Skip to main content

Ο Τραμπ, η παγκοσμιοποίηση και η Αριστερά

Μύθοι και πραγματικότητες για την πολιτική του νέου Αμερικανού προέδρου

του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Η παρθενική, προεδρική ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ μεταφράστηκε από μεγάλη μερίδα διεθνών αναλυτών ως επικήδειος της παγκοσμιοποίησης και αναγγελία μιας νέας εποχής επιστροφής στον ανταγωνισμό κυρίαρχων εθνών- κρατών. Πρόκειται για απλουστευτική ανάλυση, η οποία καταλήγει σε άκρως αποπροσανατολιστικά πολιτικά συμπεράσματα.

Ο 45ος πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η θεμελιώδης κατευθυντήρια γραμμή της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής του θα είναι “να βάλει την Αμερική στην πρώτη γραμμή”, υποστηρίζοντας ότι “επί δεκαετίες πλουτίζαμε τις ξένες βιομηχανίες σε βάρος των αμερικανικών” και ότι “κάναμε άλλες χώρες πλούσιες, ενώ ο πλούτος, η ισχύς και η αυτοπεποίθηση εξαφανίζονταν από τον αμερικανικό ορίζοντα”. Εδώ η εθνικιστική δημαγωγία περισσεύει. Θα ήταν ακραία αφέλεια να πιστέψει κανείς ότι ο Τραμπ είναι ο πρώτος μεταπολεμικός πρόεδρος των ΗΠΑ που βάζει “την Αμερική πρώτη”, λες και οι προκάτοχοί του την έβαζαν δεύτερη. Η μακροημέρευση της αμερικανικής ηγεμονίας- στη Δύση, μέχρι το 1990 και σε όλο τον κόσμο στη συνέχεια- ήταν η βασική προτεραιότητα όλων των αμερικανικών κυβερνήσεων.

Στο οικονομικό πεδίο, η εκτίμηση ότι η παγκοσμιοποίηση ωφέλησε τους ανταγωνιστές της Αμερικής (πρώτα απ’ όλα την Κίνα και τη Γερμανία, που κυρίως στοχοποιούνται από τον Τραμπ) σε βάρος της υπερδύναμης είναι εξίσου ανεδαφική. Το απλοϊκό σχήμα του Τραμπ είναι ότι παγκοσμιοποίηση σημαίνει να φεύγουν βιομηχανίες από την Αμερική και να πηγαίνουν στην Κίνα και το Μεξικό, “πλουτίζοντας” αυτές τις χώρες σε βάρος των ΗΠΑ. Η πραγματικότητα είναι, όμως, πολύ διαφορετική.

Ας πάρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, την ιστορία του iphone, που αντιστοιχεί περίπου στη μισή αγορά των smartphones, από τα πλέον εμβληματικά προϊόντα της λεγόμενης “Νέας Οικονομίας”. Το iphone είναι προϊόν της Apple, της μεγαλύτερης πολυεθνικής στον τομέα της Πληροφορικής. Η εταιρεία έχει τα κεντρικά της γραφεία και το τμήμα έρευνας και ανάπτυξης στην Κοιλάδα του Πυριτίου (Silicon Valley), στην Καλιφόρνια, όπου σχεδιάζονται και ελέγχονται τα νέα προϊόντα.

Η συναρμολόγηση- παραγωγή του iphone γίνεται στην Κίνα, κυρίως από τη βιομηχανία Foxconn, που έχει την έδρα της στην Ταϊβάν. Οι άθλιες συνθήκες υπερεκμετάλλευσης της εργασίας στην Foxconn, αντίστοιχες της εποχής “πρωταρχικής συσσώρευσης του κεφαλαίου” στην Ευρώπη, ήρθαν στο φως το 2010, με τις 14 αυτοκτονίες Κινέζων εργατών που κατασκεύαζαν τα iphones στο Σεντζέν της “κομμουνιστικής” Κίνας. Η Apple καρπώνεται το μεγαλύτερο μέρος της υπεραξίας που παράγουν οι Κινέζοι εργάτες, αφήνοντας μόνο ένα μικρό μέρος στους Κινέζους καπιταλιστές. Το ποσοστό κέρδους (προ φόρων) του iphone φτάνει το εξωφρενικό 40%, έναντι 10-15% περίπου των ανταγωνιστών της. Μέσω των θυγατρικών της σε φορολογικούς παραδείσους σε Ιρλανδία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο και τις βρετανικές Νήσους της Παρθένου, απαλλάσσεται από το μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών της υποχρεώσεων.

Υπό αυτό το πρίσμα το iphone, αυτή η μικρή, κομψή και πολυδύναμη συσκευή που στάζει αόρατο αίμα, συμπυκνώνει τις βασικές κοινωνικές και διεθνείς σχέσεις της λεγόμενης “παγκοσμιοποίησης”. Φαντάζεται κανείς ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα εκβιάσει την Apple να αποσυρθεί από την Κίνα και να ανοίξει κατασκευαστικές βιομηχανίες στις ΗΠΑ ή ότι θα της απαγορέψει να λειτουργεί θυγατρικές της σε φορολογικούς παραδείσους (ένας από τους οποίους είναι και η αμερικανική Πολιτεία του Ντελαγουέαρ); Μα αυτό θα σήμαινε, με τα σημερινά δεδομένα, ότι μέσα σε λίγους μήνες η Apple θα έχανε τεράστιο μέρος του μεριδίου της στην παγκόσμια αγορά σε βάρος των ανταγωνιστών της, όπως η Samsung, η LG και η Motorola.

Το συγκεκριμένο παράδειγμα μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα κομβικό, για την Αριστερά, αναλυτικό πρόβλημα, σχετικά με τη φύση της “παγκοσμιοποίησης”. Η κατεστημένη, αστική σκέψη ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο πόλους. Ο πρώτος, και τουλάχιστον μέχρι χθες ηγεμονικός, βλέπει το τρίγωνο “παγκοσμιοποίηση- χρηματοποίηση- νεοφιλελευθερισμός” (δηλαδή, βασικές πλευρές του σύγχρονου, ολοκληρωτικού καπιταλισμού) ως μη αναστρέψιμη οικονομική νομοτέλεια και καταδικάζει όλους όσοι το αμφισβητούν περίπου ως σύγχρονους Λουδίτες, ή εμμονικούς οπαδούς της “θεωρίας” της επίπεδης Γης.

Ο δεύτερος, πιο “αιρετικός” αλλά ανερχόμενος, βλέπει το φαινόμενο αποκλειστικά ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, οι οποίες μπορούν εύκολα και γρήγορα να αναιρεθούν από πιο “εθνοκεντρικές” κυβερνήσεις. Και οι δύο αποπροσανατολίζουν και βλάπτουν τις λαϊκές προσδοκίες, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο. Ούτε ο “οικονομισμός” που διαγράφει τον πολιτικό παράγοντα και την πάλη των τάξεων, ούτε ο πολιτικός βολονταρισμός, που αφαιρείται από τις “μοριακές” διεργασίες στο παγκόσμιο πλέγμα του κεφαλαίου, οδηγούν σε γόνιμα, για τα εργατικά συμφέροντα, συμπεράσματα. Μόνο η διαλεκτική θεώρηση και σύνθεση των οικονομικών και πολιτικών παραγόντων μπορεί να πετύχει κάτι τέτοιο.

Είναι αλήθεια ότι και σε προηγούμενες φάσεις του καπιταλισμού (για παράδειγμα, στην περίοδο που προηγήθηκε της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930), η διεθνοποίηση της οικονομίας γνώρισε αλματώδη ανάπτυξη στο εμπόριο και τις εξαγωγές κεφαλαίων, για να δώσει τη θέση της σε μια περίοδο εμπορικών και όχι μόνο πολέμων. Ωστόσο η σύγχρονη “παγκοσμιοποίηση” έχει ποιοτικά βαθύτερα χαρακτηριστικά, που είναι αφάνταστα πιο δύσκολο να αναιρεθούν. Μάλιστα, η αναίρεση ορισμένων από αυτά δεν θα ήταν προοδευτική, αλλά σαφώς αντιδραστική εξέλιξη.

Το Ίντερνετ αντιπροσωπεύει την πρώτη, πραγματικά παγκόσμια παραγωγική δύναμη (και τί δύναμη!) στην ιστορία της ανθρωπότητας, έξω από τον έλεγχο οποιουδήποτε έθνους- κράτους, ακόμη και των ισχυρότερων. Η διεθνοποίηση της ίδιας της παραγωγής έχει ξεπεράσει ποιοτικά το πλαίσιο των εξαγωγών κεφαλαίων ή την απλή ύπαρξη πολυεθνικών εταιρειών. Το κεντρικό χαρακτηριστικό της σήμερα είναι η διαμόρφωση πολυεθνικών παραγωγικών αλυσίδων, όπου η παραγωγή του προϊόντος (δηλαδή, της αξίας και της υπεραξίας) συνίσταται σε μια τεμαχισμένη, διεθνή διαδικασία, που μπορεί να ξεκινάει από τη Σίλικον Βάλεϊ για να φτάσει στο Σεντζέν, έχοντας περάσει από καμιά εικοσαριά χώρες.

Ασφαλώς, οι πολιτικές επιλογές, κυρίως των μεγαλύτερων ιμπεριαλιστικών κρατών, παίζουν καθοριστικό ρόλο στον ταξικό χαρακτήρα, τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της οικονομικής διεθνοποίησης, όπως και στις ιεραρχικές σχέσεις που επιβάλλονται σε βάρος των πιο αδύναμων εθνών- κρατών. Γεγονός παραμένει ότι αυτό το σύγχρονο διεθνές πλέγμα δεν μπορεί να “επανεθνικοποιηθεί” με απλά πολιτικά διατάγματα. Άλλωστε ουδείς θα μπορούσε να φανταστεί ότι η κυβέρνηση που έφτιαξε ο Ντόναλντ Τραμπ προορίζεται για κάτι τέτοιο, όταν διευθυντικά στελέχη της Goldman Sachs και αρπακτικού fund της Wall Street, οι Στίβεν Μινιούκιν και Γουίλμπουρ Ρος αντίστοιχα, ανέλαβαν τα κρίσιμα υπουργεία Οικονομικών και Εμπορίου.

Εκείνο που επιδιώκει ο Τραμπ και οι μονοπωλιακοί κύκλοι που τον στηρίζουν δεν είναι το ξήλωμα της “παγκοσμιοποίησης”, αλλά η επαναδιαπραγμάτευση των όρων της, προς όφελος του αμερικανικού κεφαλαίου. Κάτι ανάλογο με την επαναδιαπραγμάτευση που πέτυχε ο Ρίγκαν, στη δεκαετία του 1980, σε βάρος της Ιαπωνίας και της Δυτικής Ευρώπης, με τη Συμφωνία της Πλάζα. Στο πλαίσιο αυτής της επαναδιαπραγμάτευσης όντως ενδιαφέρεται για μια ορισμένη αναστύλωση της βιομηχανικής παραγωγής στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όπως και για την αναστύλωση των φθαρμένων υποδομών τους, ώστε η ανάπτυξη του αμερικανικού καπιταλισμού να γίνει πιο ευσταθής και “υγιής”. Θα το επιδιώξει, όμως, με μια ταυτόχρονη πολιτική… κινεζοποίησης της αμερικανικής εργατικής δύναμης, για την οποία προδιαθέτει ήδη η πρώτη πράξη της προεδρίας του, η έναρξη αποδόμησης της μεταρρύθμισης Ομπάμα στο σύστημα υγείας.

Για την Αριστερά, η σύγκρουση με τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό της παγκοσμιοποίησης, της χρηματοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού δεν προϋποθέτει απόσυρση από τον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας και φαντασιακή αναδίπλωση στο “ιγκλού” του μικρού μας έθνους- κράτους. Ασφαλώς, για κάθε λαό, και ειδικά για τον ελληνικό λαό που υποφέρει από τον ζυγό του χρέους και της Μνημονιακής επιτροπείας, η αποκατάσταση της δημοκρατικής, εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας αποτελεί την πρώτη προϋπόθεση για κάθε βήμα κοινωνικής αλλαγής. Όχι όμως με μια ανεδαφική λογική οικονομικής αυτάρκειας ή, ακόμη χειρότερα, εμπορικών πολέμων με άλλες χώρες, αλλά ενταγμένη σε μια στρατηγική ισότιμης οικονομικής συνεργασίας ανάμεσα σε ελεύθερα έθνη κυρίαρχων λαών.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

Hyper-educated poor: one of the last 'achievements' of collapsing capitalism

globinfo freexchange
Truthdig's Robert Scheer spoke with Alissa Quart about the "hyper-educated poor" phenomenon on the context of her new book.
An interesting part of the story is the bizarre psychology of 'self-blaming', identified in most of these highly educated people who are increasingly struggling to find a job proportional to their skills and knowledge.
Quart explains:
You have $1.5 trillion student debt. You have, an income inequality thrumming under all this. Since 1997 the top one percent, its income has grown 20 times faster than the other 90 percent. It’s so high now, and the gap is so great. And you have this whole world of counselors and coaches and certificate programs that, I think of them as like vultures on the carcass of the middle class. Also, when you’re talking about race, the whites’ median wealth is 68 times the median wealth of African Americans.
So, in the middle class, it starts to mirror that too; I talked to an African American woman who …

Highly suspicious latest poll shows corporate Democrats will promote Joe Biden against Bernie Sanders

globinfo freexchange
Just when we were writing this story, David Doel of the Rational National already uploaded a relevant video, which shows how obvious are the tricks of the establishment and how fast can be uncovered in our days.

The video is about a recent poll which highlights the Democrats that could beat Trump:

Spot on.
To expand a little further Doel's insightful analysis, we simply compared how the poll was presented by two different types of media. The independent leftist Common Dreams took the results from Politico, presented them under the title By Double-Digit Margin, Poll Shows Sanders Mopping the Floor With Trump in Latest 2020 Matchup, and put the picture of Bernie Sanders at the top.
Politico itself (part of the liberal establishment media), didn't put any winner in the title. However, as you can see, there is a picture of Joe Biden at the top with the phrase "Former Vice President Joe Biden leads President Donald Trump in a hypothetical 2020 match-up, 43 perc…

How normal human behavior became a false mental disorder epidemic

globinfo freexchange
In the early nineties, an epidemic of mental disorder was sweeping America and Britain. It had been uncovered by a new system for identifying disorders. Psychiatry had been attacked for relying on the personal and fallible judgement of psychiatrists.
But instead, a new objective method based on checklists had been invented. These listed only the objective symptoms, and deliberately did not enquire into why the individuals felt an anxiety. In the late 80s, nationwide surveys had revealed an incredible picture: more than 50% of Americans suffered from mental disorders.
But at the very same, the drug companies had announced that they had created a new type of drug, called an SSRI, which they claimed, targeted the circuits inside the brain that were causing these malfunctions. The SSRIs were marketed under names like "Prozac". What they did was alter the amounts of serotonin that flowed across the circuit connections within the brain, and they readjusted the …

Western nations were never set up as democracies - and it's going to get even worse

globinfo freexchange
As Yanis Varoufakis said in this recent interview:
Europe and the United States were never set up as democracies. Read the Federalist Papers. It was all an attempt to make sure that the riffraff do not control governments. We hark back to the Magna Carta. The Magna Carta was not a democratic instrument, it was a charter of barons. It was all about their right to have slaves and not to be taxed by the king.
Aristotle defined, I think, democracy very well even though he was anti-democratic. He said it's a system of governance where the many — and therefore the poor, who are always in the majority — control government.
It is impossible for our sophisticated societies to become sustainable without democracy. Democracy is not a luxury.
If you go to Europe today, what unites them [people] is a sense of hopelessness. A sense that their democracies have been usurped, that their democratic rights mean absolutely nothing, that there is a decision making process, which combi…

WikiLeaks paper reveals US officials intervened to cancel New Zealand's Labour Party fundraising event for Michael Moore's Fahrenheit 9/11

The WIKILEAKS Public Library of US Diplomacy (PlusD)holds the world's largest searchable collection of United States confidential, or formerly confidential, diplomatic communications. As of April 8, 2013 it holds 2 million records comprising approximately 1 billion words. The collection covers US involvements in, and diplomatic or intelligence reporting on, every country on earth. It is the single most significant body of geopolitical material ever published. The PlusD collection, built and curated by WikiLeaks, is updated from a variety of sources, including leaks, documents released under the Freedom of Information Act (FOIA) and documents released by the US State Department systematic declassification review.
globinfo freexchange
A cable from July 30, 2004, reveals that the US officials put high pressure on the then Government of New Zealand to cancel a fundraising event for Michael Moore's documentary Fahrenheit 9/11*, under the umbrella of the Labour Party. Although the ev…

WikiLeaks paper reveals key player in the first Argentinian collapse expressed to US officials his desire to overthrow Kirchner and bring back the IMF

The WIKILEAKS Public Library of US Diplomacy (PlusD)holds the world's largest searchable collection of United States confidential, or formerly confidential, diplomatic communications. As of April 8, 2013 it holds 2 million records comprising approximately 1 billion words. The collection covers US involvements in, and diplomatic or intelligence reporting on, every country on earth. It is the single most significant body of geopolitical material ever published. The PlusD collection, built and curated by WikiLeaks, is updated from a variety of sources, including leaks, documents released under the Freedom of Information Act (FOIA) and documents released by the US State Department systematic declassification review.
globinfo freexchange
A cable from February 2009, reveals that Domingo Cavallo*, a key player in the 2001 Argentinian collapse, was expressing to the US side his desire to see the IMF return to Argentina. He was also expressing his desire to see the Kirchner administration &…

Tulsi Gabbard: the very same terrorists responsible for 9/11 attacks are the US ground force in Syria

globinfo freexchange
Nearly two years ago, Tulsi Gabbard introduced a bill to stop the US from arming terrorists in Syria. Two years later, the US proxies are losing the war, yet the Empire refuses to accept the defeat. Gabbard spoke with Jimmy Dore and gave, one more time, the real picture. Not only the terrorists in Syria are essentially the US ground force, but also, the Saudis are paying vast amounts of money to the US to promote their agenda in the Middle East.
Key points:
Not only are [Saudis] paying for these wars and using our sons and daughters lives to carry out their bidding, but they're also paying a lot of these think tanks in Washington. A ton of money to issue opinions, and ideas, and plans, and proposals that jive with their agenda.
Specifically in Syria, now, since 2011, both overtly and covertly, the United States has been providing arms, intelligence and equipment to fighters who are allied with, fighting alongside, working with Al-Qaeda in this regime change war.
S…

Alexandria Ocasio-Cortez - neoliberal establishment 0-3 ... so far

globinfo freexchange
More than a month ago, we identified an immediate mobilization of the establishment machine to push progressives into the establishment lines after the 'shocking' victory of Alexandria Ocasio-Cortez.
Under the fierce pressure of the corporate media, Cortez was essentially forced to declare loyalty to Nancy Pelosi. That was a first, significant victory of the establishment against Cortez and the progressive movement.
After that, we saw an unexplained and bizarre contribution of both Bernie Sanders and Ocasio-Cortez to the establishment pro-McCain 'litanies'. In this totally unnecessary self-recruitment for the McCain's legacy whitewash operation, Cortez retreated unconditionally and the establishment marked a second victory against her.
Now, the establishment 'scored' one more time, as Cortez was forced to endorse establishment's agent, Andrew Cuomo.


We mentioned already that corporate media will focus mainly on pushing progressives to b…

Here is why Brexit happened ... and why this is only a start

failed evolution
The European Parliament voted on Wednesday to sanction Hungary for neglecting norms on democracy, civil rights and corruption in a first bid to launch the punitive process of the EU treaty’s Article 7.
Poland said it will oppose any sanctions imposed by the EU on fellow member Hungary, accused of floating EU rules on democracy. “Every country has its sovereign right to make internal reforms it deems appropriate,” Poland’s Foreign Ministry said in a statement late on Wednesday. “Actions aimed against member states serve only deepening divides in the EU, increasing citizens’ current lack of confidence to European institutions.

We are talking about the Union that faithfully followed the US empire in supporting the neo-nazis in Ukraine.
This is the Union that contributed to Gaddafi's ugly ending and the subsequent chaos in Libya.
This is the Union that remains completely silent in front of the Yemen humanitarian disaster, caused by the US-Saudi evil alliance.
This is t…

The 'metamorphosis' of Alexandria Ocasio-Cortez already started ...

Progressives choose an increasingly defensive stance against the establishment pressure
globinfo freexchange
Last month, right after Alexandria Ocasio-Cortez' unprecedented victory, we immediately identified typical operations by the establishment machine to make Bernie's progressives comply with the US political status quo.
It seems that the progressives are choosing an increasingly defensive stance against the establishment pressure, obviously because they fear that the smearing campaigns against them will be multiplied towards 2020 presidential election.
Their further 'slippery' towards the establishment lines was really deafening, if we look at two tweets by Ocasio-Cortez and Bernie Sanders, concerning John McCain:

John McCain’s legacy represents an unparalleled example of human decency and American service.

As an intern, I learned a lot about the power of humanity in government through his deep friendship with Sen. Kennedy.

He meant so much, to so many. My prayers are wi…