Skip to main content

Bαρέα και ανθυγιεινά στα εργοστάσια του Facebook

Εργαζόμαστε όταν κάνουμε ένα tweet ή όταν ανεβάζουμε φωτογραφίες με γατάκια στο Facebook; Η απάντηση στο ερώτημα, υποστηρίζουν αρκετοί οικονομολόγοι, ίσως μας επιτρέψει να διαπιστώσουμε ποιοι θα είναι οι κυρίαρχοι της οικονομίας του κυβερνοχώρου στον 21ο αιώνα.

του Άρη Χατζηστεφάνου

Eάν ένα σχόλιο που κάνουμε στο Facebook βοηθά την εταιρεία να συγκεντρώσει πληροφορίες για εμάς, τις οποίες στη συνέχεια πουλά σε διαφημιστικές εταιρείες για να μας στέλνουν στοχευμένα διαφημιστικά μηνύματα, είναι προφανές ότι κάποιοι κερδίζουν χρήματα από μια δική μας δραστηριότητα.

Η παρατήρηση αυτή οδήγησε ορισμένους στο συμπέρασμα ότι το Facebook και άλλες πλατφόρμες, που καταγράφουν και επεξεργάζονται κάθε μας κίνηση… μας χρωστάνε πολλά μηνιάτικα από την «εργασία» που τους προσφέραμε.

Αυτό ήταν παραδείγματος χάριν το συμπέρασμα μια καλλιτεχνικής καμπάνιας με τίτλο «Wages for Facebook» («Μισθοί για το Facebook») που μας καλούσε να αντιμετωπίσουμε κάθε δραστηριότητά μας στο διαδίκτυο ως απλήρωτη εργασία. Στο «μανιφέστο» τους, το οποίο παρουσίαζαν σε εκθέσεις με τη μορφή ενός κειμένου που εμφανιζόταν σε ένα iPad, σημείωναν μεταξύ άλλων: «Το αποκαλούν φιλία. Εμείς το αποκαλούμε απλήρωτη εργασία. Με κάθε μας like και chat η υποκειμενικότητά μας δημιουργεί κέρδη τα οποία καρπώνονται αυτοί. Το αποκαλούν διαμοιρασμό, εμείς το αποκαλούμε κλοπή».

Η πρωτοβουλία αντέγραφε ουσιαστικά ορισμένες από τις βασικές αρχές του προγράμματος «Wages for Housework» («Μισθός για την οικιακή εργασία») που αναπτύχθηκε από το ριζοσπαστικό φεμινιστικό κίνημα της Ιταλίας τη δεκαετία του 1970 και απαιτούσε από το κράτος να πληρώνει την εργασία που πραγματοποιούν οι γυναίκες για τη συντήρηση των νοικοκυριών τους. Ενώ, όμως, το «Wages for Housework» πατούσε σε στιβαρές οικονομικές αναλύσεις ακαδημαϊκών όπως η Σίλβια Φεντερίτσι, που άσκησαν εποικοδομητική κριτική στον μαρξισμό και αντιμετώπισαν τα οικιακά σαν μια μορφή εργασίας για την αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης (reproductive labor), τα επιχειρήματα του «Wages for Facebook» φάνταζαν ελαφρώς έωλα.

Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί ακαδημαϊκοί, όπως ο Κρίστιαν Φουτς, από το Πανεπιστήμιο του Westminster, έδωσαν νέο νόημα στη σχετική συζήτηση, υποστηρίζοντας ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «αποτελούν χώρους για την εκμετάλλευση πλεονάζουσας εργατικής δύναμης σε καπιταλιστικές συνθήκες». Στα βιβλία του ο Φουτς αναφέρεται σε διαφορετικές μορφές απλήρωτης εργασίας (από τους σκλάβους και τις νοικοκυρές μέχρι… τους χρήστες του Facebook) και αναλύει τους μηχανισμούς με τους οποίους εξαναγκάζονται να προσφέρουν δωρεάν εργασία (οι σκλάβοι με την απειλή του θανάτου, οι γυναίκες της πατριαρχικής κοινωνίας άλλοτε με τη φυσική βία και άλλοτε με συναισθηματικές πιέσεις και οι «εργάτες» του Facebοok με την απειλή να αποκλειστούν από κοινωνικές δραστηριότητες).

Οπως εξηγεί ο καθηγητής του Kings College, Νικ Σρνίτσεκ, στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του «Platform Capitalism», «η απάντηση στο ερώτημα εάν οι online δραστηριότητές μας αποτελούν εργασία, στο πλαίσιο της καπιταλιστικής παραγωγής, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μια σχολαστική αντιπαράθεση μεταξύ ακαδημαϊκών». Εάν πρόκειται για δωρεάν εργασία, σημειώνει ο Σρνίτσεκ, οι εταιρείες που την καρπώνονται αποτελούν ένα θείο δώρο για το σύνολο του καπιταλιστικού συστήματος – καθώς ανοίγουν νέους δρόμους για την εκμετάλλευση της εργασίας. Εάν όμως οι online δραστηριότητές μας δεν αποτελούν εργασία, αυτές οι εταιρείες-πρότυπα απλώς παρασιτούν σε βάρος άλλων βιομηχανιών που παράγουν αξία. Συνεπώς ο καπιταλισμός βρίσκεται σε ακόμη πιο δεινή θέση απ’ ό,τι πιστεύαμε.

Η απάντηση, λοιπόν, στο ερώτημα εάν ένα like αποτελεί εργασία θα μας αποκαλύψει εάν το Facebook θα αποτελέσει την General Motors του 21ου αιώνα ή εάν πρόκειται για ένα ακόμη παράσιτο (όρο τον οποίο έχει χρησιμοποιήσει ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ για να περιγράψει και πλατφόρμες όπως η Google). Οπως συμβαίνει πολύ συχνά, ο Σρνίτσεκ διαπίστωσε ότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα που δημιουργεί η νέα οικονομία του διαδικτύου βρίσκονταν μπροστά στα μάτια μας και μάλιστα στις πρώτες σελίδες ενός βιβλίου που κυκλοφόρησε πριν από περίπου 150 χρόνια: τον πρώτο τόμο από το «Κεφάλαιο» του Μαρξ.

Στο «Κεφάλαιο» η παραγωγική εργασία συνδέεται άμεσα με την παραγωγή αντικειμένων τα οποία είναι χρήσιμα για άλλους. «Εάν ένα πράγμα είναι άχρηστο», εξηγούσε ο Μαρξ, «τότε είναι άχρηστη και η εργασία που περιέχει, δεν λογαριάζεται σαν εργασία και συνεπώς δεν αποτελεί αξία». Ο Σρνίτσεκ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πλατφόρμες όπως το Facebook δεν εκμεταλλεύονται δωρεάν εργασία, αλλά μετατρέπουν τις online δραστηριότητές μας σε «πρώτη ύλη», την οποία επεξεργάζονται με αλγόριθμους και πουλάνε στους διαφημιστές προκειμένου αυτοί να στέλνουν στοχευμένα διαφημιστικά μηνύματα. Και αυτό το συμπέρασμα όμως τροφοδοτεί έναν νέο γύρο αντιπαράθεσης: αποτελεί η διαφήμιση μια παραγωγική διαδικασία;

Πριν από μερικές δεκαετίες, ο μεγάλος μαρξιστής οικονομολόγος Πολ Σουίζι είχε απαντήσει αρνητικά, περιγράφοντας τις διαφημίσεις ως μια μη παραγωγική ιδιότητα του μονοπωλιακού καπιταλισμού. Πιθανότατα, δηλαδή, θα κατέτασσε και αυτός ορισμένες πλατφόρμες, όπως το Facebook, στα παράσιτα της σημερινής οικονομίας.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

CIA had an agent at a newspaper in every world capital at least since 1977

Joel Whitney is a co-founder of the magazine Guernica, a magazine of global arts and politics, and has written for many publications, including the New York Times and Wall Street Journal. His book Finks: How the C.I.A. Tricked the World's Best Writers describes how the CIA contributed funds to numerous respected magazines during the Cold War, including the Paris Review, to subtly promote anti-communist views. In their conversation, Whitney tells Robert Scheer about the ties the CIA’s Congress for Cultural Freedom had with literary magazines. He talks about the CIA's attempt during the Cold War to have at least one agent in every major news organization in order to get stories killed if they were too critical or get them to run if they were favorable to the agency. And they discuss the overstatement of the immediate risks and dangers of communist regimes during the Cold War, which, initially, led many people to support the Vietnam War.
globinfo freexchange
James Jesus Angleton wa…

False flag operations set up by private companies

globinfo freexchange
Here is another sector soon to be occupied entirely by private companies: staging successful false flag operations and the subsequent suitable psyops.
As the World Socialist Web Site reported early this year:
Cambridge Analytica’s parent company is British-based SCL. Formerly Strategic Communication Laboratories, it is a private behavioural research and strategic communication company, founded in 1993 by Nigel Oakes.
As with Oakes, SCL’s board members include scions of the British ruling class, from former military officers and defence contractors to major Conservative Party donors.
SCL boasts of providing “data, analytics and strategy to governments and military organizations worldwide,” notably the British Ministry of Defence, the US State Department and NATO. It states that it has carried out “behavioural change programs” in more than 60 countries. One of its first contracts in 1999 was promoting Indonesian President Abdurrahma…

Former Pentagon official confirms: Trump prepares for war with Iran

globinfo freexchange
Right after Trump's sudden announcement that he will withdraw the US forces from Syria, we had some mixed reactions. Some liberals reacted angrily, but most of the reactions from the liberal machine were rather moderate, or at least not as intensive as someone would normally expect.
On the other hand, Trump's supporters and all those who had enough of the pro-war neoliberal establishment, felt a kind of vindication, as it appeared that Trump would eventually keep its promise for an 'anti-interventionist' policy.
But the blog wrote immediately a 'not so fast' article to explain that most of the Americans and all those who are tired of the US endless wars, should not rush to celebrate. We estimated that Trump's move is probably a sign that he is going to re-organize troops and go after the big target called Iran.
Indeed, shortly after the move, Trump, suddenly again, announced that he will also pullout troops from Afghanistan.
And then, about…

It’s the US imperialism that has been defeated in Syria, but it’s now gathering forces to go after Iran

globinfo freexchange
And all of a sudden, the US president Donald Trump decided to withdraw the US troops from Syria, declaring victory over ISIS.
No one, of course, understood why the ISIS was suddenly defeated now. So this must be a typical excuse by the American leadership to withdraw forces from a battlefield that it is no longer 'profitable' and affordable.
Comparing with other, relatively recent cases, in which even the liberal establishment was calling Trump to bomb Syria, the reactions from the US political status were rather moderate. We would expect the media pundits and the corporate puppets of the US political scene to fire back against Trump with much more anger. It didn't happen.
We will have to wait of course because the unpredictable Donnie may change his mind in the blink of an eye. And then, we will have to make a completely different discussion. Yet, if it's true, and the US troops will, indeed, leave Syria, it would be one of these very rare cases that …

How neoliberalism manufactured consent to secure its unlimited power

From David Harvey's A Brief History of Neoliberalism
Part 10 – How Margaret Thatcher systematically destroyed the British industry along with the trade unions
While there were many elements out of which consent for a neoliberal turn could be constructed, the Thatcher phenomenon would surely not have arisen, let alone succeeded, if it had not been for the serious crisis of capital accumulation during the 1970s. Stagflation was hurting everyone. In 1975 inflation surged to 26 per cent and unemployment topped one million. The nationalized industries were draining resources from the Treasury.
This set up a confrontation between the state and the unions. In 1972, and then again in 1974, the British miners (a nationalized industry) went on strike for the first time since 1926.
The miners had always been in the forefront of British labour struggles. Their wages were not keeping pace with accelerating inflation, and the public sympathized. The Conservative government, in the midst of power …

The desperate efforts of the Western neoliberal establishment to build a new propaganda machine

globinfo freexchange
The UK government and other Western governments and the US in recent years have had increasing difficulties persuading enough of their populations as to the legitimacy of the foreign policies that they have been pursuing.
And at the same time, Western countries have been going through a period of political crisis and economic crisis.
Piers Robinson, Chair in Politics, Society and Political Journalism at the University of Sheffield, further explains:
I think a lot of this drive is as much about trying to shore up shaky official narratives and trying to shore up political systems in a situation of political crisis, as it is actually about countering Russian propaganda.
I would suspect that that's a little bit of an excuse here to really what's going on of problems much closer to home.
This is not just to do to UK, this is Europe-wide. And there are also indications from the documents that they are intending to start to have some kind of impact within the United…

Confirmed: Germany builds its own imperialist empire

globinfo freexchange
Almost two years ago we identified Germany's efforts to develop its military in the context of its ambition to build its own sphere of influence.
As we wrote, Brexit will give the chance to Germany to increase influence due to the change of power balance, especially now that France appears weak - crawling behind Berlin's austerity, sado-monetarism and neoliberal destruction. These conditions (created in the Greek experiment), are necessary to Germany in order to retain a model in favor of its surpluses. These could become the solid ground upon which Germany could build a strong, modern military machine.
Therefore, Merkel knows that the economic domination is not adequate for a country to become a major power. It is also important to have a strong military presence in its “sphere of influence”, or, its financial/debt colonies, if you prefer. The German military presence in Lithuania is a first step towards this direction as the Baltic countries have already be…

Τι το'θελες ρε Κούλη;

globinfo freexchange
Άλλη μια άθλια παράσταση (μάλλον τη χειρότερη ως τώρα) έδωσε από το βήμα της βουλής ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Δεν ξέρουμε αν ήταν δικής του έμπνευσης, ή αν το άθλιο θέαμα που παρακολουθήσαμε ήταν έμπνευση των επικοινωνιολόγων του. Αν ισχύει το δεύτερο, μάλλον πρέπει να τους απολύσει. Αν ισχύει το πρώτο, τότε το μόνο που κατάφερε ο Κυριάκος ήταν να φανερώσει οριστικά και αμετάκλητα τον μεγάλο εκνευρισμό του και ίσως και πανικό του.


Γιατί, όμως, πανικοβάλεται ο Κυριάκος;
Πρώτον, γιατί βλέπει ότι, έστω και σε αυτές τις άκρως αμφιλεγόμενες δημοσκοπήσεις, η ψαλίδα ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ, κλείνει.
Δεύτερον, γιατί αντιλαμβάνεται ότι δεν είναι χρήσιμος πλέον σε κανέναν από τους έξω. Γιατί ο Τσίπρας έγινε το καλό και υπάκουο παιδί των Ευρωπαίων, αλλά και ο πιο πιστός υποτελής των Αμερικανών.
Τρίτον και ίσως το κυριότερο, γιατί η πολιτική ένδεια της παράταξής του δεν έχει προηγούμενο. Πράγματι, η γαλάζια παράταξη δεν έχει απολύτως τίποτα να προσφέρει στη…

The difference between Bernie Sanders and Jeremy Corbyn and what the US elections won't allow you to decide

globinfo freexchange
A country that has been completely taken over by the banking mafia and the corporate power will never allow people to decide on the most important issue: the abolition of the dominant system that works against them.
Professor Richard Wolff explains:
Because of Bernie Sanders, particularly, we now have the word Socialism floating around, but typically it's about, more or less, really among Democrats. Like Mr. Sanders is ambiguously an independent but he's also a Democrat.
So, the ‘Socialists’ seemed to be the Democrats who want to do more for people. Social welfare, social supports, state supports, versus those who don't want to do quite so much - the centrist Democrats, like Clinton and Obama.
But the real question is a program of change. Socialism is a change of system it goes away from capitalism to do something else. It would be interesting if we could have an election ‘do we want that?’, ‘would we like a different system?’.
There are countries doing t…

The IMF is dismantling Argentina all over again

Part 1
In September, Argentine president Mauricio Macri accepted the 2018 Atlantic Council’s Global Citizen Award. In attendance were many of world’s neoliberal power players and policy makers, among them International Monetary Fund (IMF) Managing Director Christine Lagarde.
Facing the crowd, Macri gleefully admitted that “with Christine, I have to confess we started a great relationship some months ago,” referring to a series of loan agreements with the IMF amounting to $57.1 billion dollars. “I expect that this is going to work very well, and we will end up with the whole country crushing on Christine,” he continued.
This dynamic of chasing an improved image with the world’s big banks and the dominant economies in the West is emblematic of Macri’s priority to secure a relationship with the IMF and improve the country’s image with global financial institutions. But it comes at a devastating cost for the majority of the population who will suffer from neoliberal policy prescriptions of…