Skip to main content

Bαρέα και ανθυγιεινά στα εργοστάσια του Facebook

Εργαζόμαστε όταν κάνουμε ένα tweet ή όταν ανεβάζουμε φωτογραφίες με γατάκια στο Facebook; Η απάντηση στο ερώτημα, υποστηρίζουν αρκετοί οικονομολόγοι, ίσως μας επιτρέψει να διαπιστώσουμε ποιοι θα είναι οι κυρίαρχοι της οικονομίας του κυβερνοχώρου στον 21ο αιώνα.

του Άρη Χατζηστεφάνου

Eάν ένα σχόλιο που κάνουμε στο Facebook βοηθά την εταιρεία να συγκεντρώσει πληροφορίες για εμάς, τις οποίες στη συνέχεια πουλά σε διαφημιστικές εταιρείες για να μας στέλνουν στοχευμένα διαφημιστικά μηνύματα, είναι προφανές ότι κάποιοι κερδίζουν χρήματα από μια δική μας δραστηριότητα.

Η παρατήρηση αυτή οδήγησε ορισμένους στο συμπέρασμα ότι το Facebook και άλλες πλατφόρμες, που καταγράφουν και επεξεργάζονται κάθε μας κίνηση… μας χρωστάνε πολλά μηνιάτικα από την «εργασία» που τους προσφέραμε.

Αυτό ήταν παραδείγματος χάριν το συμπέρασμα μια καλλιτεχνικής καμπάνιας με τίτλο «Wages for Facebook» («Μισθοί για το Facebook») που μας καλούσε να αντιμετωπίσουμε κάθε δραστηριότητά μας στο διαδίκτυο ως απλήρωτη εργασία. Στο «μανιφέστο» τους, το οποίο παρουσίαζαν σε εκθέσεις με τη μορφή ενός κειμένου που εμφανιζόταν σε ένα iPad, σημείωναν μεταξύ άλλων: «Το αποκαλούν φιλία. Εμείς το αποκαλούμε απλήρωτη εργασία. Με κάθε μας like και chat η υποκειμενικότητά μας δημιουργεί κέρδη τα οποία καρπώνονται αυτοί. Το αποκαλούν διαμοιρασμό, εμείς το αποκαλούμε κλοπή».

Η πρωτοβουλία αντέγραφε ουσιαστικά ορισμένες από τις βασικές αρχές του προγράμματος «Wages for Housework» («Μισθός για την οικιακή εργασία») που αναπτύχθηκε από το ριζοσπαστικό φεμινιστικό κίνημα της Ιταλίας τη δεκαετία του 1970 και απαιτούσε από το κράτος να πληρώνει την εργασία που πραγματοποιούν οι γυναίκες για τη συντήρηση των νοικοκυριών τους. Ενώ, όμως, το «Wages for Housework» πατούσε σε στιβαρές οικονομικές αναλύσεις ακαδημαϊκών όπως η Σίλβια Φεντερίτσι, που άσκησαν εποικοδομητική κριτική στον μαρξισμό και αντιμετώπισαν τα οικιακά σαν μια μορφή εργασίας για την αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης (reproductive labor), τα επιχειρήματα του «Wages for Facebook» φάνταζαν ελαφρώς έωλα.

Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί ακαδημαϊκοί, όπως ο Κρίστιαν Φουτς, από το Πανεπιστήμιο του Westminster, έδωσαν νέο νόημα στη σχετική συζήτηση, υποστηρίζοντας ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «αποτελούν χώρους για την εκμετάλλευση πλεονάζουσας εργατικής δύναμης σε καπιταλιστικές συνθήκες». Στα βιβλία του ο Φουτς αναφέρεται σε διαφορετικές μορφές απλήρωτης εργασίας (από τους σκλάβους και τις νοικοκυρές μέχρι… τους χρήστες του Facebook) και αναλύει τους μηχανισμούς με τους οποίους εξαναγκάζονται να προσφέρουν δωρεάν εργασία (οι σκλάβοι με την απειλή του θανάτου, οι γυναίκες της πατριαρχικής κοινωνίας άλλοτε με τη φυσική βία και άλλοτε με συναισθηματικές πιέσεις και οι «εργάτες» του Facebοok με την απειλή να αποκλειστούν από κοινωνικές δραστηριότητες).

Οπως εξηγεί ο καθηγητής του Kings College, Νικ Σρνίτσεκ, στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του «Platform Capitalism», «η απάντηση στο ερώτημα εάν οι online δραστηριότητές μας αποτελούν εργασία, στο πλαίσιο της καπιταλιστικής παραγωγής, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μια σχολαστική αντιπαράθεση μεταξύ ακαδημαϊκών». Εάν πρόκειται για δωρεάν εργασία, σημειώνει ο Σρνίτσεκ, οι εταιρείες που την καρπώνονται αποτελούν ένα θείο δώρο για το σύνολο του καπιταλιστικού συστήματος – καθώς ανοίγουν νέους δρόμους για την εκμετάλλευση της εργασίας. Εάν όμως οι online δραστηριότητές μας δεν αποτελούν εργασία, αυτές οι εταιρείες-πρότυπα απλώς παρασιτούν σε βάρος άλλων βιομηχανιών που παράγουν αξία. Συνεπώς ο καπιταλισμός βρίσκεται σε ακόμη πιο δεινή θέση απ’ ό,τι πιστεύαμε.

Η απάντηση, λοιπόν, στο ερώτημα εάν ένα like αποτελεί εργασία θα μας αποκαλύψει εάν το Facebook θα αποτελέσει την General Motors του 21ου αιώνα ή εάν πρόκειται για ένα ακόμη παράσιτο (όρο τον οποίο έχει χρησιμοποιήσει ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ για να περιγράψει και πλατφόρμες όπως η Google). Οπως συμβαίνει πολύ συχνά, ο Σρνίτσεκ διαπίστωσε ότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα που δημιουργεί η νέα οικονομία του διαδικτύου βρίσκονταν μπροστά στα μάτια μας και μάλιστα στις πρώτες σελίδες ενός βιβλίου που κυκλοφόρησε πριν από περίπου 150 χρόνια: τον πρώτο τόμο από το «Κεφάλαιο» του Μαρξ.

Στο «Κεφάλαιο» η παραγωγική εργασία συνδέεται άμεσα με την παραγωγή αντικειμένων τα οποία είναι χρήσιμα για άλλους. «Εάν ένα πράγμα είναι άχρηστο», εξηγούσε ο Μαρξ, «τότε είναι άχρηστη και η εργασία που περιέχει, δεν λογαριάζεται σαν εργασία και συνεπώς δεν αποτελεί αξία». Ο Σρνίτσεκ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πλατφόρμες όπως το Facebook δεν εκμεταλλεύονται δωρεάν εργασία, αλλά μετατρέπουν τις online δραστηριότητές μας σε «πρώτη ύλη», την οποία επεξεργάζονται με αλγόριθμους και πουλάνε στους διαφημιστές προκειμένου αυτοί να στέλνουν στοχευμένα διαφημιστικά μηνύματα. Και αυτό το συμπέρασμα όμως τροφοδοτεί έναν νέο γύρο αντιπαράθεσης: αποτελεί η διαφήμιση μια παραγωγική διαδικασία;

Πριν από μερικές δεκαετίες, ο μεγάλος μαρξιστής οικονομολόγος Πολ Σουίζι είχε απαντήσει αρνητικά, περιγράφοντας τις διαφημίσεις ως μια μη παραγωγική ιδιότητα του μονοπωλιακού καπιταλισμού. Πιθανότατα, δηλαδή, θα κατέτασσε και αυτός ορισμένες πλατφόρμες, όπως το Facebook, στα παράσιτα της σημερινής οικονομίας.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

WikiLeaks paper reveals Congressional think tank specific techniques for 'persuading' audiences

This document was obtained by WikiLeaks from the United States Congressional Research Service. The CRS is a Congressional "think tank" with a staff of around 700. Reports are commissioned by members of Congress on topics relevant to current political events. Despite CRS costs to the tax payer of over $100M a year, its electronic archives are, as a matter of policy, not made available to the public. Individual members of Congress will release specific CRS reports if they believe it to assist them politically, but CRS archives as a whole are firewalled from public access. This report was obtained by WikiLeaks staff from CRS computers accessible only from Congressional offices.
globinfo freexchange
A report from April 12, 2007, was "Prepared primarily for congressional staff members called upon to help prepare speeches for Members,” and “provides basic guidance on obtaining speech material, using it to prepare a speech draft, and presentation.”, as we read in the abstract. …

In another bizarre moment, CNN suffers from a real-journalism crisis and exposes the US war crimes in Yemen ... again!

It’s almost like watching The Twilight Zone!
globinfo freexchange
When the corporate media finally decided to dedicate some of their 'precious' time to focus on the war crimes in Yemen, we thought that it was just a smokescreen. The 'unexplained phenomenon' happened after the unimaginable war-crime in which a school bus was bombed by the Saudi coalition, fully supported by the US.
The global condemnation was so loud that the corporate media couldn't avoid it. They had to speak about it. However, we were right. It was just a small parenthesis away from the common agenda. The US-Saudi coalition war crimes in Yemen continue at the same rate, but the corporate media continue to act like if the war doesn't even exist.
Yet, surprisingly enough, we had an unexpected exception to this corporate media norm. CNN decided to return to the issue and condemn the US involvement in Yemen!
In the following video, Kyle Kulinski was also surprised by the fact that CNN covered again th…

Jeremy Corbyn: 'We are in touch with Bernie Sanders and his campaign'

globinfo freexchange
Jeremy Corbyn and Yanis Varoufakis had an interesting conversation in August 20, at the Edinburgh Book Festival. Varoufakis challenged Corbyn to lead an international progressive movement that will end the brutal policies of the dominant neoliberalism.
Interesting parts of the dialogue:
JC: We saw the way in which the European Central Bank treated yourselves and also the austerity that was imposed on Ireland on Portugal and Spain.
YV: It's not just a state. They committed a crime against the Irish people. The head of the Central Bank of Europe put a gun on the Irish Prime Minister's head and demanded that overnight the losses of private investors, mostly from Germany, should be transferred on to the books of the Irish state and the Irish Prime Minister's account. Now, that's, you know, robbery, just daylight robbery. That's what they did.
JC: I actually challenged the whole Maastricht idea, which established the European Central Bank, because it wa…

Τελευταία ευκαιρία για Grexit ... πριν αναλάβει ο Κούλης

globinfo freexchange
Η τελευταία κερδοσκοπική επίθεση κατά του τραπεζικού συστήματος δείχνει ότι ακόμα και όταν υποκύπτεις σε ότι ζητάει η διεθνής χρηματοπιστωτική μαφία, δεν είναι αρκετό.
Το ότι θα δικαιωνόμασταν για άλλη μια φορά και μάλιστα τόσο γρήγορα, πραγματικά δεν το περιμέναμε.
Μετά την υποτιθέμενη έξοδο από τα μνημόνια και το περίφημο διάγγελμα Τσίπρα είχαμε γράψει πως οι μετριοπαθείς 'Αριστεροί' προσπαθούν να μας πείσουν ότι τώρα η χώρα θα έχει περισσότερη ελευθερία να χαράξει τις δικές της πολιτικές. Δηλαδή, η χρεοκοπημένη Ελλάδα (που βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση απ'ότι όταν μπήκε στο πρόγραμμα διάσωσης), θα κολυμπήσει ξεβράκωτη στα ίδια νερά με τους καρχαρίες των αγορών και θα επιβιώσει. Αυτό πάνω-κάτω μας λένε.
Πράγματι λοιπόν, μετά από περίπου ενάμισι μήνα, ένα από τα βασικά εργαλεία του μηχανισμού της διεθνούς χρηματοπιστωτικής μαφίας (το Bloomberg), αποφάσισε να εξαπολύσει επίθεση κατά του τραπεζικού συστήματος και ο πανικός δεν άργησε να εξαπλωθεί. Όπω…

How Bezos tricked Bernie and workers

globinfo freexchange
The truth is that Bernie Sanders fought, and still fights for the workers more than any elected US president combined for decades. And his crusade against Amazon and Jeff Bezos' enormous greed resulted in the unprecedented decision of the company to raise minimum wage to $15 an hour.
But it was too good to be true.
As Bloomberg reported:
           Amazon.com Inc. is eliminating monthly bonuses and stock awards for warehouse workers and other hourly employees after the company pledged this week to raise pay to at least $15 an hour. Warehouse workers for the e-commerce giant in the U.S. were eligible in the past for monthly bonuses that could total hundreds of dollars per month as well as stock awards, said two people familiar with Amazon’s pay policies. The company informed those employees Wednesday that it’s eliminating both of those compensation categories to help pay for the raises, the people said.


As a pure product of the neoliberal culture, Bezos found the op…

This is the real EU ...

failed evolution
When the European Parliament voted recently to sanction Hungary for neglecting norms on democracy, civil rights and corruption, we wrote:
This is the Union that exhibited some "humanitarian sensitivity" by packing thousands of refugees in Greek islands under inhuman conditions and paid Turkey to keep them in its soil. And now, these hypocrites want to punish Hungary for neglecting norms on democracy, civil rights and corruption!
We were right.
According to a recent article by the NY Times:
There is growing acrimony — and now an investigation — over why the camp [Moria on the Greek island of Lesbos] is so bad when so much money has been provided by the European Union to help improve the Greek asylum system since migration levels started to rise in 2014.
[...]
Aid groups have been warning of a need for expanded facilities for several years, however. For some, the failure to improve the camp and hasten the asylum process suggests neglect on the…

The Podesta emails - top US plutocracy group attempted to approach Hillary Clinton under newly elected chairman Jeff Bezos

WikiLeaks series on deals involving Hillary Clinton campaign Chairman John Podesta. Mr Podesta is a long-term associate of the Clintons and was President Bill Clinton's Chief of Staff from 1998 until 2001. Mr Podesta also owns the Podesta Group with his brother Tony, a major lobbying firm and is the Chair of the Center for American Progress (CAP), a Washington DC-based think tank.
globinfo freexchange
An email by a Business Council* representative to John Podesta was expressing the desire of the group to 'approach' Hillary Clinton.
The email was sent nearly two years before the 2016 presidential election at the time where Jeff Bezos was the newly elected president of the group. Also, according to the email, the group consisted of more than 120 "of the biggest CEO's in the US.", meaning, the elite of the American plutocracy.
According to the email, the group was interested for a speech by Hillary Clinton in their meeting, but also, for some informal contacts of he…

Rapid drop of the recruitment rates may accelerate hyper-automation and privatization of the US army

globinfo freexchange
Younger generations have been 'trained' by the dominant culture to act in more 'pragmatic' terms in the arena of a brutal economic cynicism. As the fight for a place in this system becomes harder and harder, more and more people are being left out of the game. More and more of the them struggle to survive.
Despite these perfect conditions for the US empire components to exploit the growing numbers of the 'brigades of the poor’, not everything went well for the empire.
After 9/11 disaster, the Internet, the WikiLeaks, the alternative sources of information, the whistleblowers and the powerful combination of all these, brought some unprecedented changes. They managed to destroy the deceptive facade of the US deep state narratives, propagated through the corporate media.
With all the big lies, war crimes, war propaganda exposed to great extent, millennials and new generations are not easy targets for "war on terror"-type narratives.
As a con…

In Brazil too we see what has become now neoliberalism's common practice: recruit the far-right to do the dirty job

globinfo freexchange
Boaventura de Sousa Santos, professor of sociology at Coimbra University in Portugal, and a distinguished legal scholar at the University of Wisconsin Madison, spoke with Greg Wilpert of the Real News, about the shocking rise of neofascism in Brazil through presidential candidate, Jair Bolsonaro.
Santos explained:
It’s very well documented that the United States is - through several organizations - really advising, financing Bolsonaro’s campaign. Bannon has said that he had talks with the Bolsonaro’s son and they have particularly advised him in terms of digital strategies. That’s what they are doing. But we know that the Koch brothers have also been helping fund him.
We are in a society in which the class inequalities go together with the racial prejudice. In this society, which in fact for a long time it was very conservative and run by the oligarchies, in the last 15 years, there was a revolution in terms of the social policies - particularly the identity policies.…

Financial crises: a tool for the banking cartels to become more powerful

globinfo freexchange
Ten years after the last financial meltdown, very few spotted and mentioned (even until today) an astonishing admission by the Financial Crisis Inquiry Commission (FCIC).
In the conclusions on chapter 20 of the report, the Commission implies that trillions (with a T) of taxpayer dollars were mobilized to stabilize the system.
Yet, perhaps the most astonishing conclusion that drawn very little attention, lies in the last sentence in which the Commission actually confirms that the financial sector is even more concentrated in the hands of very few powerful institutions:
A series of actions, inactions, and misjudgments left the country with stark and painful alternatives—either risk the total collapse of our financial system or spend trillions of taxpayer dollars to stabilize the system and prevent catastrophic damage to the economy. In the process, the government rescued a number of fi- nancial institutions deemed “too big to fail”—so large and interconnected with oth…