Skip to main content

Bullshit Jobs: Σε δουλειά να βρισκόμαστε

Τo 1930 ο οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς προέβλεπε ότι μέχρι το τέλος του αιώνα η ανάπτυξη της τεχνολογίας θα επιτρέπει στους πολίτες των καπιταλιστικά αναπτυγμένων κοινωνιών να εργάζονται 15 ώρες την εβδομάδα. Σήμερα, καθώς ακροδεξιά και νεοφιλελεύθερα καθεστώτα της Ε.Ε. προωθούν τη 12ωρη ημερήσια εργασία, κάποιοι αναρωτιούνται: Και τι δουλειά θα κάνουμε 12 ώρες τη μέρα;

Άρης Χατζηστεφάνου

Στο London School of Economics, όπου εργάζεται ο καθηγητής Ανθρωπολογίας Ντέιβιντ Γκρέμπερ, υπήρχε ένας μαραγκός, που έφτιαχνε τα γραφεία, τις βιβλιοθήκες και άλλες εγκαταστάσεις του κτιρίου. Οι ανάγκες, όμως, των διδασκόντων και του διοικητικού προσωπικού ήταν τόσο μεγάλες ώστε έπρεπε να περιμένουν σε λίστα αναμονής για να εξυπηρετηθούν.

Βλέποντας τα παράπονα να αυξάνονται, η διοίκηση του πανεπιστημίου προσέλαβε έναν υπάλληλο με αρμοδιότητα να κατευνάζει την οργή των άλλων υπαλλήλων. Αυτό που κανένας δεν σκέφτηκε ήταν ότι το πρόβλημα θα είχε λυθεί εάν στη θέση του συγκεκριμένου υπαλλήλου είχαν προσλάβει δεύτερο μαραγκό.

Παρατηρήσεις σαν και αυτές οδήγησαν τον Γκράμπερ στη θεωρία των λεγόμενων Bullshit Jobs, την οποία άρχισε να αναπτύσσει στις αρχές της δεκαετίας. Στα ελληνικά ο όρος έχει αποδοθεί σαν «ηλίθιες δουλειές» ή «κωλοδουλειές», αν και όπως θα δούμε στη συνέχεια ο δεύτερος όρος προκαλεί σύγχυση, καθώς παραπέμπει στον όρο «shit jobs». Bullshit Jobs, σύμφωνα με τον Γκράμπερ «είναι εργασίες τόσο ανούσιες, ή ακόμη και καταστροφικές, ώστε αυτός που τις εκτελεί αναγνωρίζει ενδόμυχα ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν».

Στο βιβλίο του «Bullshit Jobs: A Theory», που κυκλοφόρησε πριν από μερικές εβδομάδες, ο ίδιος παρουσιάζει αρκετές υποκατηγορίες όσων απασχολούνται στον κλάδο της ανούσιας απασχόλησης: Εχουμε λοιπόν τους flunkies (π.χ. ένας ρεσεψιονίστ σε κτίριο που δεν χρειάζεται ρεσεψιόν, αλλά κάνει το αφεντικό του να δείχνει πιο σημαντικό με την παρουσία του), τους goons (π.χ. ο νομικός σύμβουλος μιας επιχείρησης που υπάρχει μόνο για να αντιμετωπίζει τους νομικούς συμβούλους άλλων εταιρειών) και τους Duct-tapers (με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον υπάλληλο που προσέλαβε το πανεπιστήμιο στη θέση του μαραγκού).

Στην κορυφή της πυραμίδας των bullshit jobs βρίσκονται οι λεγόμενοι task masters, οι οποίοι προσφέρουν σε εργαζόμενους τις δουλειές που δεν έχουν κανένα νόημα ή επιτηρούν την εργασία ανθρώπων που δεν χρειάζονται επιτήρηση. Παραδείγματος χάριν, ο διευθύνων σύμβουλος (CEO) μιας εταιρείας, ο οποίος ξοδεύει σχεδόν το σύνολο της εργάσιμης ημέρας σε meetings όπου παρουσιάζει γραφήματα (τα οποία έχουν ετοιμάσει άλλοι γι’ αυτόν), προσπαθώντας να αποδείξει πως θα κάνει την επιχείρηση πιο παραγωγική, απολύοντας εργαζομένους που προσφέρουν κοινωνικά χρήσιμη εργασία.

Οι Bullshit jobs είναι συνήθως καλύτερα αμειβόμενες από αυτό που ο Γκράμπερ χαρακτηρίζει shit jobs, δηλαδή κακά αμειβόμενες αλλά κοινωνικά χρήσιμες εργασίες, όπως π.χ. ενός οδοκαθαριστή – εδώ η ελληνική γλώσσα, με τον τεράστιο πλούτο της, μας επιτρέπει ίσως να κάνουμε τη διάκριση ανάμεσα στην κωλοδουλειά (shit job) και τη «δουλειά του κώλου» (bullshit job).

O Γκράμπερ δηλώνει αναρχικός και ως εκ τούτου δεν θέλησε ή δεν μπόρεσε να χρησιμοποιήσει ορισμένα μαρξιστικά εργαλεία ανάλυσης που, σύμφωνα με τους αριστερούς επικριτές του, θα του επέτρεπαν να εμβαθύνει και να εξηγήσει αποτελεσματικότερα τις πολύ ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις του. Αντί να σταθεί στις έννοιες της παραγωγικής και μη παραγωγικής εργασίας, στην αξίας της εργασίας και της ανάγκης του συστήματος να διατηρεί ένα εργατικό δυναμικό από το οποίο θα αντλεί συνεχώς περισσότερη υπεραξία, προσεγγίζει το ζήτημα με όρους πολιτικής και ηθικής.

Το συμπέρασμά του (με κίνδυνο να τον αδικήσουμε ελαφρώς) θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στη διαπίστωση ότι οι κυρίαρχες τάξεις χρειάζεται να διατηρούν τα κατώτερα στρώματα διαρκώς απασχολημένα ώστε αυτά να μην εξεγείρονται. Ο Γκράμπερ δηλαδή βλέπει ένα από τα παράλληλα οφέλη που έχουν οι bullshit jobs για τους εργοδότες σαν αιτία του φαινομένου. Παράλληλα, όμως, η θεωρία του δεν μπορεί να εξηγήσει τις στρατιές των ανέργων που μπορεί να χρειάζεται το σύστημα προκειμένου να διατηρεί την πίεση στους εργαζόμενους.

Παρ’ όλα αυτά αρκετές από τις εξαιρετικά συναρπαστικές επισημάνσεις του μας επιτρέπουν να διαλύσουμε ορισμένους από τους πανίσχυρους μύθους που συνοδεύουν την εργασία στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες.

Ισως ο σημαντικότερος μύθος είναι αυτός που λέει ότι ο γραφειοκρατικός υδροκεφαλισμός είναι χαρακτηριστικό του δημόσιου. «Εάν πας σε ένα κατάστημα της Apple», έλεγε παλαιότερα ο Γκράμπερ, «και σου πουν ότι προφανώς ο υπολογιστής σου χρειάζεται αντικατάσταση οθόνης, αλλά πρέπει να περιμένεις μία εβδομάδα για να σ’ το βεβαιώσει κάποιος ειδικός, δεν θα φωνάξεις “καταραμένοι γραφειοκράτες”».

Και αυτό, εξηγεί ο Γκράμπερ, συμβαίνει γιατί, ύστερα από χρόνια προπαγάνδας, μάθαμε να συνδέουμε τον όρο γραφειοκρατία με τους δημόσιους υπαλλήλους. Ο καπιταλισμός υποτίθεται ότι δεν παράγει ανούσιες θέσεις εργασίας. Και όμως το κάνει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο σύστημα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Εάν λοιπόν ανησυχούσατε για το τι θα κάνετε τις 12 ώρες εργασίας την ημέρα… ηρεμήστε. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας νεοφιλελεύθερος που θα σκεφτεί μια άχρηστη απασχόληση, μια ακροδεξιά κυβέρνηση (όπως αυτή της Αυστρίας) που θα χρησιμοποιήσει τη δύναμη του κράτους για να επιβάλει το «αόρατο χέρι της αγοράς» στον χώρο εργασίας και ένας καλοπληρωμένος CEO που θα σας επιβλέπει, ενώ νομίζετε ότι εργάζεστε.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

Gaddafi's plan for a pan-African independent power as the main reason for which the Western neocolonialists finally destroyed Libya

'Hillary Clinton is a war criminal'
globinfo freexchange
Afshin Rattansi of RT's Going Underground, speaks with Muammar Gaddafi's spokesperson during the Libyan Civil War, Moussa Ibrahim, about how Gaddafi's government's predictions came true on terrorism, extremism and tribal conflict plaguing Libya following Gaddafi's downfall.
Ibrahim gives details about Gaddafi's plan to create a fully independent African Union from the Western neocolonial powers. And he implies that this was the main reason for which the Western neocolonialists finally destroyed Libya. He claims that Gaddafi administration was very open to a dialogue with the West, but he had been deliberately ignored. He also characterizes Hillary Clinton as a 'war criminal'.
Some key points:
Gaddafi was laying down real plans and real project for the control of African natural resources through the African Organization for Natural Resources. Unifying African armies into one army called th…

Roger Waters: militarism is exacerbating the Climate Crisis

The Real News Network
Pink Floyd co-founder and activist Roger Waters speaks to the Real News at the People's Mobilization Against the U.S. War Machine in New York City.

Why NSA whistleblower Edward Snowden risked his life to expose surveillance state

Democracy Now!
Six years ago, Edward Snowden leaked a trove of secret documents about how the United States had built a massive surveillance apparatus to spy on Americans and people across the globe. 
Snowden was then charged in the U.S. for violating the Espionage Act and other laws. As he attempted to flee to Latin America, Snowden became stranded in Russia after the U.S. revoked his passport. He has lived in Moscow ever since. 
Snowden just published his memoir, “Permanent Record,” in which he writes about what led him to risk his life to expose the U.S. government’s system of mass surveillance. 

Greta Thunberg: “We are striking to disrupt the system”

Democracy Now!
Greta Thunberg, is the 16-year-old Swedish climate activist who has inspired millions across the globe. Last year she launched a school strike for the climate, skipping school every Friday to stand in front of the Swedish parliament, demanding action to prevent catastrophic climate change.
Her protest spread, quickly going global. Hundreds of thousands of schoolchildren around the globe have participated in their own local school strikes for the climate.
Since her strike began in 2018, Greta has become a leading figure in the climate justice movement. She has joined protests across Europe. She has addressed world leaders at the U.N. climate talks in Poland and the European Union Parliament. She has even met the pope. 
She is also planning to attend the U.N. climate summit in Santiago, Chile, in December.

Το βαθύτερο νόημα του να κάνεις κολοτούμπες σε σύνοδο του ΟΗΕ

globinfo freexchange
Επικυρώθηκε με κάθε επισημότητα η μεγάλη απάτη του Μητσοτακικού καθεστώτος και του βρόμικου μιντιακού κατεστημένου της ντόπιας ολιγαρχίας, το οποίο έκανε τα πάντα, προκειμένου να κερδίσει τις εθνικές εκλογές η χειρότερη δεξιά της μεταπολίτευσης. 
Μετά τις θεαματικές κολοτούμπες Παναγιωτόπουλου-Βαρβιτσιώτη σε συνέδριο του Economist όσον αφορά το Μακεδονικό, ήρθε η σειρά του ίδιου του Μητσοτάκη να τους μιμηθεί, όχι απλά σε κάποιο συνέδριο, αλλά σε σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα. 
Η δήλωση Μητσοτάκη δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας:
«Νωρίς το απόγευμα της 23ης Ιουλίου πέρυσι μία μικρή πυρκαγιά ξέσπασε σε λόφο έξω από την Αθήνα. Οι πυροσβεστικές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν χιλιάδες τέτοιες φωτιές κάθε χρόνο. Αυτή όμως ήταν διαφορετική. Οδηγημένη από ισχυρότατους ανέμους, εξαπλώθηκε γρήγορα και έφθασε στην προαστιακή κωμόπολη του Ματιού. Μόλις μπήκε στην πευκόφυτη οικιστική περιοχή κατέστη αδύνατο να περιοριστεί… Τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι η άμεση συνέπεια τη…

Trump threatens to transfer the endo-capitalist war into a civil war level

globinfo freexchange
Donald Trump finally counter-attacked against corporate Democrats and their persistent desire to impeach him, through the ultimate threat: a civil war. In a recent tweet he wrote:
"... If the Democrats are successful in removing the President from office (which they will never be), it will cause a Civil War like fracture in this Nation from which our Country will never heal.
....If the Democrats are successful in removing the President from office (which they will never be), it will cause a Civil War like fracture in this Nation from which our Country will never heal.” Pastor Robert Jeffress, @FoxNews — Donald J. Trump (@realDonaldTrump) September 30, 2019
Speaking to the Real News Network, Jeet Heer of The Nation pointed out:
The civil-war tweet is almost like a threat. It’s like, 'Well, this is a nice little Republic you got here, and it’d be a shame if anything happened to it.' But the thing is that this civil-war talk did not originate from T…

'How dare you!': Greta Thunberg rages at 'fairytales of eternal economic growth' at UN climate summit

In a speech to the United Nations Climate Action Summit Monday, Swedish youth climate activist Greta Thunberg lit into world leaders for their "empty words" around solving the climate crisis and said decades of inaction have left her generation without a future.

"People are suffering. People are dying. Entire ecosytems are collapsing. We are at the beginning of a mass extinction and all you can talk about is money and fairytales of eternal economic growth," said Thunberg. "How dare you!
Thunberg delivered her remarks during a panel on the climate crisis after she was asked what she thought of the worldwide climate strike movement that she began, alone, 13 months ago. But the youth activist wasn't interested in rehashing the past or praise from politicians.

"I shouldn't be standing here," said Thunberg. "I should be back in school on the other side of the ocean. Yet you all come to me for hope? How dare you! You have stolen my d…

EVERYONE is on the list: Snowden says no ‘innocents’ in mass surveillance world

Asked if buying his memoir would get one on a spy list, NSA whistleblower Edward Snowden chillingly replied that everyone in the world is on the “list” and there are no innocents in the age of mass surveillance.

Responding to a reader who joked that buying Snowden’s book ‘Permanent Record’ might have put him on a list of people to be spied on, the exiled former intelligence contractor said in all seriousness that everyone is being spied on regardless.

Systems of mass surveillance strive to record all people, in all places, at all times. The question is no longer ‘Am I on the list?’ it is ‘What's my rank on the list?’,” Snowden tweeted on Wednesday.
The former NSA and CIA contractor became a household name in 2013, when he revealed the extent of surveillance by the ‘Five Eyes’ network of US and its allies. He fled to Hong Kong ahead of being charged with espionage and eventually found asylum in Russia.

The US government reacted to the publication of his memoir by filing a civil l…

Chris Hedges: "Democracy has been destroyed by global capitalism"

Democracy Now!
House Democrats have subpoenaed President Trump’s personal lawyer Rudy Giuliani, seeking documents related to his work in Ukraine, after Giuliani admitted on television that he had urged the Ukrainian government to investigate Joe Biden and his son Hunter. This comes as House Democrats continue to build their case for impeaching the president, following a whistleblower complaint focused on a phone call in which Trump asked the Ukranian president to do him a “favor” by digging up dirt on his political rival ahead of the upcoming election. 
Pulitzer Prize-winning journalist and author Chris Hedges says the president's latest behavior merely scratches the surface of the underlying corruption and malaise that plagues the country, and describes global capitalism as an impediment to democracy. Currently, he says, "we have the façade of democracy." The capitalist class has leveraged its influence to draft legislation, invert the constitution and orchestrate the &…

Amazon vs. the Socialists in Seattle

 by Kshama Sawant

Part 2 - A Corporate Tax Haven

As he has himself publicly acknowledged, Bezos largely based his decision to launch Amazon in Seattle on his desire to dodge taxes. Washington State has long been a corporate tax haven, having the most regressive tax system in the entire nation. More than anywhere else in the U.S., the tax burden falls most heavily on working and middle-class people, while big business pays next to nothing. This is no small part of why Seattle has become one of the most deeply unequal cities in the nation.
The region’s corporate elite means to keep it that way. Bezos made national headlines last year when he bullied Seattle to stop the Amazon Tax on the largest 3% of businesses in the city, aided by corporate-bankrolled Mayor Jenny Durkan and the Democratic establishment. Over a modestly-sized tax, Amazon executives acted like mafia dons: threatening to move 7,000 jobs unless the City Council backed down. After the Council passed it unanimously anyway, u…