Skip to main content

Η πολυπόθητη αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού

Μια απόπειρα ανάστασης της Ελληνικής κλωστοϋφαντουργίας

του Κώστα Λαπαβίτσα

Η μνημονιακή παράταξη - που πρόσφατα πανηγυρίζει γιατί ετοιμάζεται να συμπεριλάβει και τον Σύριζα - έχει ξοδέψει τόνους μελάνης για να μας πείσει ότι τα μνημόνια και η λιτότητα δεν είναι το πρόβλημα της χώρας μας. Στην πραγματικότητα, μας λένε, η Ελλάδα, μας λένε, πάσχει επειδή δεν εφάρμοσε μεταρρυθμίσεις, πολλές από τις οποίες περιλαμβάνονται στα μνημόνια. Το ίδιο βαρύγδουπο επιχείρημα συχνά απευθύνεται και κατά όσων κάνουν κριτική στο ευρώ. Δεν φταίει το κοινό νόμισμα για την κατάσταση της οικονομίας και την κοινωνίας μας. Φταίμε εμείς που δεν κάνουμε μεταρρυθμίσεις.

Όταν όμως πρέπει οι μνημονιακοί να μας πουν συγκεκριμένα τι εννοούν με μεταρρυθμίσεις, τα πράγματα γίνονται μάλλον ακατανότητα για τον πολύ κόσμο. Φαίνεται ότι οι μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η Ελλάδα είναι η μείωση των μισθών και των συντάξεων, η διάλυση του συντεταγμένου πλαισίου των εργασιακών σχέσεων, η απορρύθμιση των αγορών και οι ιδιωτικοποιήσεις. Η ανάπτυξη θα έρθει με τη μείωση των μισθών κάτω από τα 500 ευρώ και την απελευθέρωση των ταξί και των φαρμακείων ... 'Η με το κύμα ξένων επενδύσεων που θα ξεσπάσει μόλις το "κακό κράτος" συρρικνωθεί ... Πώς να μην απαξιώνει ο πολύς κόσμος ακόμη και την έννοια των μεταρρυθμίσεων όταν χρησιμοποιούνται τέτοια φαιδρά επιχειρήματα;

Η Ελλάδα φυσικά χρειάζεται δομικές μεταρρυθμίσεις ώστε να περάσει σε διαδικασία ταχύρρυθμης ανάπτυξης με αύξηση των εισοδημάτων και κοινωνική δικαιοσύνη. Μόνο που οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις δεν είναι αυτές που προτείνει το ΔΝΤ και θα επιβάλλει το νέο μνημόνιο. Οι μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται είναι αυτές που θα προσδιορίσουν μια νέα σχέση του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα στη χώρα μας, αποκόπτοντας τον ομφάλιο λώρο ανάμεσα στο μεγάλο κεφάλαιο και στις δημόσιες προμήθειες και τα δημόσια έργα, αναδιαρθρώνοντας συνολικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα με εθνικοποίηση και δημόσια λειτουργία και εκσυγχρονίζοντας τους μηχανισμούς του κράτους για να έχουν ανταποδοτικότητα και να μπορούν να δώσουν κατεύθυνση στην οικονομία. Τα παραδείγματα υπάρχουν και βρίσκονται στην Ασία και όχι στα παρωχημένα μοντέλα του ΔΝΤ που συστηματικά αποτυγχάνουν παγκοσμίως.

Οι μήνες της διακυβέρνησης του Σύριζα δεν έφεραν πολλές επιτυχίες και ήδη μας οδηγούν σε νέο μνημόνιο. Μία από τις λίγες ενθαρρυντικές εξελίξεις το διάστημα αυτό, που μπορεί να ρίξει φως στο θέμα των σωστών δομικών μεταρρυθμίσεων για την ανάπτυξη, συνέβη στο χώρο της κλωστοϋφαντουργίας. Υπάρχουν μαθήματα για όλους εδώ και καλό θα είναι η προσπάθεια να στηριχτεί και να μελετηθεί γενικότερα.

Παραθέτω ένα σχετικό άρθρο που συνέγραψα με τον Γ. Μουσουλίδη, τελευταίο Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΕΝΚΛΩ:

Τους τελευταίους μήνες έχει πάρει σάρκα και οστά μια σημαντική προσπάθεια για την αναβίωση της κλωστοϋφαντουργίας στην Ημαθία και τη Θράκη. Δεν υπάρχει φυσικά καμία εγγύηση επιτυχίας, αλλά τα χαρακτηριστικά της είναι εντυπωσιακά και μας δίνουν μια μικρή γεύση του τι μπορεί πραγματικά να σημαίνει η αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού στη χώρα μας. Αν η προσπάθεια πετύχει, θα υπάρξει ίσως ένα μοντέλο και για άλλες δραστηριότητες που σήμερα βρίσκονται σε αδράνεια, ή ανυπαρξία.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η Ελλάδα ακολούθησε λάθος δρόμο ανάπτυξης, υπερτονίζοντας τον τομέα των υπηρεσιών και συρρικνώνοντας τον πρωτογενή και τον δευτερογενή τομέα. Το αποτέλεσμα ήταν να εξασθενίσει τη θέση της στον διεθνή καταμερισμό εργασίας και να παρουσιάζει μεγάλα ελλείματα στο εμπορικό ισοζύγιο. Το μοντέλο ανάπτυξης φαλκίδευε συστηματικά των ανταγωνισμό και δημιούργησε έναν κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα. Τέλος, ο ιδιωτικός χρηματοπιστωτικός τομέας απέτυχε πλήρως και μέσω της διόγκωσης του δανεισμού το 1998-2007 συνέβαλλε αποφασιστικά στην αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού.

Με το ξέσπασμα της κρίσης, η τραπεζική απομόχλευση σε συνδυασμό με τη λιτότητα και την εσωτερική υποτίμηση οδήγησαν τον παραγωγικό τομέα σε κατάρρευση. Η υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής μετά το 2008 έφτασε το 35%. Η κρίση ανέδειξε όλα τα δομικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και επιβεβαίωσε ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με ριζική αναθεώρηση της δομής της, καθώς και των χρηματοοικονομικών εργαλείων υποστήριξής της.

Οι ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να ξαναμπεί σε τροχιά ανάπτυξης η ελληνική οικονομία δεν έχουν σχέση με το λεγόμενο «αναπτυξιακό» κομμάτι των μνημονίων. Οι ιδέες του ΔΝΤ για απορρύθμιση των αγορών, συρρίκνωση του κράτους, μείωση του μισθολογικού κόστους και τα παρόμοια είναι τελείως παρωχημένες. Οι χώρες με τη στιβαρότερη ανάπτυξη τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες βρίσκονται στην Ασία και στηρίχτηκαν στον ενεργό ρόλο του κράτους, κυρίως για δημόσιες επενδύσεις, με σταθερά αυξανόμενους μισθούς και ισχυρή δημόσια παρουσία στην οικονομία. Δεν δίστασαν να παρέμβουν ενεργά στην λειτουργία των αγορών και αντιμετωπίζουν το ΔΝΤ σχεδόν με αποστροφή.

Η αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού στην Ελλάδα πρέπει να βασιστεί σε μια νέα σχέση δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, με απεξάρτηση των μεγάλων ιδιωτικών επιχειρήσεων από το δημόσιο ταμείο και με παράλληλη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταποδοτικότητας του δημοσίου τομέα. Η αναδιάρθρωση, που θα στοχεύει στην τόνωση του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα, είναι ανέφικτη χωρίς ολική μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα, με δημόσια ιδιοκτησία και διοίκηση. Αυτές είναι οι δομικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η χώρα κι εδώ ακριβώς έγκειται το ενδιαφέρον της προσπάθειας στην κλωστοϋφαντουργία.

Η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία (ΕΝΚΛΩ) κατέρρευσε μετά το χρηματιστηριακό όργιο 1999-2000 και τη σωρεία λαθών που ακολούθησαν. Μια εταιρεία που συμπύκνωνε 140 χρόνια εμπειρίας στη βιομηχανική κλωστοϋφαντουργία στη Νάουσα και γενικότερα στην Ελλάδα, με ισχυρότατη παρουσία στις διεθνείς αγορές, άριστο εργατικό δυναμικό, υψηλή τεχνολογία και εξαιρετική ποιότητα προϊόντος, βρέθηκε να βουλιάζει κάτω από χρέη 350 εκ. Τα χρέη οφείλονται πρωτίστως στις τράπεζες, αλλά και στο δημόσιο ως ασφαλιστικές και φορολογικές οφειλές, όπως και στους εργαζόμενους ως δεδουλευμένα.

Η πρόταση αναβίωσης – που προήλθε από το διοικητικό προσωπικό της εταιρείας σε στενή συνεργασία με τους εργαζόμενους – χρησιμοποιεί τον πτωχευτικό κώδικα, επιδιώκοντας να μετατρέψει τα χρέη σε μετοχικό κεφάλαιο. Θα προκύψει ένα μετοχικό σχήμα όπου την κύρια ιδιοκτησία θα έχουν το δημόσιο, οι εργαζόμενοι, οι τράπεζες και σε ένα βαθμό οι παλιοί μέτοχοι. Δεδομένου ότι η αξία της εταιρείας σε μορφή σκραπ δεν είναι πάνω από 16 εκ ευρώ, όλοι μπορούν να βγουν δυνάμει κερδισμένοι.

Το επιχειρηματικό σχέδιο είναι άριστο. Θα γίνει επανεκκίνηση δύο εργοστασίων στη Ροδόπη και Μαρώνεια (νήμα κόμπακτ το οποίο θα εξάγεται) και ενός στη Στενήμαχο της Νάουσας (νήμα μόδας και ρούχο με ετικέτα). Προβλέπεται καθετοποίηση της παραγωγής που χρόνια τώρα είναι το ζητούμενο στην κλωστοϋφαντουργία: το βαμβάκι της Μακεδονίας θα εξάγεται ως ρούχο υψηλής ποιότητας στις ΗΠΑ. Οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία θα δοθούν σε δημόσιο και τράπεζες έναντι του μέρους των απαιτήσεών τους προς την ΕΝΚΛΩ. Θα χρειαστεί επίσης ένας δανεισμός 5-6 εκατ. ευρώ, για τη συντήρηση του εξοπλισμού και κεφάλαιο κίνησης. Οι εργαζόμενοι θα είναι περίπου 350 τον πρώτο χρόνο με προοπτική ταχείας αύξησης. Οι μισθοί τους, σημειωτέον, θα ξεκινούν από το θρυλικό πια 751.

Πρόκειται για φιλόδοξη και έξυπνη προσπάθεια αξιοποίησης του υπάρχοντος εξοπλισμού αλλά και της τεχνογνωσίας που ενσωματώνεται στους απολυμένους κλωστοϋφαντουργούς. Και τα δύο θα πάνε χαμένα σε λίγα χρόνια. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του εγχειρήματος όμως είναι η μορφή της διακυβέρνησης, η οποία για την ώρα δεν έχει λάβει τελική μορφή. Δεν πρόκειται για αυτοδιαχειριστική εταιρεία, ούτε φυσικά για ΔΕΚΟ. Τον πρώτο λόγο θα έχει το δημόσιο και οι εργαζόμενοι, διασφαλίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος, αλλά θα υπάρξει και διακριτή παρουσία ιδιωτών, με προοπτική περαιτέρω συμμετοχής. Αν η εταιρεία σταθεί στα πόδια της, θα έχει τη δυνατότητα να βρει το δικό της δρόμο, χωρίς να πέσει στην παγίδα είτε της αποτυχημένης ιδιωτικής πρωτοβουλίας, είτε του κρατισμού.

Η αναβίωση της ΕΝΚΛΩ έχει φυσικά τεράστια σημασία για τις τοπικές κοινωνίες. Μπορεί όμως να γίνει και μοντέλο για άλλες παραγωγικές δραστηριότητες, ιδίως στο θέμα της μετατροπής χρεών σε κεφάλαιο και στη σχέση δημόσιου και ιδιωτικού. Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο της είναι ότι προήλθε «από τα κάτω», δηλαδή αυτόνομα και από ανθρώπους που γνωρίζουν και αγαπούν τον κλάδο. Δεν είναι προϊόν θεωρητικής ανάλυσης. Τέτοιες ακριβώς προσπάθειες σφράγισαν την τεράστια επιτυχία της Ασίας. Ας ελπίσουμε ότι το πείραμα της ΕΝΚΛΩ θα πετύχει και θα συμβάλλει στην αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού της χώρας μας.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

It has started: Spain decides permanent UBI for its citizens

globinfo freexchange
Spain appears to be the first country that will implement a permanent form of Universal Basic Income for its citizens. As the Independentreported: [emphasis added]
Spain’s cabinet has approved the creation of a national minimum income, according to a government spokesperson.

Deputy Prime Minister Pablo Iglesias told a news conference on Friday the creation of a minimum income worth €462 (£416.92) a month will target some 850,000 households or 2.5 million people.

The government would pay the monthly stipend and top up existing revenue for people earning less so that they receive at least that minimum amount every month, he said.

The minimum income would increase with the number of family members, up to a maximum of €1,015 (£916.30) each month. The programme would cost the government about €3 billion a year.

Mr Iglesias said: “Today is a historic day for our democracy. Today this government is showing that its political choice is social justice and that it takes the…

It has started: Greece becomes the blueprint for the 21st century corporate feudalism

globinfo freexchange
Greece has just become the blueprint for the 21st century corporate feudalism through a preposterous environmental bill passed on Tuesday.
Just when the neoliberal government lifted most of the restriction measures that were imposed to deal with the COVID-19 pandemic crisis, it rushed to pass the bill through unconstitutional actions. These have been strongly condemned by the main opposition party, SYRIZA.
As reported by the Associated Press:
Greek lawmakers approved a controversial environmental bill Tuesday that the opposition and environmental groups slammed for opening the door to exploratory oil and gas drilling in protected areas.

[...]

On the eve of the vote, Greenpeace and the World Wildlife Fund said they had collected 30,000 signatures in an online petition against the legislation, which they say will remove vital safeguards for environmental protection.

Beyond the drilling, this legislation is deeply problematic in many areas, as has already been estab…

Τίποτα δεν σταματάει το νεοφιλελεύθερο "οδοστρωτήρα" τους ...

globinfo freexchange
Αφού τελείωσαν τα χειροκροτήματα για τους γιατρούς του Εθνικού Συστήματος Υγείας, ο Μητσοτάκης επέστρεψε στην "κανονικότητα" της αποστολής του, που, με λίγα λόγια, είναι η ιδιωτικοποίηση και το ξεπούλημα των πάντων. Έτσι, μετά το διάλειμμα λόγω πανδημίας, φανέρωσε και πάλι το πόσο αδημονεί να οδηγήσει το Εθνικό Σύστημα Υγείας στο δρόμο της ιδιωτικοποίησης.
Όπως αναφέρει το tvxs.gr:
                         Δεν πρόλαβαν να περάσουν λίγες μέρες από την άρση του Lockdown και την απομάκρυνση, σε πρώτη φάση, του σοβαρού υγειονομικού κινδύνου της πανδημίας, και ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέφερε τα σχέδια για ιδιωτικοποίηση του ΕΣΥ, εγκαταλείποντας τα «χειροκροτήματα» και τις αναφορές στους «ήρωες» υγειονομικούς και στη σημασία του δημόσιου συστήματος υγείας. Παρά το «σκληρό μάθημα» που έδωσε η πανδημία στους νεοφιλεύθερους λάτρεις της «αγοράς», φαίνεται πως η κυβέρνηση δεν εγκατέλειψε ποτέ τους αρχικούς σχεδιασμούς της, παρά τον τρόπο που το δημόσιο σύστημα υγεία…

New court files expose Sheldon Adelson’s security team in US spy operation against Julian Assange

An exclusive investigation by The Grayzone reveals new details on the critical role Sheldon Adelson’s Las Vegas Sands played in an apparent CIA spying operation targeting Julian Assange, and exposes the Sands security staff who helped coordinate the malicious campaign.
by Max Blumenthal
I was the CIA director. We lied, we cheated, we stole.

–Mike Pompeo, College Station, TX, April 15, 2019
Part 2 - Pompeo outlines the attack on Assange
Pompeo’s first public speech as CIA Director, hosted at the Washington DC-based Center for Strategic and International Studies think tank on April 13, 2017, was one of the most paranoid and resentful addresses ever delivered by an agency chief.
The former Republican congressman from Kansas opened his speech with an extended tirade against the “Philip Agees in the world,” referring to the CIA whistleblower who handed over thousands of classified documents to leftist publishers that revealed shocking details of illegal US regime change and assassination …

The neoliberal machine mocks Millennials and Gen Xers through a documentary about Bernie's awful mistreatment by the corporate media!

globinfo freexchange
Now that the "Bernie Sanders" threat for the establishment has been neutralized (for a second time), the neoliberal machine is free to pretend that it cares about the truth.
Kyle Kulinski speaks about a new documentary by VICE about the media bias against Bernie Sanders. Although the doc trailer is pretty impressive, Kulinski starts with a pretty remarkable argument he saw on Twitter:
                         Credit to VICE. Thank you for this documentary. Curious how it released after Bernie dropped out. 

Kulinski finds that the mainstream media still have enough power to neutralize an undesirable candidate, as they did with Bernie, despite the fact that most of the people don't trust them. He also explains the demographics of this year's race for the leadership of the Democratic party.

As he supports, Millennials and Gen Xers overwhelmingly supported Bernie Sanders against the Baby Boomers and the Silent Generation (in which Bernie actually be…

Δεν τους βγαίνει με τίποτα η "στρατηγική ήττα" ...

globinfo freexchange
Τα πράγματα φαίνεται να εξελίσσονται σχεδόν όπως τα είχαμε προβλέψει.
Όπως είχαμε επισημάνει ήδη από τα μέσα Απριλίου, στο επόμενο διάστημα αναμένεται να δούμε νέες, αλλεπάλληλες "φουσκωμένες" δημοσκοπήσεις από την φιλοκυβερνητική μηχανή προπαγάνδας, ώστε να προετοιμαστεί ψυχολογικά το κοινό για το επικείμενο αποτέλεσμα των εθνικών εκλογών.
Στις δημοσκοπήσεις αυτές θα βλέπουμε ενδεχομένως την ψαλίδα μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ συνεχώς να μεγαλώνει, με μια ταυτόχρονη πτώση του ποσοστού του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, σε βαθμό που να δικαιολογεί την στρατηγική του ήττα.  
Ωστόσο, το 20,3% του ΣΥΡΙΖΑ, δεν συνιστά στρατηγική ήττα στο βαθμό που επιθυμεί το καθεστώς και η ντόπια ολιγαρχία, εν όψει μάλιστα και απλής αναλογικής. Οπότε θα πρέπει να αναμένουμε στο αμέσως επόμενο διάστημα ένα νέο βομβαρδισμό από δημοσκοπήσεις στις οποίες το ποσοστό του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα "ροκανίζεται" σταδιακά, έτσι ώστε να δημιουργηθεί το κ…

Το κίνημα Slow News: η απάντηση στα Fake News?

globinfo freexchange
Στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο, ο αβάσταχτος όγκος πληροφοριών που καταναλώνουμε καθημερινά έχει γεννήσει ένα δυστοπικό παράδοξο: την ίδια στιγμή, αμφισβητούμε και πιστεύουμε τα πάντα. Το μυαλό μας έχει βυθιστεί σε μια δίνη από tweets, αναρτήσεις, βίντεο, hoaxes και fake news.
Τα τελευταία χρόνια, σε διάφορα μέρη του πλανήτη, νησίδες αντίστασης έρχονται στην επιφάνεια. Ολιγομελείς ομάδες ανεξάρτητων δημοσιογράφων αγωνίζονται να οικοδομήσουν ένα εναλλακτικό μοντέλο πληροφόρησης, το οποίο βασίζεται σε μια εξαιρετικά απλή αρχή: πρέπει να κόψουμε ταχύτητα. Ένα μαχητικό ντοκιμαντέρ που έχει βαλθεί να αποδείξει ότι η δημοσιογραφία παραμένει ο βασικός πυλώνας της δημοκρατίας.
https://www.filmfestival.gr/el/section-tdf/movie/1047/13001


Το ενδιαφέρον αυτό ντοκιμαντέρ του Alberto Puliafito, ερευνά ένα νέο είδος δημοσιογραφίας που γεννήθηκε από την ανάγκη για δημοσιογραφική αυθεντικότητα μέσα στο σημερινό, χαοτικό μιντιακό τοπίο.
Σε ένα σύστημα που χαρακτηρίζεται από μια αδι…

Chris Hedges interviews Howie Hawkins, Green for President

Howie Hawkins
Pulitzer Prize winning journalist and public intellectual, Chris Hedges, speaks with Howie Hawkins about the political landscape in 2020, "lesser evilism" and more.

How the USA erased the USSR victory over Nazi Germany

Moderate Rebels
The Soviet Union played the leading role in defeating Nazi Germany in World War II, but the US government has tried to erase its unimaginable sacrifice. Historian Peter Kuznick discusses the real history of WWII, and how 80% of Nazis were killed on the Eastern Front with the USSR.

New court files expose Sheldon Adelson’s security team in US spy operation against Julian Assange

An exclusive investigation by The Grayzone reveals new details on the critical role Sheldon Adelson’s Las Vegas Sands played in an apparent CIA spying operation targeting Julian Assange, and exposes the Sands security staff who helped coordinate the malicious campaign.
by Max Blumenthal
I was the CIA director. We lied, we cheated, we stole.

–Mike Pompeo, College Station, TX, April 15, 2019
Part 3 - Journey to “the dark side”
On February 26, 2017, Wikileaks announced the forthcoming release of a major tranche of CIA files revealing details of the agency’s hacking and electronic surveillance tools. One such spying application called “Marble” allowed agency spies to implant code that obfuscated their identity on computers they had hacked. Other files contained evidence of programs that allowed hackers to break into encrypted messaging applications like Signal and Telegram, and to turn Samsung smart TVs into listening devices. 
Two days after Wikileaks’ initial announcement, on February …