Skip to main content

Οικονομική πολιτική για την Ελλάδα

του Kώστα Λαπαβίτσα

Τρεις πανεπιστημιακοί οικονομολόγοι στην Καθημερινή της 26ης Μαρτίου απάντησαν σε άρθρο μας της 26ης Φεβρουαρίου (βλ. εδώ) χαρακτηρίζοντάς το «επικίνδυνες δραχμικές φαντασιώσεις». Δυστυχώς δεν είχαν τίποτε καινούργιο να πουν, ούτε πρόσφεραν κάποια πρόταση διεξόδου από τη βαθιά κρίση.

Ο καίριος ρόλος της ΟΝΕ

Οι συνάδελφοι αναγνωρίζουν κάποιες από τις δομικές αδυναμίες της ΟΝΕ, αλλά συμπεραίνουν ότι πραγματική αιτία της κρίσης είναι η αλόγιστη δημοσιονομική συμπεριφορά των ελληνικών κυβερνήσεων. Ακόμη, ισχυρίζονται ότι η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από τόνωση της ζήτησης για γρήγορη μείωση της ανεργίας. Η χώρα μας χρειάζεται κυρίως ιδιωτικές επενδύσεις και «διαρθρωτικές αλλαγές», πάντα μέσα στο πλαίσιο της πειθαρχίας των μνημονίων. Εκτός ΟΝΕ, τονίζουν, η Ελλάδα είναι ανίκανη να διαχειριστεί την οικονομία της.

Είναι χαρακτηριστική η τάση να υποτιμάται ο ρόλος της ΟΝΕ στην κρίση, υπερτονίζοντας τις εγχώριες ελληνικές αδυναμίες, ιδίως του δημόσιου τομέα. Το κύριο σύμπτωμα της κρίσης δεν ήταν όμως το δημοσιονομικό έλλειμμα, αλλά το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών που έφτασε στο 15% του ΑΕΠ το 2008.

Το εξωτερικό έλλειμμα προκλήθηκε από την κατάρρευση της ελληνικής ανταγωνιστικότητας, η οποία δεν προέκυψε ξαφνικά από τις εδώ και δεκαετίες δυσμορφίες της ελληνικής οικονομίας. Η βαθύτερη αιτία βρίσκεται στη Γερμανία που κρατώντας τους μισθούς της παγωμένους για χρόνια έδωσε μεγάλο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις εξαγωγές της. Χωρίς συναλλαγματική πολιτική στη διάθεσή της, η χώρα μας υπέστη συνεχή απώλεια ανταγωνιστικότητας εντός της ΟΝΕ.

Η αυτοκτονική μνημονιακή πολιτική

Η πολιτική που κατόπιν εφαρμόστηκε στην Ελλάδα, με στόχο την παραμονή στην ΟΝΕ, ήταν αυτοκτονική: βίαιη και ταχύτατη απάλειψη του δημοσιονομικού και του εξωτερικού ελλείμματος, χωρίς ουσιαστική ελάφρυνση του δημοσίου χρέους και φυσικά χωρίς νομισματική υποτίμηση. Η αναπόφευκτη συντριβή της ζήτησης συρρίκνωσε απότομα την οικονομία, με συνέπεια την εκτόξευση της ανεργίας, η οποία δεν έχει τίποτε να κάνει με τις όποιες δομικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Αντιστοίχως, η ταχύρρυθμη μείωσή της είναι απολύτως αδύνατη χωρίς στοχευμένη τόνωση της ζήτησης. Το ποια πρέπει να είναι αυτή η στόχευση, το έχει υποδείξει συγκεκριμένη μελέτη που πρόσφατα παρέθεσαν σε δημόσια συζήτηση δύο από εμάς.

Η απάλειψη των ελλειμμάτων ήταν όμως μόνο το πρώτο βήμα. Όπως έχει επανειλημμένως δηλώσει ο κ. Σόιμπλε, η Ελλάδα θα πρέπει κυρίως να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της για να παραμείνει στην ΟΝΕ. Δεδομένου ότι η Γερμανία ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει τη δική της πολιτική, αυτό σημαίνει συνεχή «εσωτερική υποτίμηση» και «μεταρρυθμίσεις», δηλαδή κατακρήμνιση των μισθών, απορρύθμιση των αγορών και ιδιωτικοποιήσεις. Αυτή θα είναι στο εξής η πορεία της χώρας μας εντός ΟΝΕ: ένα διαρκές και σκληρό μνημόνιο.

Με αυτά τα δεδομένα, θα περίμενε κανείς από τους Έλληνες οικονομολόγους να προτείνουν εσπευσμένα νέα πορεία. Δυστυχώς υπάρχει είτε σιγή, είτε επιμονή στη συνταγή της αποτυχίας.

Παντελής έλλειψη νέων προτάσεων

Τρανό παράδειγμα είναι το πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 3,5% που αποδέχθηκε η παρούσα κυβέρνηση για το 2018 και μετά. Ουσιαστικά θα εισαχθεί ένας «αυτόματος αποσταθεροποιητής» σε μια οικονομία που έχει ήδη πληγεί βαρύτατα. Τι έχουν να προτείνουν οι συνάδελφοι γι’ αυτόν τον παραλογισμό, πέρα από τις «μεταρρυθμίσεις»; Τι νόημα έχει να ασκείται κριτική στις ελληνικές κυβερνήσεις επειδή δήθεν δεν «τηρούν τις υποχρεώσεις τους», όταν είναι γνωστό ότι η πολιτική της «εσωτερικής υποτίμησης» θα συνεχίζει να συρρικνώνει την ελληνική οικονομία;

Εξίσου σημαντικό παράδειγμα είναι το δημόσιο χρέος, το οποίο ακόμη και το ΔΝΤ παραδέχεται ότι δεν είναι βιώσιμο. Μετά τις μνημονιακές παρεμβάσεις, η διαγραφή του ελληνικού χρέους μέσα στην Ευρωζώνη είναι ουσιαστικά αδύνατη. Τι έχουν να προτείνουν οι συνάδελφοι για τη διαχρονική του αντιμετώπιση, δεδομένου ότι η εξυπηρέτηση του χρέους θέτει το πλαίσιο μίας συνεχώς υφεσιακής δημοσιονομικής πολιτικής;

Άλλο παράδειγμα είναι η έλλειψη ρευστότητας σε μια οικονομία που έχει επισήμως 23,1% ανεργία και ίσως 50% του κεφαλαιουχικού της εξοπλισμού σε κατάσταση αργίας. Γιατί δεν επικεντρώνουν εκεί την προσοχή τους οι συνάδελφοι, αντί να κινδυνολογούν περί φαντασιακής πληθωριστικής έκρηξης σε μια οικονομία σε βαθιά καταστολή; Όσον αφορά εμάς, πως μπορούν και ισχυρίζονται ότι δεν έχουμε συνεκτιμήσει τον πληθωρισμό κόστους, τον οποίο δημιουργεί η νομισματική υποτίμηση, ούτε εκείνον τον οποίο δημιουργεί η αναγκαία τόνωση της εσωτερικής ζήτησης; Μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν την μελέτη που ήδη προαναφέρθηκε και η οποία έχει συζητηθεί ευρύτατα από τον περασμένο Φεβρουάριο;

Ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όμως να είναι η προοπτική επενδύσεων. Πιστεύουν σοβαρά οι συνάδελφοι ότι μπορεί η Ελλάδα να καλύψει το τεράστιο επενδυτικό κενό της με ξένες επενδύσεις, αρκεί να υιοθετήσει ακόμη «φιλικότερες» πολιτικές προς το μεγάλο κεφάλαιο; Η διεθνής εμπειρία και βιβλιογραφία δείχνει ότι πρόκειται περί αυταπάτης. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα πάνε στους φθηνότερους προορισμούς και η Ελλάδα θα παρασυρθεί σε ένα μάταιο αγώνα δρόμου «προς τα κάτω».

Πάρτε, τέλος, το θέμα της δημόσιας διοίκησης, η πραγματική πληγή της οποίας δεν είναι η παντοδυναμία της, αλλά η λειτουργική της αδυναμία σε συνδυασμό με την εύνοια προς τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα και την αρπακτική συμπεριφορά προς τους υπόλοιπους. Το αποτελεσματικό κράτος είναι απολύτως απαραίτητο για την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Πιστεύει κανείς ότι οι μνημονιακές πολιτικές έχουν προωθήσει την οικονομική και κοινωνική αποτελεσματικότητα του ελληνικού κράτους;

Τα δεσμά της απολιθωμένης σκέψης

Η Ελλάδα μοιάζει με βαριά άρρωστο που του δίνουν γιατροσόφια και συνεχώς τον αποτρέπουν από την πραγματική θεραπεία. Η επιστημονική ανάλυση υποδεικνύει ότι απαιτείται ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας. Η δραχμή δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά το απαραίτητο βήμα που θα επιτρέψει μια πραγματική εθνική διαπραγμάτευση, δημιουργώντας ξανά οπλοστάσιο οικονομικής πολιτικής – συναλλαγματική, νομισματική, δημοσιονομική, πιστωτική και βιομηχανική. Η ομαλή μετάβαση στο νέο νόμισμα είναι απολύτως εφικτή, αρκεί να υπάρξει κοινωνική και εθνική συσπείρωση. Η νομισματική υποτίμηση που θα ακολουθήσει, θα τονώσει την ανταγωνιστικότητα και θα δημιουργήσει ευνοϊκό πεδίο δομικής ανασύνθεσης της οικονομίας.

Μεγάλο μέρος της ευθύνης για την εγχώρια σύγχυση έχουν αυτοί που δουλειά τους είναι να παρουσιάζουν ιδέες και προτάσεις στον ελληνικό λαό. Δυστυχώς δεν είναι μόνο η οικονομία που περνάει βαθιά κρίση στην Ελλάδα, αλλά και η οικονομολογική σκέψη. Όπως εύστοχα παρατήρησε ο Μαρκ Τουέιν, «Η προσκόλληση σε απολιθωμένες απόψεις ποτέ δεν έσπασε αλυσίδες, ούτε απελευθέρωσε ανθρώπινες ψυχές».

Το ελληνικό οικονομικό τμήμα του ΕΔΕΚΟΠ:

Ιωάννης Θεοδοσίου (University of Aberdeen)
Κώστας Λαπαβίτσας (School of Oriental and African Studies, University of London)
Θεόδωρος Μαριόλης (Πάντειο Πανεπιστήμιο)
Στέργιος Σκαπέρδας (University of California, Irvine)

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

How neoliberalism manufactured consent to secure its unlimited power

From David Harvey's A Brief History of Neoliberalism
Part 3 - The corporate-backed institutions behind the rapid and artificial ideological transformation of the American society in favor of neoliberalism
In the US case I begin with a confidential memo sent by Lewis Powell to the US Chamber of Commerce in August 1971. Powell, about to be elevated to the Supreme Court by Richard Nixon, argued that criticism of and opposition to the US free enterprise system had gone too far and that ‘the time had come –– indeed it is long overdue –– for the wisdom, ingenuity and resources of American business to be marshalled against those who would destroy it’. Powell argued that individual action was insufficient. ‘Strength’, he wrote, ‘lies in organization, in careful long-range planning and implementation, in consistency of action over an indefinite period of years, in the scale of financing available only through joint effort, and in the political power available only through united action and n…

Mystery solved: here's why the Western mainstream media suddenly 'discovered' the war in Yemen

globinfo freexchange
Why it took so long for the Western mainstream media to 'discover' the war in Yemen and the war crimes committed by the Saudi coalition in full co-operation with the US?
One might think that the humanitarian disaster there - caused also by the blockade of goods for the relief of the civilians - has become so obvious, condemned multiple times by the UN, that the media finally forced to speak about it.
In previous article we attempted to explain the 'unexplained phenomenon' and the fact that CNN surprisingly returned to the issue to openly condemn the US support to the Saudi coalition atrocities against civilians in Yemen.
Yet, despite that the Saudi regimes have been, traditionally, the best allies of the Western neocolonialists, this time, the US had serious reasons to overthrow the Saudi crown prince Mohammed bin Salman (MBS). And, surprisingly enough, at the center of this underground conflict lies an attempt by the US to privatize Aramco, Saudi Arab…

CIA had an agent at a newspaper in every world capital at least since 1977

Joel Whitney is a co-founder of the magazine Guernica, a magazine of global arts and politics, and has written for many publications, including the New York Times and Wall Street Journal. His book Finks: How the C.I.A. Tricked the World's Best Writers describes how the CIA contributed funds to numerous respected magazines during the Cold War, including the Paris Review, to subtly promote anti-communist views. In their conversation, Whitney tells Robert Scheer about the ties the CIA’s Congress for Cultural Freedom had with literary magazines. He talks about the CIA's attempt during the Cold War to have at least one agent in every major news organization in order to get stories killed if they were too critical or get them to run if they were favorable to the agency. And they discuss the overstatement of the immediate risks and dangers of communist regimes during the Cold War, which, initially, led many people to support the Vietnam War.
globinfo freexchange
James Jesus Angleton wa…

Trump proves he is completely clueless on what's the real reason behind the mass layoffs epidemic in big businesses and how to deal with it

globinfo freexchange
Donald Trump's response to recent General Motors' decision to close plants and slash jobs, proves that he is completely clueless on what's the real reason behind the mass layoffs epidemic in US big businesses and how to deal with it.
The media circulated what Trump thinks to do about it, including threats against GM to impose auto tariffs, or, his most beloved action: penalties on foreign cars.
Yet, perhaps the most hilarious part in the whole story, is that one of the key frontline tools of the global neoliberal capital immediately published an 'in your face' article to make Trump realize that he is completely powerless too, against the forces of the markets. Here are some interesting parts:
... market forces are tough to beat, even if you’re president. Trump captured the White House thanks in large part to the story he told -- that he could reverse America’s industrial decline. He promised to bring back manufacturing and fossil-fuel j…

In 1961, US experts knew that the Soviets had only four ICBMs

globinfo freexchange
In a discussion with Paul Jay of the Real News, Daniel Ellsberg revealed that the US discovered - through a top-secret operation -that the USSR had only four(!) ICBMs back in 1961. This meant that the Soviets were very far from becoming a serious threat for the West. However, the false picture of the 'Soviet threat' remained powerful in order to permit the US to justify its frenzy nuclear armament race.
Ellsberg explains:
The estimate of 40 to 60 [Soviet intercontinental ballistic missiles] - which was pretty much in 1962 at the time of the missile crisis based on a lot of satellite photography - was much lower than was estimated earlier, from ‘58, ‘59, ‘60.
The Air Force had a higher estimate. Even the CIA official estimate in 1961 was well over 100. The State Department estimated like 160. The Air Force was much higher than that. And in August of 1961, the then commander of Strategic Air Command, Thomas Power, believed that there were then 1000 Soviet ICBMs…

Another US slow motion coup in Latin America: astonishing details on how the neoliberal-fascist complex destroyed Leftist leaders in Brazil and brought Jair Bolsonaro to power

globinfo freexchange
Greg Wilpert of the RealNews, spoke with Brian Mier, editor for the website Brasil Wire, about the recent developments after right-wing extremist Jair Bolsonaro won the presidential election in Brazil.
Mier revealed astonishing details on how the neoliberal-fascist complex in Brazil (fully backed by the US), undermined and destroyed the most popular leaders of the Workers' Party (PT), Lula da Silva, Dilma Rousseff and even Fernando Haddad, in order to bring Jair Bolsonaro to power.
The purpose of this slow motion coup was what has been always for the US empire, especially in Latin America: to secure and broaden the absolute domination of the US and the Western corporate monopolies and destroy any Leftist resistance against the neoliberal status quo.
As Mier explained:
On the eve of the Supreme Court decision - which ruled on whether Lula should be imprisoned or not, exceptionally, in a moment when his appeals were still going on, contrary to hundreds of other poli…

How neoliberalism manufactured consent to secure its unlimited power

From David Harvey's A Brief History of Neoliberalism
Part 4 - Neoliberalism's second big experiment after Chile: the financial coup by the banking mafia to take over New York
One line of response to the double crisis of capital accumulation and class power arose in the trenches of the urban struggles of the 1970s. The New York City fiscal crisis was an iconic case. Capitalist restructuring and deindustrialization had for several years been eroding the economic base of the city, and rapid suburbanization had left much of the central city impoverished. The result was explosive social unrest on the part of marginalized populations during the 1960s, defining what came to be known as ‘the urban crisis’ (similar problems emerged in many US cities).
The expansion of public employment and public provision –– facilitated in part by generous federal funding –– was seen as the solution. But, faced with fiscal difficulties, President Nixon simply declared the urban crisis over in the early 1…

Exploiting Khashoggi's assassination: the neoliberal predators hang over Saudi Arabia

globinfo freexchange
A month ago we gathered some information to explain the sudden 180 degrees hostile turn by the Western neoliberal status quo against the current Saudi regime.
We discovered that the US corporate dictatorship and the Wall Street mafia heavily invested on the rapid neoliberalization of the Saudi Arabian economy, with the privatization of the state-owned oil company Aramco at the heart of this plan. Suddenly, Mohammed bin Salman decided to step back from the deal.
It would be worth to note that Aramco was standing at the top of the global list of the largest oil and gas companies for 2017 with a revenue of 465.49 billion US dollars.
It seems that the neoliberal regime didn't abort its plans concerning Saudi Arabia and silently seeks to "replace" bin Salman with a more faithful puppet, exploiting, of course, the assassination of Jamal Khashoggi.
Digging a little bit more, we found plenty of evidence in the Western mainstream media, in recent years, showing …

How the corporate elite started to eliminate the Left and the power of the US working class right after the end of WWII

globinfo freexchange
Richard Wolff brilliantly explains the economics behind the great US anti-leftist purge (McCarthyism) after 1945:
At the end of WWII - late 1940s into the 50s - something remarkable happened politically in the United States. And it was in many ways surprising. Suddenly, a group of people in the United States who had been celebrated as heroes, became instead - almost overnight – demons. From being leaders they became traitors.
Communists - members of the American Communist Party, Socialists - members of the two socialist parties at that time, and active leaders of the labor movement - the big organizing drives of the CIO in the 1930s and 40s, had brought millions of Americans who had never been in unions before, into the unions. They joined the unions because they thought it would be a safe way to make it through the Great Depression of the 1930s. At least safer than not being in a union.
And together, the Communists, the Socialists and the Unionists, really struggled …

The Guardian in the frontline of the establishment media that have declared a dirty and ruthless war against Julian Assange, WikiLeaks and real journalism

globinfo freexchange
The Guardian has stepped up its contemptible role as one of the main media conduits for the persecution of Julian Assange, publishing unsubstantiated and sensationalist allegations that the WikiLeaks publisher met with American political lobbyist, Paul Manafort.
One of the two authors of the Guardian article was, predictably, Luke Harding. Harding has penned a stream of material aimed at undermining support for Assange and WikiLeaks and attempting to justify the efforts of the US government to prosecute him for espionage or conspiracy. Assange aptly described an error-filled 2014 book written by Harding about whistleblower Edward Snowden and WikiLeaks as a “hack job in the purest sense of the word.
The allegation that Assange met with Manafort is another desperate effort to implicate WikiLeaks in the lurid claims of the Democratic Party, US intelligence agencies and much of the media that the Russian government “interfered” in the 2016 US presidential election to pr…