Skip to main content

Bullshit Jobs: Σε δουλειά να βρισκόμαστε

Τo 1930 ο οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς προέβλεπε ότι μέχρι το τέλος του αιώνα η ανάπτυξη της τεχνολογίας θα επιτρέπει στους πολίτες των καπιταλιστικά αναπτυγμένων κοινωνιών να εργάζονται 15 ώρες την εβδομάδα. Σήμερα, καθώς ακροδεξιά και νεοφιλελεύθερα καθεστώτα της Ε.Ε. προωθούν τη 12ωρη ημερήσια εργασία, κάποιοι αναρωτιούνται: Και τι δουλειά θα κάνουμε 12 ώρες τη μέρα;

Άρης Χατζηστεφάνου

Στο London School of Economics, όπου εργάζεται ο καθηγητής Ανθρωπολογίας Ντέιβιντ Γκρέμπερ, υπήρχε ένας μαραγκός, που έφτιαχνε τα γραφεία, τις βιβλιοθήκες και άλλες εγκαταστάσεις του κτιρίου. Οι ανάγκες, όμως, των διδασκόντων και του διοικητικού προσωπικού ήταν τόσο μεγάλες ώστε έπρεπε να περιμένουν σε λίστα αναμονής για να εξυπηρετηθούν.

Βλέποντας τα παράπονα να αυξάνονται, η διοίκηση του πανεπιστημίου προσέλαβε έναν υπάλληλο με αρμοδιότητα να κατευνάζει την οργή των άλλων υπαλλήλων. Αυτό που κανένας δεν σκέφτηκε ήταν ότι το πρόβλημα θα είχε λυθεί εάν στη θέση του συγκεκριμένου υπαλλήλου είχαν προσλάβει δεύτερο μαραγκό.

Παρατηρήσεις σαν και αυτές οδήγησαν τον Γκράμπερ στη θεωρία των λεγόμενων Bullshit Jobs, την οποία άρχισε να αναπτύσσει στις αρχές της δεκαετίας. Στα ελληνικά ο όρος έχει αποδοθεί σαν «ηλίθιες δουλειές» ή «κωλοδουλειές», αν και όπως θα δούμε στη συνέχεια ο δεύτερος όρος προκαλεί σύγχυση, καθώς παραπέμπει στον όρο «shit jobs». Bullshit Jobs, σύμφωνα με τον Γκράμπερ «είναι εργασίες τόσο ανούσιες, ή ακόμη και καταστροφικές, ώστε αυτός που τις εκτελεί αναγνωρίζει ενδόμυχα ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν».

Στο βιβλίο του «Bullshit Jobs: A Theory», που κυκλοφόρησε πριν από μερικές εβδομάδες, ο ίδιος παρουσιάζει αρκετές υποκατηγορίες όσων απασχολούνται στον κλάδο της ανούσιας απασχόλησης: Εχουμε λοιπόν τους flunkies (π.χ. ένας ρεσεψιονίστ σε κτίριο που δεν χρειάζεται ρεσεψιόν, αλλά κάνει το αφεντικό του να δείχνει πιο σημαντικό με την παρουσία του), τους goons (π.χ. ο νομικός σύμβουλος μιας επιχείρησης που υπάρχει μόνο για να αντιμετωπίζει τους νομικούς συμβούλους άλλων εταιρειών) και τους Duct-tapers (με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον υπάλληλο που προσέλαβε το πανεπιστήμιο στη θέση του μαραγκού).

Στην κορυφή της πυραμίδας των bullshit jobs βρίσκονται οι λεγόμενοι task masters, οι οποίοι προσφέρουν σε εργαζόμενους τις δουλειές που δεν έχουν κανένα νόημα ή επιτηρούν την εργασία ανθρώπων που δεν χρειάζονται επιτήρηση. Παραδείγματος χάριν, ο διευθύνων σύμβουλος (CEO) μιας εταιρείας, ο οποίος ξοδεύει σχεδόν το σύνολο της εργάσιμης ημέρας σε meetings όπου παρουσιάζει γραφήματα (τα οποία έχουν ετοιμάσει άλλοι γι’ αυτόν), προσπαθώντας να αποδείξει πως θα κάνει την επιχείρηση πιο παραγωγική, απολύοντας εργαζομένους που προσφέρουν κοινωνικά χρήσιμη εργασία.

Οι Bullshit jobs είναι συνήθως καλύτερα αμειβόμενες από αυτό που ο Γκράμπερ χαρακτηρίζει shit jobs, δηλαδή κακά αμειβόμενες αλλά κοινωνικά χρήσιμες εργασίες, όπως π.χ. ενός οδοκαθαριστή – εδώ η ελληνική γλώσσα, με τον τεράστιο πλούτο της, μας επιτρέπει ίσως να κάνουμε τη διάκριση ανάμεσα στην κωλοδουλειά (shit job) και τη «δουλειά του κώλου» (bullshit job).

O Γκράμπερ δηλώνει αναρχικός και ως εκ τούτου δεν θέλησε ή δεν μπόρεσε να χρησιμοποιήσει ορισμένα μαρξιστικά εργαλεία ανάλυσης που, σύμφωνα με τους αριστερούς επικριτές του, θα του επέτρεπαν να εμβαθύνει και να εξηγήσει αποτελεσματικότερα τις πολύ ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις του. Αντί να σταθεί στις έννοιες της παραγωγικής και μη παραγωγικής εργασίας, στην αξίας της εργασίας και της ανάγκης του συστήματος να διατηρεί ένα εργατικό δυναμικό από το οποίο θα αντλεί συνεχώς περισσότερη υπεραξία, προσεγγίζει το ζήτημα με όρους πολιτικής και ηθικής.

Το συμπέρασμά του (με κίνδυνο να τον αδικήσουμε ελαφρώς) θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στη διαπίστωση ότι οι κυρίαρχες τάξεις χρειάζεται να διατηρούν τα κατώτερα στρώματα διαρκώς απασχολημένα ώστε αυτά να μην εξεγείρονται. Ο Γκράμπερ δηλαδή βλέπει ένα από τα παράλληλα οφέλη που έχουν οι bullshit jobs για τους εργοδότες σαν αιτία του φαινομένου. Παράλληλα, όμως, η θεωρία του δεν μπορεί να εξηγήσει τις στρατιές των ανέργων που μπορεί να χρειάζεται το σύστημα προκειμένου να διατηρεί την πίεση στους εργαζόμενους.

Παρ’ όλα αυτά αρκετές από τις εξαιρετικά συναρπαστικές επισημάνσεις του μας επιτρέπουν να διαλύσουμε ορισμένους από τους πανίσχυρους μύθους που συνοδεύουν την εργασία στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες.

Ισως ο σημαντικότερος μύθος είναι αυτός που λέει ότι ο γραφειοκρατικός υδροκεφαλισμός είναι χαρακτηριστικό του δημόσιου. «Εάν πας σε ένα κατάστημα της Apple», έλεγε παλαιότερα ο Γκράμπερ, «και σου πουν ότι προφανώς ο υπολογιστής σου χρειάζεται αντικατάσταση οθόνης, αλλά πρέπει να περιμένεις μία εβδομάδα για να σ’ το βεβαιώσει κάποιος ειδικός, δεν θα φωνάξεις “καταραμένοι γραφειοκράτες”».

Και αυτό, εξηγεί ο Γκράμπερ, συμβαίνει γιατί, ύστερα από χρόνια προπαγάνδας, μάθαμε να συνδέουμε τον όρο γραφειοκρατία με τους δημόσιους υπαλλήλους. Ο καπιταλισμός υποτίθεται ότι δεν παράγει ανούσιες θέσεις εργασίας. Και όμως το κάνει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο σύστημα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Εάν λοιπόν ανησυχούσατε για το τι θα κάνετε τις 12 ώρες εργασίας την ημέρα… ηρεμήστε. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας νεοφιλελεύθερος που θα σκεφτεί μια άχρηστη απασχόληση, μια ακροδεξιά κυβέρνηση (όπως αυτή της Αυστρίας) που θα χρησιμοποιήσει τη δύναμη του κράτους για να επιβάλει το «αόρατο χέρι της αγοράς» στον χώρο εργασίας και ένας καλοπληρωμένος CEO που θα σας επιβλέπει, ενώ νομίζετε ότι εργάζεστε.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

Κυβέρνηση Σαμαρά: Πιο νεοφιλελεύθερη και από την Τρόικα!

Ο πρόεδρος της επιτροπής για θέματα ανταγωνισμού του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιώργος Φλωράς, αποκάλυψε στην εκπομπή του δημοσιογράφου, Νίκου Χατζηνικολάου, ότι η έκθεση του ΟΟΣΑ, με βάση την οποία συντάχθηκε το τελευταίο πολυνομοσχέδιο, είναι ουσιαστικά δημιούργημα του ΙΟΒΕ!
Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι:
Οι προτάσεις αυτές δεν είναι του ΟΟΣΑ, αλλά του ΙΟΒΕ και της Επιτροπής Ανταγωνισμού, δηλαδή κυρίως των Χατζηδάκη και Στουρνάρα και ότι η κυβέρνηση στην ουσία χρησιμοποιεί την Τρόικα για να περνάει τις θέσεις των πολυεθνικών, μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, κ.λ.π.
Ο κ. Χατζηδάκης, τονίζει συνεχώς σε ότι έλεγε ότι 'εμείς χρησιμοποιήσαμε τον ΟΟΣΑ γιατί είναι αντικειμενικός, έχει την αξιοπιστία, έχει τη διεθνή εμπειρία κ.τ.λ.' και γι'αυτό βγήκε και ένα κονδύλι 936.000 ευρώ για να γίνει αυτή η έκθεση. Η έκθεση ξεκινάει αναφέροντας στη σελ. 2 ότι οι θέσεις μέσα σ'αυτή δεν εκφράζουν απαραίτητα τον οργανισμό.
Η έκθεση αυτή δεν είναι του ΟΟΣΑ, είναι μια οργανωμένη απάτ…

It seems that Bernie Sanders got it all wrong again, this time regarding the situation in Venezuela - very disappointing

globinfo freexchange
In an unfortunate series of tweets regarding the situation in Venezuela, Bernie Sanders exposed his weak spot again on foreign policy matters.
Sanders tweeted:
The Maduro government has waged a violent crackdown on Venezuelan civil society, violated the constitution by dissolving the National Assembly and was re-elected last year in an election many observers said was fraudulent. The economy is a disaster and millions are migrating. 1/3 — Bernie Sanders (@SenSanders) January 24, 2019
The United States should support the rule of law, fair elections and self-determination for the Venezuelan people. We must condemn the use of violence against unarmed protesters and the suppression of dissent. 2/3 — Bernie Sanders (@SenSanders) January 24, 2019
But we must learn the lessons of the past and not be in the business of regime change or supporting coups—as we have in Chile, Guatemala, Brazil & the DR. The US has a long history of inappropriately intervening in Latin Amer…

Canada has been trying to destabilize Venezuela at least since 2004

globinfo freexchange
Paul Jay, editor in chief at The Real News, gave some very interesting information - some based on personal experience - about Canada's total alignment with the US on its imperialist missions against Venezuela and other countries:
Mexico was part of the Lima Group, but now with the new leadership - with AMLO now taking office in Mexico - Mexico is not going along with this plan to recognize Juan Guaido. And Mexico is not the only country of the region. Many, many countries of CARICOM have come forward and have said they do not support this plan. So, the corporate media is trying to make this sound like the whole region is on board with this scheme.
For months, Canada has been playing a leading role in preparing for - according to the Canadian newspapers - for exactly what happened, the recognition of Juan Guaido.
And Canada has been into this scheme for months. And the rationale is supposedly that the election of 2017 was not a legitimate election because people w…

Former Pentagon official confirms: Trump prepares for war with Iran

globinfo freexchange
Right after Trump's sudden announcement that he will withdraw the US forces from Syria, we had some mixed reactions. Some liberals reacted angrily, but most of the reactions from the liberal machine were rather moderate, or at least not as intensive as someone would normally expect.
On the other hand, Trump's supporters and all those who had enough of the pro-war neoliberal establishment, felt a kind of vindication, as it appeared that Trump would eventually keep its promise for an 'anti-interventionist' policy.
But the blog wrote immediately a 'not so fast' article to explain that most of the Americans and all those who are tired of the US endless wars, should not rush to celebrate. We estimated that Trump's move is probably a sign that he is going to re-organize troops and go after the big target called Iran.
Indeed, shortly after the move, Trump, suddenly again, announced that he will also pullout troops from Afghanistan.
And then, about…

When Venezuela's state-owned Citgo was aiding poor Americans with a 'fuel for heating systems' program

globinfo freexchange
A report from 2011 proves that the Venezuelan government designed a special program to aid the poorest US citizens overcome funding difficulties to heat their homes, through Citgo Petroleum Corporation, subsidiary of the state-run company PDVSA.
Citgo's heating fuel program began in 2005 after the passing of the hurricanes Rita and Katrina, but it didn't stop there. It continued uninterrupted for several years under Hugo Chávez' administration:
For seventh year in a row, the CITGO Petroleum Corporation (or CITGO), subsidiary of the state-run company Petroleos de Venezuela (PDVSA), will aid poor communities of the United States (US) with a program of fuel for heating systems.
CITGO president Alejandro Granado, through a press released in the website of Venezuela's embassy to the United States, said the increasing costs of energy continue affecting the quality of life of millions of US citizens and community organizations in that …

Pompeo's special tweet potentially indirect threat against those who won't follow the orders on Venezuela

globinfo freexchange
After John Bolton indirectly threatened Venezuela with that 'accidental' revelation of about 5,000 US troops to be sent to Colombia, it was Mike Pompeo's turn.
In a peculiar tweet, the other major Trump warhawk essentially sent a clear message to those countries (mostly under the US influence) that refused to recognize Washington's puppet, Juan Guaidó, as the legitimate president of Venezuela.
Pompeo named one by one the countries that obeyed to Washington's orders: “We applaud Austria, Belgium, Croatia, Czech Rep., Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Iceland, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Macedonia, Netherlands, Poland, Portugal, Spain, Sweden & UK for supporting Venezuelan people by recognizing @jguaido today as Interim President.
And then he placed a map, colouring the obeyed countries and the US with the same intense color.
We applaud Austria, Belgium, Croatia, Czech Rep., Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Iceland, Latvi…

#HandsOffVenezuela: Brave Italians show us the path of resistance against the European branch of the neoliberal beast

globinfo freexchange
According to RT, Italy vetoed EU recognition of Venezuelan opposition leader Guaido. As RT reported:
Rome has effectively derailed an EU statement meant to recognize Juan Guaido as Venezuela’s interim leader if President Nicolas Maduro fails to set up snap elections, a Five Star Movement source confirmed to RT.
Italy announced the veto at an informal meeting of EU foreign ministers that started on January 31 in Romania, the source said. The statement, which was supposed to be delivered by EU foreign affairs chief Federica Mogherini recognized Guaido as interim president if snap elections were not held.
The European Parliament is the first European body to recognize Guaido “as the only legitimate interim president of the country until new free, transparent and credible presidential elections can be called in order to restore democracy.
The parliament urged the EU to follow suit but the effort stalled due to internal discord.…

Government shutdown, Venezuela: Donald Trump evolves into the best propagator of neoliberal fascism that tends to become a norm

by system failure
Even before the 2016 US presidential election, this blog supported that Donald Trump is a pure sample of neoliberal barbarism. Many almost laughed at this perception because Trump was being already promoted, more or less, as the 'terminator' of the neoliberal establishment. And many people, especially in the US, tired from the economic disasters, the growing inequality and the endless wars, were anxious to believe that this was indeed his special mission.
Right after the elections, we supported that the US establishment gave a brilliant performance by putting its reserve, Donald Trump, in power, against the only candidate that the same establishment identified as a real threat: Bernie Sanders.
Then, Trump sent the first shock wave to his supporters by literally hiring the Goldman Sachs banksters to run the economy. And right after that, he signed for more deregulation in favor of the Wall Street mafia that ruined the economy in 2008.
In 2017, Trump bombed Syria f…

Mass protests in Haiti, like France’s Yellow Vests, threaten modern oligarchic structure

Throughout recent Latin American history, it is hard to find a country that has been as thoroughly manipulated and plundered by the United States as Haiti has.
After over a century of U.S. intervention — from the 19-year-long U.S. military occupation that began in 1915 to the 2010 election rigged by the Hillary Clinton-run State Department — Haiti has become the ultimate neoliberal experiment that has forced its people to live in conditions so horrible that rivers of sewage often run through the city streets.
Even Haiti’s own president, Jovenel Moise — who has presided over the most recent phase of U.S.-backed plunder — recently called the entire country a “latrine.”
Yet — much as in 1791, when Haiti was the site of the first successful slave revolt in the Americas — today the people of Haiti seem to have finally had enough of being slaves in all but name and are taking to the streets en masse in an effort to end the rule of the Haitian Bald-Headed Party (PHTK), the U.S.-backed politica…

EU parliament drops final leaf, recognizes Washington's puppet Juan Guaido in Venezuela

globinfo freexchange
The European branch of the global neoliberal fascism did what was expected: obey to the orders of the US imperialist empire and recognize Washington's puppet Juan Guaido as the 'legitimate' president of Venezuela.
As Al Jazeera reported:
The European Parliament has recognised Venezuela's self-declared interim president Juan Guaido as de facto head of state, heightening international pressure on the OPEC member's socialist President Nicolas Maduro. EU politicians voted 429 in favour to 104 against, with 88 abstentions, at a special session in Brussels on Thursday to recognise Guaido as interim leader.
Meanwhile, the EU parliament wouldn't even think to 'dare' to challenge the legitimacy of Emmanuel Macron in France, even with all these people protesting in the streets. At the same time, the establishment media try to direct the public attention from the Yellow Vest movement towards the situation in Venezuela.
It doesn't matter that N…