Skip to main content

Ο Τραμπ, η παγκοσμιοποίηση και η Αριστερά

Μύθοι και πραγματικότητες για την πολιτική του νέου Αμερικανού προέδρου

του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Η παρθενική, προεδρική ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ μεταφράστηκε από μεγάλη μερίδα διεθνών αναλυτών ως επικήδειος της παγκοσμιοποίησης και αναγγελία μιας νέας εποχής επιστροφής στον ανταγωνισμό κυρίαρχων εθνών- κρατών. Πρόκειται για απλουστευτική ανάλυση, η οποία καταλήγει σε άκρως αποπροσανατολιστικά πολιτικά συμπεράσματα.

Ο 45ος πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η θεμελιώδης κατευθυντήρια γραμμή της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής του θα είναι “να βάλει την Αμερική στην πρώτη γραμμή”, υποστηρίζοντας ότι “επί δεκαετίες πλουτίζαμε τις ξένες βιομηχανίες σε βάρος των αμερικανικών” και ότι “κάναμε άλλες χώρες πλούσιες, ενώ ο πλούτος, η ισχύς και η αυτοπεποίθηση εξαφανίζονταν από τον αμερικανικό ορίζοντα”. Εδώ η εθνικιστική δημαγωγία περισσεύει. Θα ήταν ακραία αφέλεια να πιστέψει κανείς ότι ο Τραμπ είναι ο πρώτος μεταπολεμικός πρόεδρος των ΗΠΑ που βάζει “την Αμερική πρώτη”, λες και οι προκάτοχοί του την έβαζαν δεύτερη. Η μακροημέρευση της αμερικανικής ηγεμονίας- στη Δύση, μέχρι το 1990 και σε όλο τον κόσμο στη συνέχεια- ήταν η βασική προτεραιότητα όλων των αμερικανικών κυβερνήσεων.

Στο οικονομικό πεδίο, η εκτίμηση ότι η παγκοσμιοποίηση ωφέλησε τους ανταγωνιστές της Αμερικής (πρώτα απ’ όλα την Κίνα και τη Γερμανία, που κυρίως στοχοποιούνται από τον Τραμπ) σε βάρος της υπερδύναμης είναι εξίσου ανεδαφική. Το απλοϊκό σχήμα του Τραμπ είναι ότι παγκοσμιοποίηση σημαίνει να φεύγουν βιομηχανίες από την Αμερική και να πηγαίνουν στην Κίνα και το Μεξικό, “πλουτίζοντας” αυτές τις χώρες σε βάρος των ΗΠΑ. Η πραγματικότητα είναι, όμως, πολύ διαφορετική.

Ας πάρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, την ιστορία του iphone, που αντιστοιχεί περίπου στη μισή αγορά των smartphones, από τα πλέον εμβληματικά προϊόντα της λεγόμενης “Νέας Οικονομίας”. Το iphone είναι προϊόν της Apple, της μεγαλύτερης πολυεθνικής στον τομέα της Πληροφορικής. Η εταιρεία έχει τα κεντρικά της γραφεία και το τμήμα έρευνας και ανάπτυξης στην Κοιλάδα του Πυριτίου (Silicon Valley), στην Καλιφόρνια, όπου σχεδιάζονται και ελέγχονται τα νέα προϊόντα.

Η συναρμολόγηση- παραγωγή του iphone γίνεται στην Κίνα, κυρίως από τη βιομηχανία Foxconn, που έχει την έδρα της στην Ταϊβάν. Οι άθλιες συνθήκες υπερεκμετάλλευσης της εργασίας στην Foxconn, αντίστοιχες της εποχής “πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφαλαίου” στην Ευρώπη, ήρθαν στο φως το 2010, με τις 14 αυτοκτονίες Κινέζων εργατών που κατασκεύαζαν τα iphones στο Σεντζέν της “κομμουνιστικής” Κίνας. Η Apple καρπώνεται το μεγαλύτερο μέρος της υπεραξίας που παράγουν οι Κινέζοι εργάτες, αφήνοντας μόνο ένα μικρό μέρος στους Κινέζους καπιταλιστές. Το ποσοστό κέρδους (προ φόρων) του iphone φτάνει το εξωφρενικό 40%, έναντι 10-15% περίπου των ανταγωνιστών της. Μέσω των θυγατρικών της σε φορολογικούς παραδείσους σε Ιρλανδία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο και τις βρετανικές Νήσους της Παρθένου, απαλλάσσεται από το μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών της υποχρεώσεων.

Υπό αυτό το πρίσμα το iphone, αυτή η μικρή, κομψή και πολυδύναμη συσκευή που στάζει αόρατο αίμα, συμπυκνώνει τις βασικές κοινωνικές και διεθνείς σχέσεις της λεγόμενης “παγκοσμιοποίησης”. Φαντάζεται κανείς ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα εκβιάσει την Apple να αποσυρθεί από την Κίνα και να ανοίξει κατασκευαστικές βιομηχανίες στις ΗΠΑ ή ότι θα της απαγορέψει να λειτουργεί θυγατρικές της σε φορολογικούς παραδείσους (ένας από τους οποίους είναι και η αμερικανική Πολιτεία του Ντελαγουέαρ); Μα αυτό θα σήμαινε, με τα σημερινά δεδομένα, ότι μέσα σε λίγους μήνες η Apple θα έχανε τεράστιο μέρος του μεριδίου της στην παγκόσμια αγορά σε βάρος των ανταγωνιστών της, όπως η Samsung, η LG και η Motorola.

Το συγκεκριμένο παράδειγμα μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα κομβικό, για την Αριστερά, αναλυτικό πρόβλημα, σχετικά με τη φύση της “παγκοσμιοποίησης”. Η κατεστημένη, αστική σκέψη ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο πόλους. Ο πρώτος, και τουλάχιστον μέχρι χθες ηγεμονικός, βλέπει το τρίγωνο “παγκοσμιοποίηση- χρηματοποίηση- νεοφιλελευθερισμός” (δηλαδή, βασικές πλευρές του σύγχρονου, ολοκληρωτικού καπιταλισμού) ως μη αναστρέψιμη οικονομική νομοτέλεια και καταδικάζει όλους όσοι το αμφισβητούν περίπου ως σύγχρονους Λουδίτες, ή εμμονικούς οπαδούς της “θεωρίας” της επίπεδης Γης.

Ο δεύτερος, πιο “αιρετικός” αλλά ανερχόμενος, βλέπει το φαινόμενο αποκλειστικά ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, οι οποίες μπορούν εύκολα και γρήγορα να αναιρεθούν από πιο “εθνοκεντρικές” κυβερνήσεις. Και οι δύο αποπροσανατολίζουν και βλάπτουν τις λαϊκές προσδοκίες, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο. Ούτε ο “οικονομισμός” που διαγράφει τον πολιτικό παράγοντα και την πάλη των τάξεων, ούτε ο πολιτικός βολονταρισμός, που αφαιρείται από τις “μοριακές” διεργασίες στο παγκόσμιο πλέγμα του κεφαλαίου, οδηγούν σε γόνιμα, για τα εργατικά συμφέροντα, συμπεράσματα. Μόνο η διαλεκτική θεώρηση και σύνθεση των οικονομικών και πολιτικών παραγόντων μπορεί να πετύχει κάτι τέτοιο.

Είναι αλήθεια ότι και σε προηγούμενες φάσεις του καπιταλισμού (για παράδειγμα, στην περίοδο που προηγήθηκε της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930), η διεθνοποίηση της οικονομίας γνώρισε αλματώδη ανάπτυξη στο εμπόριο και τις εξαγωγές κεφαλαίων, για να δώσει τη θέση της σε μια περίοδο εμπορικών και όχι μόνο πολέμων. Ωστόσο η σύγχρονη “παγκοσμιοποίηση” έχει ποιοτικά βαθύτερα χαρακτηριστικά, που είναι αφάνταστα πιο δύσκολο να αναιρεθούν. Μάλιστα, η αναίρεση ορισμένων από αυτά δεν θα ήταν προοδευτική, αλλά σαφώς αντιδραστική εξέλιξη.

Το Ίντερνετ αντιπροσωπεύει την πρώτη, πραγματικά παγκόσμια παραγωγική δύναμη (και τί δύναμη!) στην ιστορία της ανθρωπότητας, έξω από τον έλεγχο οποιουδήποτε έθνους- κράτους, ακόμη και των ισχυρότερων. Η διεθνοποίηση της ίδιας της παραγωγής έχει ξεπεράσει ποιοτικά το πλαίσιο των εξαγωγών κεφαλαίων ή την απλή ύπαρξη πολυεθνικών εταιρειών. Το κεντρικό χαρακτηριστικό της σήμερα είναι η διαμόρφωση πολυεθνικών παραγωγικών αλυσίδων, όπου η παραγωγή του προϊόντος (δηλαδή, της αξίας και της υπεραξίας) συνίσταται σε μια τεμαχισμένη, διεθνή διαδικασία, που μπορεί να ξεκινάει από τη Σίλικον Βάλεϊ για να φτάσει στο Σεντζέν, έχοντας περάσει από καμιά εικοσαριά χώρες.

Ασφαλώς, οι πολιτικές επιλογές, κυρίως των μεγαλύτερων ιμπεριαλιστικών κρατών, παίζουν καθοριστικό ρόλο στον ταξικό χαρακτήρα, τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της οικονομικής διεθνοποίησης, όπως και στις ιεραρχικές σχέσεις που επιβάλλονται σε βάρος των πιο αδύναμων εθνών- κρατών. Γεγονός παραμένει ότι αυτό το σύγχρονο διεθνές πλέγμα δεν μπορεί να “επανεθνικοποιηθεί” με απλά πολιτικά διατάγματα. Άλλωστε ουδείς θα μπορούσε να φανταστεί ότι η κυβέρνηση που έφτιαξε ο Ντόναλντ Τραμπ προορίζεται για κάτι τέτοιο, όταν διευθυντικά στελέχη της Goldman Sachs και αρπακτικού fund της Wall Street, οι Στίβεν Μινιούκιν και Γουίλμπουρ Ρος αντίστοιχα, ανέλαβαν τα κρίσιμα υπουργεία Οικονομικών και Εμπορίου.

Εκείνο που επιδιώκει ο Τραμπ και οι μονοπωλιακοί κύκλοι που τον στηρίζουν δεν είναι το ξήλωμα της “παγκοσμιοποίησης”, αλλά η επαναδιαπραγμάτευση των όρων της, προς όφελος του αμερικανικού κεφαλαίου. Κάτι ανάλογο με την επαναδιαπραγμάτευση που πέτυχε ο Ρίγκαν, στη δεκαετία του 1980, σε βάρος της Ιαπωνίας και της Δυτικής Ευρώπης, με τη Συμφωνία της Πλάζα. Στο πλαίσιο αυτής της επαναδιαπραγμάτευσης όντως ενδιαφέρεται για μια ορισμένη αναστύλωση της βιομηχανικής παραγωγής στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όπως και για την αναστύλωση των φθαρμένων υποδομών τους, ώστε η ανάπτυξη του αμερικανικού καπιταλισμού να γίνει πιο ευσταθής και “υγιής”. Θα το επιδιώξει, όμως, με μια ταυτόχρονη πολιτική… κινεζοποίησης της αμερικανικής εργατικής δύναμης, για την οποία προδιαθέτει ήδη η πρώτη πράξη της προεδρίας του, η έναρξη αποδόμησης της μεταρρύθμισης Ομπάμα στο σύστημα υγείας.

Για την Αριστερά, η σύγκρουση με τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό της παγκοσμιοποίησης, της χρηματοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού δεν προϋποθέτει απόσυρση από τον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας και φαντασιακή αναδίπλωση στο “ιγκλού” του μικρού μας έθνους- κράτους. Ασφαλώς, για κάθε λαό, και ειδικά για τον ελληνικό λαό που υποφέρει από τον ζυγό του χρέους και της Μνημονιακής επιτροπείας, η αποκατάσταση της δημοκρατικής, εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας αποτελεί την πρώτη προϋπόθεση για κάθε βήμα κοινωνικής αλλαγής. Όχι όμως με μια ανεδαφική λογική οικονομικής αυτάρκειας ή, ακόμη χειρότερα, εμπορικών πολέμων με άλλες χώρες, αλλά ενταγμένη σε μια στρατηγική ισότιμης οικονομικής συνεργασίας ανάμεσα σε ελεύθερα έθνη κυρίαρχων λαών.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

Why the US rushed to propagate the 'naval mine' scenario to explain recent attacks on two oil tankers in the Gulf of Oman

globinfo freexchange

The incident of the recent attack against two oil tankers in the Gulf of Oman elevated the heat between the US and Iran. Naturally, the attack also produced some level of turmoil in the oil global market.

Trump's hostile attitude against Iran was clearly evident even before his election. His totally unjustifiable and completely incomprehensible action to kill the Iran nuclear deal, destroyed any remnants of US reliability. Consequently, even the US Western allies refused to follow this evidently counterproductive strategy.

Under these circumstances and given the endless history of US manufactured incidents used to justify the start of another war, most people rightfully thought that this has been just another false flag operation.

And it makes sense actually. Why the hell Iran would attempt to blow up its relations with Japan in the midst of Japanese PM Shinzo Abe visit in the country? Only the US empire would have reasons to do it in order to force one of its…

Εθνικές εκλογές 2019: τι μας επιφυλάσσει ο νεοφιλελεύθερος εφιάλτης που επιστρέφει δριμύτερος

Οι προβλέψεις φαίνεται να επαληθεύονται εντυπωσιακά. Όπως είχαμε αναφέρει ήδη από το 2016 και αμέσως μετά την εκλογή Μητσοτάκη στην ηγεσία της ΝΔ, το αποτέλεσμα των εσωτερικών εκλογών στη γαλάζια παράταξη έλυνε τα χέρια του άξονα Βρυξελλών-Βερολίνου. Οι γραφειοφασίστες των Βρυξελλών και το διευθυντήριο του Βερολίνου απέκτησαν μια πρώτης τάξεως εφεδρεία σε περίπτωση που τα πράγματα "στράβωναν" με την κυβέρνηση Τσίπρα.  

globinfo freexchange 

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έδωσε κάποια μικρά σημάδια ανυπακοής ενάντια στη λιτότητα που επιβάλλει το νεοφιλελεύθερο ιερατείο, ρέποντας 'επικίνδυνα' προς μια πιο φιλολαϊκή πολιτική. Δεν είναι τυχαίο φυσικά ότι τα πρώτα αυτά σημάδια άρχισαν να γίνονται ορατά μόλις η χώρα βγήκε από το πρόγραμμα επιτήρησης που επέβαλε η Τρόικα (έστω και τυπικά).

Παρόλο που το τοπίο καταστροφής στην οικονομία είναι κάτι παραπάνω από ορατό, λόγω των επιβαλλόμενων καταστροφικών πολιτικών του ΔΝΤ, η κυβέρνηση έσπευσε να εκμεταλλευτεί τα διευρυμένα περιθ…

Την ώρα που ο Μητσοτάκης σχεδιάζει ασφαλιστικό Πινοσέτ, ο πιο δημοφιλής υποψήφιος για την Αμερικανική προεδρία κυρήσσει πόλεμο στις ασφαλιστικές

globinfo freexchange

Σοκ και δέος είχαν προκαλέσει οι δηλώσεις Καραγκούνη το Σεπτέμβριο του 18 περί "ασφαλιστικού Πινοσέτ" προλειαίνοντας το έδαφος για τους σχεδιασμούς μιας πιθανής κυβέρνησης Μητσοτάκη. 
Λίγο πριν τις εκλογές της 7ης Ιουλίου, η ΝΔ έδωσε μια πρόγευση του τι πρόκειται να επακολουθήσει στον τομέα της ασφάλισης. Ορισμένα γαλάζια στελέχη προσπάθησαν να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις δηλώνοντας ότι δεν πρόκειται να ιδιωτικοποιηθεί ο ασφαλιστικός κλάδος και υπονοώντας (ως συνήθως) ότι τέτοιες υπερβολές οφείλονται στην "Αριστερή προπαγάνδα".

Όμως η απόλυτη αφοσίωση του σκληρού πυρήνα της γαλάζιας παράταξης στη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία είναι κάτι παραπάνω από φανερή. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι νεοφιλελεύθεροι 'τζιχαντιστές' της δεξιάς ονειρεύονται πλήρη ιδιωτικοποίηση υγείας, ασφάλισης, παιδείας, ως πρώτο πιάτο στο μενού του νεοφιλελεύθερου 'οδοστρωτήρα'.

Οι μιντιακοί γκεμπελίσκοι και τα δεξιά τρολ κραυγάζουν εναντίον της Αριστερής "ιδεοληψί…

Confirmed: the US empire seeks to 'clear' the path for the invasion of Iran

globinfo freexchange

Sometimes it's quite surprising how fast some estimations appear to be confirmed.

Only four days ago, we wrote that the US imperialists know that an all-out war with Iran would equal a suicide. The goal is probably a 'surgical' invasion on the south shores of the country that would last just as long as to permit the US and allies to control the Strait of Hormuz, and therefore, the global oil market. The first step towards such an operation would be the mine-clearing of the strait.

This probably explains why the Western media insisted to circulate the scenario of the 'naval mine'. They want to drag Western leaderships behind US in an operation to clear the mines in the Strait of Hormuz, in the name of global energy security.

Well, we were quite close actually. Three days later, the US leadership attempted a broader global alignment - including rival countries like China - towards the protection of "freedom of navigation in the region". …

The Greeks have just committed suicide by electing the most fanatically neoliberal government ever

globinfo freexchange

The result of the recent Greek national elections will puzzle future historians for decades. The Greek voters gave a clear victory to the conservative right party, New Democracy, which will govern with 158 seats, without the need to make any coalitions.
It could be characterized a "paradoxical" result mainly for two reasons:
First, the voters gave a clear governmental order to one of the traditional powers of the old political system, which are highly responsible for the Greek crisis that erupted in 2010. Several top names of the new government, and even New Democracy leader, Kyriakos Mitsotakis, have been accused of being involved in various corruption scandals, in the not so distant past.
Second, the fact that the voters elected perhaps the most fanatically neoliberal government ever. This means that Mitsotakis administration is expected to implement the brutal neoliberal policies imposed by Greece's creditors to the letter. Recall that those polic…

Σοκ και δέος από την υφυπουργό εργασίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη: "καταφέραμε να μειώσουμε πάρα πολύ το κόστος εργασίας" (!!!)

globinfo freexchange
Ήταν Απρίλιος του 2017. Η τότε σύμβουλος μεταρρυθμίσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη και νυν υφυπουργός Εργασίας στην κυβέρνησή του, Δόμνα Μιχαηλίδου, δήλωνε στο άκρως φιλικό περιβάλλον του ΣΚΑΙ:
"Η Ελλάδα μεταξύ 2013-2014 ήταν πρωταγωνίστρια στις μεταρρυθμίσεις και στις μεταρρυθμίσεις ανταγωνιστικότητας. Και σύμφωνα με στοιχεία από τον ΟΟΣΑ και σύμφωνα με στοιχεία από την Παγκόσμια Τράπεζα, είχαμε πάρα πολύ μεγάλη άνοδο της ανταγωνιστικότητας.  [...] Καταφέραμε να μειώσουμε πάρα πολύ το κόστος εργασίας. Το εργασιακό μπήκε σε ένα πλαίσιο πιο ευέλικτο, το μισθολογικό μπήκε σε ένα πλαίσιο πολύ πιο σκληρό, οπότε καταφέραμε να μειώσουμε το κόστος εργασίας."

Προσέξτε όμως κάτι πολύ χαρακτηριστικό. Ο δημοσιογράφος του ΣΚΑΙ, πριν κάνει την ερώτησή του, παρουσιάζει ορισμένα στοιχεία που δείχνουν ότι οι χώρες με τα πιο ακριβά μεροκάματα (Ελβετία, Γερμανία) βρίσκονται στην κορυφή του πίνακα της ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, στην επόμενη καρτέλα, παρουσιάζει τ…

Masks fall at last: Bernie officially declares war on corporate Dems who seek to survive around Warren

globinfo freexchange

On early June, Politico published an article which actually unfolded, in plain sight, the plans of the corporate branch of the Democratic party to stop Bernie Sanders.
As we wrote back then:

This is an amazingly straight admission by the establishment apparatus, concerning a certain strategy as part of the whole anti-Sanders operation. And it is also clear that Elizabeth Warren is establishment's key player around this strategy.

Perhaps it's not accidental that this article was published right after Elizabeth Warren signaled to the establishment that she will 'play by the rules' at least on some issues, through her neocon-style statement on Julian Assange.

Only a couple of weeks later, Politico revealed Warren's upgraded role in the anti-Sanders operation. According to a new article, "Centrists who once said the senator would lead the party to ruin are coming around to her as an alternative to Bernie Sanders." It seems almost certain …

Preparing the invasion of Iran: the US empire regroups its proxies in Afghanistan

globinfo freexchange

On the occasion of the recent attack against two oil tankers in the Gulf of Oman, we estimated that the US imperialists will follow a certain scenario to achieve primary goal, which is to fully control the Strait of Hormuz. The goal could be achieved through a strategically and geographically restricted, fast-track invasion of Iran.

A certain part of the operation could include some US forces and proxies inside Afghanistan.

As we wrote, already since 2017 the US announced that it will increase the number of US troops in Afghanistan, and one reason probably has to do with Iran. A significant number of US troops on the Iranian eastern border would be very useful. It will be used to keep the Iranian forces busy and gradually weaken the Iranian operational capabilities in an extended attrition war. This will permit the US to gradually secure and establish their presence in the Strait of Hormuz.

This attrition war could be held - and probably would be more effecti…

Πρόγραμμα ΝΔ: το απόλυτο τίποτα της νεοφιλελεύθερης καταστροφής

του system failure
Είναι πολύ εύκολο να καταλάβει κανείς το σχέδιο Μητσοτάκη για την επόμενη μέρα, με βάση αυτό που διαφημίζει ως "πρόγραμμα". Η χειρότερη δεξιά της μεταπολίτευσης, φανατικά προσηλωμένη στον καταστροφικό νεοφιλελευθερισμό, έχει ως βασικό και απ'ότι φαίνεται μοναδικό στόχο, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη. Δηλαδή, με λίγα λόγια, ο Κυριάκος θα πατήσει ένα κουμπί και όλα τα άλλα θα τα κάνουν οι περίφημες αγορές. Θα'ρθουν επενδυτές, θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας, θα επιστρέψουν οι νέοι από το εξωτερικό και η νεκρή μεσαία τάξη θα αναστηθεί ως εκ θαύματος. 
Μια μεσαία τάξη που, κατά τη λογική των μιντιακώνγκεμπελίσκων και των δεξιών τρολ, καταστράφηκε επί ΣΥΡΙΖΑ. Λες και δεν υπήρχε χώρα πριν το 15. Λες και η γαλαζοπράσινη λαίλαπα δεν χρεοκόπησε τη χώρα, δεν πετσόκοψε μισθούς και συντάξεις, δεν ρήμαξε τα ασφαλιστικά ταμεία, δεν έσωσε τα τραπεζιτικά παράσιτα με δισεκατομμύρια στέλνοντας τον λογαριασμό στα συνήθη υποζύγια. 
Η αλήθεια είναι ότι…

Ο όχι και τόσο σοφός λαός έδωσε αυτοδυναμία στη χειρότερη δεξιά της μεταπολίτευσης

του system failure
Κυκλοφορεί συχνά-πυκνά το μύθευμα ότι ο λαός είναι σοφός και επιλέγει τους εκπροσώπους του με σοφία. Το συγκεκριμένο κλισέ που αναπαράγεται κοντά σε κάτι άλλα χαριτωμένα του τύπου "στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα", υπονοεί σχεδόν ότι, με κάποιον μυστηριώδη και μεταφυσικό τρόπο, μια ετερόκλητη μάζα εκατομμυρίων ψηφοφόρων καταφέρνει να συνεννοηθεί λίγο πριν από τις κάλπες για να εκλέξει ένα πολιτικά ισορροπημένο κοινοβούλιο, ότι και αν σημαίνει αυτό. 
Στις τελευταίες εκλογές, οι ψηφοφόροι έδωσαν αυτοδυναμία στην πιο νεοφιλελεύθερη δεξιά όλων των εποχών, πράγμα που εκ πρώτης όψεως φαντάζει παράλογο, ειδικά μετά από τις καταστροφικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές που επέβαλαν οι δανειστές στα χρόνια της κρίσης. Πολιτικές που έφεραν τη χώρα και την οικονομία σε χειρότερη κατάσταση.  
Φαντάζει ακόμα πιο παράλογο και για το γεγονός ότι οι ψηφοφόροι έδωσαν αυτοδυναμία σε ένα από τα κόμματα του παλαιοκομματικού κατεστημένου, το οποίο ευθύνεται σε μεγάλο βαθ…