Skip to main content

Bullshit Jobs: Σε δουλειά να βρισκόμαστε

Τo 1930 ο οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς προέβλεπε ότι μέχρι το τέλος του αιώνα η ανάπτυξη της τεχνολογίας θα επιτρέπει στους πολίτες των καπιταλιστικά αναπτυγμένων κοινωνιών να εργάζονται 15 ώρες την εβδομάδα. Σήμερα, καθώς ακροδεξιά και νεοφιλελεύθερα καθεστώτα της Ε.Ε. προωθούν τη 12ωρη ημερήσια εργασία, κάποιοι αναρωτιούνται: Και τι δουλειά θα κάνουμε 12 ώρες τη μέρα;

Άρης Χατζηστεφάνου

Στο London School of Economics, όπου εργάζεται ο καθηγητής Ανθρωπολογίας Ντέιβιντ Γκρέμπερ, υπήρχε ένας μαραγκός, που έφτιαχνε τα γραφεία, τις βιβλιοθήκες και άλλες εγκαταστάσεις του κτιρίου. Οι ανάγκες, όμως, των διδασκόντων και του διοικητικού προσωπικού ήταν τόσο μεγάλες ώστε έπρεπε να περιμένουν σε λίστα αναμονής για να εξυπηρετηθούν.

Βλέποντας τα παράπονα να αυξάνονται, η διοίκηση του πανεπιστημίου προσέλαβε έναν υπάλληλο με αρμοδιότητα να κατευνάζει την οργή των άλλων υπαλλήλων. Αυτό που κανένας δεν σκέφτηκε ήταν ότι το πρόβλημα θα είχε λυθεί εάν στη θέση του συγκεκριμένου υπαλλήλου είχαν προσλάβει δεύτερο μαραγκό.

Παρατηρήσεις σαν και αυτές οδήγησαν τον Γκράμπερ στη θεωρία των λεγόμενων Bullshit Jobs, την οποία άρχισε να αναπτύσσει στις αρχές της δεκαετίας. Στα ελληνικά ο όρος έχει αποδοθεί σαν «ηλίθιες δουλειές» ή «κωλοδουλειές», αν και όπως θα δούμε στη συνέχεια ο δεύτερος όρος προκαλεί σύγχυση, καθώς παραπέμπει στον όρο «shit jobs». Bullshit Jobs, σύμφωνα με τον Γκράμπερ «είναι εργασίες τόσο ανούσιες, ή ακόμη και καταστροφικές, ώστε αυτός που τις εκτελεί αναγνωρίζει ενδόμυχα ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν».

Στο βιβλίο του «Bullshit Jobs: A Theory», που κυκλοφόρησε πριν από μερικές εβδομάδες, ο ίδιος παρουσιάζει αρκετές υποκατηγορίες όσων απασχολούνται στον κλάδο της ανούσιας απασχόλησης: Εχουμε λοιπόν τους flunkies (π.χ. ένας ρεσεψιονίστ σε κτίριο που δεν χρειάζεται ρεσεψιόν, αλλά κάνει το αφεντικό του να δείχνει πιο σημαντικό με την παρουσία του), τους goons (π.χ. ο νομικός σύμβουλος μιας επιχείρησης που υπάρχει μόνο για να αντιμετωπίζει τους νομικούς συμβούλους άλλων εταιρειών) και τους Duct-tapers (με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον υπάλληλο που προσέλαβε το πανεπιστήμιο στη θέση του μαραγκού).

Στην κορυφή της πυραμίδας των bullshit jobs βρίσκονται οι λεγόμενοι task masters, οι οποίοι προσφέρουν σε εργαζόμενους τις δουλειές που δεν έχουν κανένα νόημα ή επιτηρούν την εργασία ανθρώπων που δεν χρειάζονται επιτήρηση. Παραδείγματος χάριν, ο διευθύνων σύμβουλος (CEO) μιας εταιρείας, ο οποίος ξοδεύει σχεδόν το σύνολο της εργάσιμης ημέρας σε meetings όπου παρουσιάζει γραφήματα (τα οποία έχουν ετοιμάσει άλλοι γι’ αυτόν), προσπαθώντας να αποδείξει πως θα κάνει την επιχείρηση πιο παραγωγική, απολύοντας εργαζομένους που προσφέρουν κοινωνικά χρήσιμη εργασία.

Οι Bullshit jobs είναι συνήθως καλύτερα αμειβόμενες από αυτό που ο Γκράμπερ χαρακτηρίζει shit jobs, δηλαδή κακά αμειβόμενες αλλά κοινωνικά χρήσιμες εργασίες, όπως π.χ. ενός οδοκαθαριστή – εδώ η ελληνική γλώσσα, με τον τεράστιο πλούτο της, μας επιτρέπει ίσως να κάνουμε τη διάκριση ανάμεσα στην κωλοδουλειά (shit job) και τη «δουλειά του κώλου» (bullshit job).

O Γκράμπερ δηλώνει αναρχικός και ως εκ τούτου δεν θέλησε ή δεν μπόρεσε να χρησιμοποιήσει ορισμένα μαρξιστικά εργαλεία ανάλυσης που, σύμφωνα με τους αριστερούς επικριτές του, θα του επέτρεπαν να εμβαθύνει και να εξηγήσει αποτελεσματικότερα τις πολύ ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις του. Αντί να σταθεί στις έννοιες της παραγωγικής και μη παραγωγικής εργασίας, στην αξίας της εργασίας και της ανάγκης του συστήματος να διατηρεί ένα εργατικό δυναμικό από το οποίο θα αντλεί συνεχώς περισσότερη υπεραξία, προσεγγίζει το ζήτημα με όρους πολιτικής και ηθικής.

Το συμπέρασμά του (με κίνδυνο να τον αδικήσουμε ελαφρώς) θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στη διαπίστωση ότι οι κυρίαρχες τάξεις χρειάζεται να διατηρούν τα κατώτερα στρώματα διαρκώς απασχολημένα ώστε αυτά να μην εξεγείρονται. Ο Γκράμπερ δηλαδή βλέπει ένα από τα παράλληλα οφέλη που έχουν οι bullshit jobs για τους εργοδότες σαν αιτία του φαινομένου. Παράλληλα, όμως, η θεωρία του δεν μπορεί να εξηγήσει τις στρατιές των ανέργων που μπορεί να χρειάζεται το σύστημα προκειμένου να διατηρεί την πίεση στους εργαζόμενους.

Παρ’ όλα αυτά αρκετές από τις εξαιρετικά συναρπαστικές επισημάνσεις του μας επιτρέπουν να διαλύσουμε ορισμένους από τους πανίσχυρους μύθους που συνοδεύουν την εργασία στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες.

Ισως ο σημαντικότερος μύθος είναι αυτός που λέει ότι ο γραφειοκρατικός υδροκεφαλισμός είναι χαρακτηριστικό του δημόσιου. «Εάν πας σε ένα κατάστημα της Apple», έλεγε παλαιότερα ο Γκράμπερ, «και σου πουν ότι προφανώς ο υπολογιστής σου χρειάζεται αντικατάσταση οθόνης, αλλά πρέπει να περιμένεις μία εβδομάδα για να σ’ το βεβαιώσει κάποιος ειδικός, δεν θα φωνάξεις “καταραμένοι γραφειοκράτες”».

Και αυτό, εξηγεί ο Γκράμπερ, συμβαίνει γιατί, ύστερα από χρόνια προπαγάνδας, μάθαμε να συνδέουμε τον όρο γραφειοκρατία με τους δημόσιους υπαλλήλους. Ο καπιταλισμός υποτίθεται ότι δεν παράγει ανούσιες θέσεις εργασίας. Και όμως το κάνει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο σύστημα στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Εάν λοιπόν ανησυχούσατε για το τι θα κάνετε τις 12 ώρες εργασίας την ημέρα… ηρεμήστε. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας νεοφιλελεύθερος που θα σκεφτεί μια άχρηστη απασχόληση, μια ακροδεξιά κυβέρνηση (όπως αυτή της Αυστρίας) που θα χρησιμοποιήσει τη δύναμη του κράτους για να επιβάλει το «αόρατο χέρι της αγοράς» στον χώρο εργασίας και ένας καλοπληρωμένος CEO που θα σας επιβλέπει, ενώ νομίζετε ότι εργάζεστε.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

It's definite: Elizabeth Warren is the female Obama, can't be trusted

globinfo freexchange

One year from the 2020 US presidential election, things start to become clearer day by day. In the US political scene, we can now recognize the authentic progressives from the fakes, and certainly, from the establishment neoliberal centrists. 
In the presidential-candidates level we can now identify only Bernie Sanders and Tulsi Gabbard as the ones who are willing to fight the establishment and try to implement progressive, anti-imperialist policies. After her latest position, concerning the military coup in Bolivia against the democratically elected Evo Morales, Elizabeth Warren could be considered a pseudo-progressive, equal to a female Barack Obama. Therefore, progressives definitely can't trust her.
Warren tweeted:
The Bolivian people deserve free and fair elections, as soon as possible. Bolivia's interim leadership must limit itself to preparing for an early, legitimate election. Bolivia's security forces must protect demonstrators, not commit …

Latest WikiLeaks revelation and its treatment by the mainstream press explicitly demonstrate why the imperialists are determined to eliminate Julian Assange

globinfo freexchange
On November, 23, WikiLeaks published an e-mail, sent by a member of an OPCW fact-finding mission to Syria to his superiors, in which he expresses his gravest concern over intentional bias introduced to a redacted version of the report he co-authored.
The Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons sent a team of experts to investigate allegations that a chemical attack took place in the Syrian city of Douma on the 7th of April 2018. The author of the e-mail was a member of that team and claims the redacted preliminary version of the report, misrepresents the facts he and his colleagues discovered on the ground. The e-mail is dated 22nd of June. It is addressed to Robert Fairweather, Chief of Cabinet, and forwarded to his deputy Aamir Shouket and members of the fact-finding mission to Douma.  


In short, the OPCW whistleblower actually claims that the report has been somehow altered. And it was done in a way to fit the scenario, according to which, the Assa…

LIVE: Bolivians resist military coup in La Paz

Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών: Στην υπηρεσία της Ουάσινγκτον

του Ανδρέα Κοσιάρη
Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών, που εξέδωσε την έκθεση για την εκλογική αναμέτρηση στη Βολιβία, η οποία «δικαιολόγησε» το πραξικόπημα εναντίον του Έβο Μοράλες, είναι στη θεωρία ένας ουδέτερος οργανισμός κρατών. Στην πραγματικότητα όμως έχει μακρά ιστορία υποστήριξης των επεμβάσεων των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική, και σήμερα χρηματοδοτείται κατά πλειοψηφία από τα ταμεία του αμερικανικού κράτους. 
Παρά την ίδρυσή του το 1948 με σκοπό την «προώθηση της ειρήνης και τη διευθέτηση διαφωνιών μεταξύ των κρατών-μελών», ήταν μάλλον από την αρχή όργανο της αντικομμουνιστικής εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Ο ΟΑΚ υπήρξε σιωπηλός ή και στήριξε όλες ανεξαιρέτως τις αμερικανικές επεμβάσεις στη Λατινική Αμερική, είτε αυτές λάμβαναν τη μορφή εισβολής, όπως στην Κούβα το 1961, είτε τη μορφή στήριξης σε πραξικοπήματα και δικτατορικά καθεστώτα, όπως στη Χιλή το 1973 (και στην Αργεντινή, τη Βολιβία, τη Γουατεμάλα, τη Νικαράγουα, την Αϊτή, τον Παναμά, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και τον Ισημ…

Nos oponemos al golpe

Declaración de Noam Chomsky y Vijay Prashad
En Bolivia se está gestando un golpe de Estado contra el gobierno electo liderado por Evo Morales. Sectores de la policía han dicho abiertamente que están dispuestos a permitir que grupos de milicias fascistas ataquen el palacio presidencial en La Paz. La situación es muy grave.

Evo Morales ha invitado a los cuatro principales partidos a sentarse y conversar sobre el camino a seguir para la democracia boliviana. Ha pedido el establecimiento de un diálogo para evitar el regreso de los días de las dictaduras militares y los gobiernos oligárquicos. Morales ha hecho un llamado a las Naciones Unidas, a la Organización de los Estados Americanos (OEA), al Vaticano y a otros más para que contribuyan a encontrar el camino para alejarse del golpe.

El golpe es promovido por la oligarquía boliviana que está enojada por la cuarta elección que sus partidos pierden frente el Movimiento al Socialismo. La oligarquía cuenta con el total apoyo del gobierno de los…

It's now or never: the first step for a Sanders/Corbyn synchronization in power must be done on 12 December in UK

This is a once-in-a-lifetime opportunity for the global working class
by system failure
Two years ago, we wondered whether a US government under Bernie Sanders, together with a UK government under Jeremy Corbyn, could mark a decisive victory against neoliberalism. Whether it could mark the beginning of the end of the Reagan/Thatcher awful legacy.

It seems that the time has come for the first step towards this prospect.

The oncoming UK general election on Thursday 12 December 2019, will be the most critical for decades, especially for the global working class. The outcome will determine to a significant degree, whether the capitalist West will change course away from the destructive neoliberalism, towards a form of Democratic Socialism. A new model that will resurrect the social state, while at the same time, will seriously deal with the great environmental challenges, defying big interests and rejecting the for-profit-wars model.



As we already pointed out, the whole Brexit issue is pri…

WikiLeaks evidence that the imperialist machine was monitoring anti-imperialist Jeremy Corbyn at least since the US invasion of Iraq

The WIKILEAKS Public Library of US Diplomacy (PlusD)holds the world's largest searchable collection of United States confidential, or formerly confidential, diplomatic communications. As of April 8, 2013 it holds 2 million records comprising approximately 1 billion words. The collection covers US involvements in, and diplomatic or intelligence reporting on, every country on earth. It is the single most significant body of geopolitical material ever published. The PlusD collection, built and curated by WikiLeaks, is updated from a variety of sources, including leaks, documents released under the Freedom of Information Act (FOIA) and documents released by the US State Department systematic declassification review. 
globinfo freexchange
A cable from December, 2002, proves that the US officials were closely monitoring anti-war activities. The particular cable was describing a protest "against a possible U.S.-led operation against Iraq" in Istanbul, Turkey, and there is a spec…

Mainstream media pro-Johnson propaganda gets into full swing

by Craig Murray
We are now under election broadcasting rules.

Ian Austin left the Labour Party nine months ago. He was then appointed by the Tories as Prime Ministerial Trade Envoy to Israel. As of yesterday, he is neither a MP nor a candidate for election. He is a minor politician who achieved only the most junior ministerial rank, PUSS, and for only seven months. He is best known for heckling Jeremy Corbyn while Jeremy Corbyn was delivering the official Labour response to the Chilcot Report on the illegal invasion of Iraq, shouting “Sit down and shut up” and “You stupid disgrace” at Corbyn for criticising the war.
We are now under election broadcasting rules. How and why was Ian Austin invited onto the BBC Radio 4 Today programme today? He left the Labour Party six months ago, and has been a huge critic of Corbyn. It is hardly a surprise that the Tory’s Trade Envoy to Israel advises people to vote Tory. So who initiated Ian Austin’s appearance on the BBC Today programme, and why? It…

Here's why Bernie could end up being better than even FDR

globinfo freexchange

In his speeches, Bernie Sanders frequently refers to the 32nd president of the United States, Franklin D. Roosevelt (FDR), and his New Deal program that helped millions of Americans after the 1929 Wall Street crash. Sanders and other progressives are proposing a similar program adjusted to the modern environmental challenges. The Green New Deal has now become a popular vision, especially among young Americans. Around it, the progressives are aiming to build a whole new model beyond destructive neoliberalism and even obsolete capitalism.

Many would argue that this is quite an extremely optimistic view. That Sanders is just an old-school moderate Social-Democrat who will only manage to revive some typical social policies of the past, and that's it. He will never manage to seriously challenge the current power structure, which, indeed, has grown enormously, controlling nearly every aspect of the political and economic life.

Yet Sanders already managed to achieve …

Fears for an assassination attempt against Evo Morales

BREAKING
Independent journalist, Ben Norton, tweeted that he has been informed about a possible assassination attempt against the Bolivian president Evo Morales. According to Norton:
          Sources are telling me they are afraid that Bolivia's elected President Evo Morales might be killed tonight in the right-wing coup.

Sources are telling me they are afraid that Bolivia's elected President Evo Morales might be killed tonight in the right-wing coup.

This is a full-fronted imperialist attack on democracy. It is a blatant attempt to recolonize Latin America and overthrow all efforts at progress. — Ben Norton (@BenjaminNorton) November 10, 2019
Updates

EU giving cover to the military coup that just took place in Bolivia. Neither the EU nor the US support democracy. The people of Bolivia already expressed their “democratic will” by re-electing Evo Morales. A right wing US-backed coup stole that from them, this is disgusting https://t.co/qamCSvYmz9— Rania Khalek (@RaniaKhalek)…