία, που μπορεί να ξεκινάει από τη Σίλικον Βάλεϊ για να φτάσει στο Σεντζέν, έχοντας περάσει από καμιά εικοσαριά χώρες.

Ασφαλώς, οι πολιτικές επιλογές, κυρίως των μεγαλύτερων ιμπεριαλιστικών κρατών, παίζουν καθοριστικό ρόλο στον ταξικό χαρακτήρα, τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της οικονομικής διεθνοποίησης, όπως και στις ιεραρχικές σχέσεις που επιβάλλονται σε βάρος των πιο αδύναμων εθνών- κρατών. Γεγονός παραμένει ότι αυτό το σύγχρονο διεθνές πλέγμα δεν μπορεί να “επανεθνικοποιηθεί” με απλά πολιτικά διατάγματα. Άλλωστε ουδείς θα μπορούσε να φανταστεί ότι η κυβέρνηση που έφτιαξε ο Ντόναλντ Τραμπ προορίζεται για κάτι τέτοιο, όταν διευθυντικά στελέχη της Goldman Sachs και αρπακτικού fund της Wall Street, οι Στίβεν Μινιούκιν και Γουίλμπουρ Ρος αντίστοιχα, ανέλαβαν τα κρίσιμα υπουργεία Οικονομικών και Εμπορίου.

Εκείνο που επιδιώκει ο Τραμπ και οι μονοπωλιακοί κύκλοι που τον στηρίζουν δεν είναι το ξήλωμα της “παγκοσμιοποίησης”, αλλά η επαναδιαπραγμάτευση των όρων της, προς όφελος του αμερικανικού κεφαλαίου. Κάτι ανάλογο με την επαναδιαπραγμάτευση που πέτυχε ο Ρίγκαν, στη δεκαετία του 1980, σε βάρος της Ιαπωνίας και της Δυτικής Ευρώπης, με τη Συμφωνία της Πλάζα. Στο πλαίσιο αυτής της επαναδιαπραγμάτευσης όντως ενδιαφέρεται για μια ορισμένη αναστύλωση της βιομηχανικής παραγωγής στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όπως και για την αναστύλωση των φθαρμένων υποδομών τους, ώστε η ανάπτυξη του αμερικανικού καπιταλισμού να γίνει πιο ευσταθής και “υγιής”. Θα το επιδιώξει, όμως, με μια ταυτόχρονη πολιτική… κινεζοποίησης της αμερικανικής εργατικής δύναμης, για την οποία προδιαθέτει ήδη η πρώτη πράξη της προεδρίας του, η έναρξη αποδόμησης της μεταρρύθμισης Ομπάμα στο σύστημα υγείας.

Για την Αριστερά, η σύγκρουση με τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό της παγκοσμιοποίησης, της χρηματοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού δεν προϋποθέτει απόσυρση από τον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας και φαντασιακή αναδίπλωση στο “ιγκλού” του μικρού μας έθνους- κράτους. Ασφαλώς, για κάθε λαό, και ειδικά για τον ελληνικό λαό που υποφέρει από τον ζυγό του χρέους και της Μνημονιακής επιτροπείας, η αποκατάσταση της δημοκρατικής, εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας αποτελεί την πρώτη προϋπόθεση για κάθε βήμα κοινωνικής αλλαγής. Όχι όμως με μια ανεδαφική λογική οικονομικής αυτάρκειας ή, ακόμη χειρότερα, εμπορικών πολέμων με άλλες χώρες, αλλά ενταγμένη σε μια στρατηγική ισότιμης οικονομικής συνεργασίας ανάμεσα σε ελεύθερα έθνη κυρίαρχων λαών.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

It's definite: Elizabeth Warren is the female Obama, can't be trusted

globinfo freexchange

One year from the 2020 US presidential election, things start to become clearer day by day. In the US political scene, we can now recognize the authentic progressives from the fakes, and certainly, from the establishment neoliberal centrists. 
In the presidential-candidates level we can now identify only Bernie Sanders and Tulsi Gabbard as the ones who are willing to fight the establishment and try to implement progressive, anti-imperialist policies. After her latest position, concerning the military coup in Bolivia against the democratically elected Evo Morales, Elizabeth Warren could be considered a pseudo-progressive, equal to a female Barack Obama. Therefore, progressives definitely can't trust her.
Warren tweeted:
The Bolivian people deserve free and fair elections, as soon as possible. Bolivia's interim leadership must limit itself to preparing for an early, legitimate election. Bolivia's security forces must protect demonstrators, not commit …

It's now or never: the first step for a Sanders/Corbyn synchronization in power must be done on 12 December in UK

This is a once-in-a-lifetime opportunity for the global working class
by system failure
Two years ago, we wondered whether a US government under Bernie Sanders, together with a UK government under Jeremy Corbyn, could mark a decisive victory against neoliberalism. Whether it could mark the beginning of the end of the Reagan/Thatcher awful legacy.

It seems that the time has come for the first step towards this prospect.

The oncoming UK general election on Thursday 12 December 2019, will be the most critical for decades, especially for the global working class. The outcome will determine to a significant degree, whether the capitalist West will change course away from the destructive neoliberalism, towards a form of Democratic Socialism. A new model that will resurrect the social state, while at the same time, will seriously deal with the great environmental challenges, defying big interests and rejecting the for-profit-wars model.



As we already pointed out, the whole Brexit issue is pri…

Latest WikiLeaks revelation and its treatment by the mainstream press explicitly demonstrate why the imperialists are determined to eliminate Julian Assange

globinfo freexchange
On November, 23, WikiLeaks published an e-mail, sent by a member of an OPCW fact-finding mission to Syria to his superiors, in which he expresses his gravest concern over intentional bias introduced to a redacted version of the report he co-authored.
The Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons sent a team of experts to investigate allegations that a chemical attack took place in the Syrian city of Douma on the 7th of April 2018. The author of the e-mail was a member of that team and claims the redacted preliminary version of the report, misrepresents the facts he and his colleagues discovered on the ground. The e-mail is dated 22nd of June. It is addressed to Robert Fairweather, Chief of Cabinet, and forwarded to his deputy Aamir Shouket and members of the fact-finding mission to Douma.  


In short, the OPCW whistleblower actually claims that the report has been somehow altered. And it was done in a way to fit the scenario, according to which, the Assa…

Mainstream media pro-Johnson propaganda gets into full swing

by Craig Murray
We are now under election broadcasting rules.

Ian Austin left the Labour Party nine months ago. He was then appointed by the Tories as Prime Ministerial Trade Envoy to Israel. As of yesterday, he is neither a MP nor a candidate for election. He is a minor politician who achieved only the most junior ministerial rank, PUSS, and for only seven months. He is best known for heckling Jeremy Corbyn while Jeremy Corbyn was delivering the official Labour response to the Chilcot Report on the illegal invasion of Iraq, shouting “Sit down and shut up” and “You stupid disgrace” at Corbyn for criticising the war.
We are now under election broadcasting rules. How and why was Ian Austin invited onto the BBC Radio 4 Today programme today? He left the Labour Party six months ago, and has been a huge critic of Corbyn. It is hardly a surprise that the Tory’s Trade Envoy to Israel advises people to vote Tory. So who initiated Ian Austin’s appearance on the BBC Today programme, and why? It…

LIVE: Bolivians resist military coup in La Paz

Fears for an assassination attempt against Evo Morales

BREAKING
Independent journalist, Ben Norton, tweeted that he has been informed about a possible assassination attempt against the Bolivian president Evo Morales. According to Norton:
          Sources are telling me they are afraid that Bolivia's elected President Evo Morales might be killed tonight in the right-wing coup.

Sources are telling me they are afraid that Bolivia's elected President Evo Morales might be killed tonight in the right-wing coup.

This is a full-fronted imperialist attack on democracy. It is a blatant attempt to recolonize Latin America and overthrow all efforts at progress. — Ben Norton (@BenjaminNorton) November 10, 2019
Updates

EU giving cover to the military coup that just took place in Bolivia. Neither the EU nor the US support democracy. The people of Bolivia already expressed their “democratic will” by re-electing Evo Morales. A right wing US-backed coup stole that from them, this is disgusting https://t.co/qamCSvYmz9— Rania Khalek (@RaniaKhalek)…

Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών: Στην υπηρεσία της Ουάσινγκτον

του Ανδρέα Κοσιάρη
Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών, που εξέδωσε την έκθεση για την εκλογική αναμέτρηση στη Βολιβία, η οποία «δικαιολόγησε» το πραξικόπημα εναντίον του Έβο Μοράλες, είναι στη θεωρία ένας ουδέτερος οργανισμός κρατών. Στην πραγματικότητα όμως έχει μακρά ιστορία υποστήριξης των επεμβάσεων των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική, και σήμερα χρηματοδοτείται κατά πλειοψηφία από τα ταμεία του αμερικανικού κράτους. 
Παρά την ίδρυσή του το 1948 με σκοπό την «προώθηση της ειρήνης και τη διευθέτηση διαφωνιών μεταξύ των κρατών-μελών», ήταν μάλλον από την αρχή όργανο της αντικομμουνιστικής εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Ο ΟΑΚ υπήρξε σιωπηλός ή και στήριξε όλες ανεξαιρέτως τις αμερικανικές επεμβάσεις στη Λατινική Αμερική, είτε αυτές λάμβαναν τη μορφή εισβολής, όπως στην Κούβα το 1961, είτε τη μορφή στήριξης σε πραξικοπήματα και δικτατορικά καθεστώτα, όπως στη Χιλή το 1973 (και στην Αργεντινή, τη Βολιβία, τη Γουατεμάλα, τη Νικαράγουα, την Αϊτή, τον Παναμά, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και τον Ισημ…

Nos oponemos al golpe

Declaración de Noam Chomsky y Vijay Prashad
En Bolivia se está gestando un golpe de Estado contra el gobierno electo liderado por Evo Morales. Sectores de la policía han dicho abiertamente que están dispuestos a permitir que grupos de milicias fascistas ataquen el palacio presidencial en La Paz. La situación es muy grave.

Evo Morales ha invitado a los cuatro principales partidos a sentarse y conversar sobre el camino a seguir para la democracia boliviana. Ha pedido el establecimiento de un diálogo para evitar el regreso de los días de las dictaduras militares y los gobiernos oligárquicos. Morales ha hecho un llamado a las Naciones Unidas, a la Organización de los Estados Americanos (OEA), al Vaticano y a otros más para que contribuyan a encontrar el camino para alejarse del golpe.

El golpe es promovido por la oligarquía boliviana que está enojada por la cuarta elección que sus partidos pierden frente el Movimiento al Socialismo. La oligarquía cuenta con el total apoyo del gobierno de los…

Here's why Bernie could end up being better than even FDR

globinfo freexchange

In his speeches, Bernie Sanders frequently refers to the 32nd president of the United States, Franklin D. Roosevelt (FDR), and his New Deal program that helped millions of Americans after the 1929 Wall Street crash. Sanders and other progressives are proposing a similar program adjusted to the modern environmental challenges. The Green New Deal has now become a popular vision, especially among young Americans. Around it, the progressives are aiming to build a whole new model beyond destructive neoliberalism and even obsolete capitalism.

Many would argue that this is quite an extremely optimistic view. That Sanders is just an old-school moderate Social-Democrat who will only manage to revive some typical social policies of the past, and that's it. He will never manage to seriously challenge the current power structure, which, indeed, has grown enormously, controlling nearly every aspect of the political and economic life.

Yet Sanders already managed to achieve …

Bolivian UN ambassador: “racist elite” engineered coup to restore neoliberalism in Bolivia

Democracy Now!
Thousands marched across Bolivia Monday to demand the resignation of Jeanine Áñez, the right-wing senator who declared herself president of Bolivia last week after longtime socialist President Evo Morales resigned under pressure from the military. 
The coup d’état has thrown Bolivia into crisis, with violence across the country leaving at least 23 dead. On Friday, the military gunned down nine pro-Morales protesters outside Cochabamba, where indigenous people took to the streets again on Monday. Thousands more marched to the presidential palace in La Paz. 
The wave of protests are condemning the spike in anti-indigenous violence under interim President Áñez and demanding the return of Evo Morales. Áñez has a history of using racist, anti-indigenous language, and last week she issued a decree protecting the military from prosecution for violent acts and said that Morales would face prosecution if he returned to Bolivia. 
Morales is Bolivia’s first indigenous president, a…