Skip to main content

Η πολυπόθητη αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού

Μια απόπειρα ανάστασης της Ελληνικής κλωστοϋφαντουργίας

του Κώστα Λαπαβίτσα

Η μνημονιακή παράταξη - που πρόσφατα πανηγυρίζει γιατί ετοιμάζεται να συμπεριλάβει και τον Σύριζα - έχει ξοδέψει τόνους μελάνης για να μας πείσει ότι τα μνημόνια και η λιτότητα δεν είναι το πρόβλημα της χώρας μας. Στην πραγματικότητα, μας λένε, η Ελλάδα, μας λένε, πάσχει επειδή δεν εφάρμοσε μεταρρυθμίσεις, πολλές από τις οποίες περιλαμβάνονται στα μνημόνια. Το ίδιο βαρύγδουπο επιχείρημα συχνά απευθύνεται και κατά όσων κάνουν κριτική στο ευρώ. Δεν φταίει το κοινό νόμισμα για την κατάσταση της οικονομίας και την κοινωνίας μας. Φταίμε εμείς που δεν κάνουμε μεταρρυθμίσεις.

Όταν όμως πρέπει οι μνημονιακοί να μας πουν συγκεκριμένα τι εννοούν με μεταρρυθμίσεις, τα πράγματα γίνονται μάλλον ακατανότητα για τον πολύ κόσμο. Φαίνεται ότι οι μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η Ελλάδα είναι η μείωση των μισθών και των συντάξεων, η διάλυση του συντεταγμένου πλαισίου των εργασιακών σχέσεων, η απορρύθμιση των αγορών και οι ιδιωτικοποιήσεις. Η ανάπτυξη θα έρθει με τη μείωση των μισθών κάτω από τα 500 ευρώ και την απελευθέρωση των ταξί και των φαρμακείων ... 'Η με το κύμα ξένων επενδύσεων που θα ξεσπάσει μόλις το "κακό κράτος" συρρικνωθεί ... Πώς να μην απαξιώνει ο πολύς κόσμος ακόμη και την έννοια των μεταρρυθμίσεων όταν χρησιμοποιούνται τέτοια φαιδρά επιχειρήματα;

Η Ελλάδα φυσικά χρειάζεται δομικές μεταρρυθμίσεις ώστε να περάσει σε διαδικασία ταχύρρυθμης ανάπτυξης με αύξηση των εισοδημάτων και κοινωνική δικαιοσύνη. Μόνο που οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις δεν είναι αυτές που προτείνει το ΔΝΤ και θα επιβάλλει το νέο μνημόνιο. Οι μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται είναι αυτές που θα προσδιορίσουν μια νέα σχέση του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα στη χώρα μας, αποκόπτοντας τον ομφάλιο λώρο ανάμεσα στο μεγάλο κεφάλαιο και στις δημόσιες προμήθειες και τα δημόσια έργα, αναδιαρθρώνοντας συνολικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα με εθνικοποίηση και δημόσια λειτουργία και εκσυγχρονίζοντας τους μηχανισμούς του κράτους για να έχουν ανταποδοτικότητα και να μπορούν να δώσουν κατεύθυνση στην οικονομία. Τα παραδείγματα υπάρχουν και βρίσκονται στην Ασία και όχι στα παρωχημένα μοντέλα του ΔΝΤ που συστηματικά αποτυγχάνουν παγκοσμίως.

Οι μήνες της διακυβέρνησης του Σύριζα δεν έφεραν πολλές επιτυχίες και ήδη μας οδηγούν σε νέο μνημόνιο. Μία από τις λίγες ενθαρρυντικές εξελίξεις το διάστημα αυτό, που μπορεί να ρίξει φως στο θέμα των σωστών δομικών μεταρρυθμίσεων για την ανάπτυξη, συνέβη στο χώρο της κλωστοϋφαντουργίας. Υπάρχουν μαθήματα για όλους εδώ και καλό θα είναι η προσπάθεια να στηριχτεί και να μελετηθεί γενικότερα.

Παραθέτω ένα σχετικό άρθρο που συνέγραψα με τον Γ. Μουσουλίδη, τελευταίο Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΕΝΚΛΩ:

Τους τελευταίους μήνες έχει πάρει σάρκα και οστά μια σημαντική προσπάθεια για την αναβίωση της κλωστοϋφαντουργίας στην Ημαθία και τη Θράκη. Δεν υπάρχει φυσικά καμία εγγύηση επιτυχίας, αλλά τα χαρακτηριστικά της είναι εντυπωσιακά και μας δίνουν μια μικρή γεύση του τι μπορεί πραγματικά να σημαίνει η αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού στη χώρα μας. Αν η προσπάθεια πετύχει, θα υπάρξει ίσως ένα μοντέλο και για άλλες δραστηριότητες που σήμερα βρίσκονται σε αδράνεια, ή ανυπαρξία.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η Ελλάδα ακολούθησε λάθος δρόμο ανάπτυξης, υπερτονίζοντας τον τομέα των υπηρεσιών και συρρικνώνοντας τον πρωτογενή και τον δευτερογενή τομέα. Το αποτέλεσμα ήταν να εξασθενίσει τη θέση της στον διεθνή καταμερισμό εργασίας και να παρουσιάζει μεγάλα ελλείματα στο εμπορικό ισοζύγιο. Το μοντέλο ανάπτυξης φαλκίδευε συστηματικά των ανταγωνισμό και δημιούργησε έναν κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα. Τέλος, ο ιδιωτικός χρηματοπιστωτικός τομέας απέτυχε πλήρως και μέσω της διόγκωσης του δανεισμού το 1998-2007 συνέβαλλε αποφασιστικά στην αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού.

Με το ξέσπασμα της κρίσης, η τραπεζική απομόχλευση σε συνδυασμό με τη λιτότητα και την εσωτερική υποτίμηση οδήγησαν τον παραγωγικό τομέα σε κατάρρευση. Η υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής μετά το 2008 έφτασε το 35%. Η κρίση ανέδειξε όλα τα δομικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και επιβεβαίωσε ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με ριζική αναθεώρηση της δομής της, καθώς και των χρηματοοικονομικών εργαλείων υποστήριξής της.

Οι ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να ξαναμπεί σε τροχιά ανάπτυξης η ελληνική οικονομία δεν έχουν σχέση με το λεγόμενο «αναπτυξιακό» κομμάτι των μνημονίων. Οι ιδέες του ΔΝΤ για απορρύθμιση των αγορών, συρρίκνωση του κράτους, μείωση του μισθολογικού κόστους και τα παρόμοια είναι τελείως παρωχημένες. Οι χώρες με τη στιβαρότερη ανάπτυξη τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες βρίσκονται στην Ασία και στηρίχτηκαν στον ενεργό ρόλο του κράτους, κυρίως για δημόσιες επενδύσεις, με σταθερά αυξανόμενους μισθούς και ισχυρή δημόσια παρουσία στην οικονομία. Δεν δίστασαν να παρέμβουν ενεργά στην λειτουργία των αγορών και αντιμετωπίζουν το ΔΝΤ σχεδόν με αποστροφή.

Η αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού στην Ελλάδα πρέπει να βασιστεί σε μια νέα σχέση δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, με απεξάρτηση των μεγάλων ιδιωτικών επιχειρήσεων από το δημόσιο ταμείο και με παράλληλη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταποδοτικότητας του δημοσίου τομέα. Η αναδιάρθρωση, που θα στοχεύει στην τόνωση του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα, είναι ανέφικτη χωρίς ολική μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα, με δημόσια ιδιοκτησία και διοίκηση. Αυτές είναι οι δομικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η χώρα κι εδώ ακριβώς έγκειται το ενδιαφέρον της προσπάθειας στην κλωστοϋφαντουργία.

Η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία (ΕΝΚΛΩ) κατέρρευσε μετά το χρηματιστηριακό όργιο 1999-2000 και τη σωρεία λαθών που ακολούθησαν. Μια εταιρεία που συμπύκνωνε 140 χρόνια εμπειρίας στη βιομηχανική κλωστοϋφαντουργία στη Νάουσα και γενικότερα στην Ελλάδα, με ισχυρότατη παρουσία στις διεθνείς αγορές, άριστο εργατικό δυναμικό, υψηλή τεχνολογία και εξαιρετική ποιότητα προϊόντος, βρέθηκε να βουλιάζει κάτω από χρέη 350 εκ. Τα χρέη οφείλονται πρωτίστως στις τράπεζες, αλλά και στο δημόσιο ως ασφαλιστικές και φορολογικές οφειλές, όπως και στους εργαζόμενους ως δεδουλευμένα.

Η πρόταση αναβίωσης – που προήλθε από το διοικητικό προσωπικό της εταιρείας σε στενή συνεργασία με τους εργαζόμενους – χρησιμοποιεί τον πτωχευτικό κώδικα, επιδιώκοντας να μετατρέψει τα χρέη σε μετοχικό κεφάλαιο. Θα προκύψει ένα μετοχικό σχήμα όπου την κύρια ιδιοκτησία θα έχουν το δημόσιο, οι εργαζόμενοι, οι τράπεζες και σε ένα βαθμό οι παλιοί μέτοχοι. Δεδομένου ότι η αξία της εταιρείας σε μορφή σκραπ δεν είναι πάνω από 16 εκ ευρώ, όλοι μπορούν να βγουν δυνάμει κερδισμένοι.

Το επιχειρηματικό σχέδιο είναι άριστο. Θα γίνει επανεκκίνηση δύο εργοστασίων στη Ροδόπη και Μαρώνεια (νήμα κόμπακτ το οποίο θα εξάγεται) και ενός στη Στενήμαχο της Νάουσας (νήμα μόδας και ρούχο με ετικέτα). Προβλέπεται καθετοποίηση της παραγωγής που χρόνια τώρα είναι το ζητούμενο στην κλωστοϋφαντουργία: το βαμβάκι της Μακεδονίας θα εξάγεται ως ρούχο υψηλής ποιότητας στις ΗΠΑ. Οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία θα δοθούν σε δημόσιο και τράπεζες έναντι του μέρους των απαιτήσεών τους προς την ΕΝΚΛΩ. Θα χρειαστεί επίσης ένας δανεισμός 5-6 εκατ. ευρώ, για τη συντήρηση του εξοπλισμού και κεφάλαιο κίνησης. Οι εργαζόμενοι θα είναι περίπου 350 τον πρώτο χρόνο με προοπτική ταχείας αύξησης. Οι μισθοί τους, σημειωτέον, θα ξεκινούν από το θρυλικό πια 751.

Πρόκειται για φιλόδοξη και έξυπνη προσπάθεια αξιοποίησης του υπάρχοντος εξοπλισμού αλλά και της τεχνογνωσίας που ενσωματώνεται στους απολυμένους κλωστοϋφαντουργούς. Και τα δύο θα πάνε χαμένα σε λίγα χρόνια. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του εγχειρήματος όμως είναι η μορφή της διακυβέρνησης, η οποία για την ώρα δεν έχει λάβει τελική μορφή. Δεν πρόκειται για αυτοδιαχειριστική εταιρεία, ούτε φυσικά για ΔΕΚΟ. Τον πρώτο λόγο θα έχει το δημόσιο και οι εργαζόμενοι, διασφαλίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος, αλλά θα υπάρξει και διακριτή παρουσία ιδιωτών, με προοπτική περαιτέρω συμμετοχής. Αν η εταιρεία σταθεί στα πόδια της, θα έχει τη δυνατότητα να βρει το δικό της δρόμο, χωρίς να πέσει στην παγίδα είτε της αποτυχημένης ιδιωτικής πρωτοβουλίας, είτε του κρατισμού.

Η αναβίωση της ΕΝΚΛΩ έχει φυσικά τεράστια σημασία για τις τοπικές κοινωνίες. Μπορεί όμως να γίνει και μοντέλο για άλλες παραγωγικές δραστηριότητες, ιδίως στο θέμα της μετατροπής χρεών σε κεφάλαιο και στη σχέση δημόσιου και ιδιωτικού. Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο της είναι ότι προήλθε «από τα κάτω», δηλαδή αυτόνομα και από ανθρώπους που γνωρίζουν και αγαπούν τον κλάδο. Δεν είναι προϊόν θεωρητικής ανάλυσης. Τέτοιες ακριβώς προσπάθειες σφράγισαν την τεράστια επιτυχία της Ασίας. Ας ελπίσουμε ότι το πείραμα της ΕΝΚΛΩ θα πετύχει και θα συμβάλλει στην αναδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού της χώρας μας.

Πηγή:

Comments

Popular posts from this blog

Gaddafi's plan for a pan-African independent power as the main reason for which the Western neocolonialists finally destroyed Libya

'Hillary Clinton is a war criminal'
globinfo freexchange
Afshin Rattansi of RT's Going Underground, speaks with Muammar Gaddafi's spokesperson during the Libyan Civil War, Moussa Ibrahim, about how Gaddafi's government's predictions came true on terrorism, extremism and tribal conflict plaguing Libya following Gaddafi's downfall.
Ibrahim gives details about Gaddafi's plan to create a fully independent African Union from the Western neocolonial powers. And he implies that this was the main reason for which the Western neocolonialists finally destroyed Libya. He claims that Gaddafi administration was very open to a dialogue with the West, but he had been deliberately ignored. He also characterizes Hillary Clinton as a 'war criminal'.
Some key points:
Gaddafi was laying down real plans and real project for the control of African natural resources through the African Organization for Natural Resources. Unifying African armies into one army called th…

Roger Waters: militarism is exacerbating the Climate Crisis

The Real News Network
Pink Floyd co-founder and activist Roger Waters speaks to the Real News at the People's Mobilization Against the U.S. War Machine in New York City.

Trump threatens to transfer the endo-capitalist war into a civil war level

globinfo freexchange
Donald Trump finally counter-attacked against corporate Democrats and their persistent desire to impeach him, through the ultimate threat: a civil war. In a recent tweet he wrote:
"... If the Democrats are successful in removing the President from office (which they will never be), it will cause a Civil War like fracture in this Nation from which our Country will never heal.
....If the Democrats are successful in removing the President from office (which they will never be), it will cause a Civil War like fracture in this Nation from which our Country will never heal.” Pastor Robert Jeffress, @FoxNews — Donald J. Trump (@realDonaldTrump) September 30, 2019
Speaking to the Real News Network, Jeet Heer of The Nation pointed out:
The civil-war tweet is almost like a threat. It’s like, 'Well, this is a nice little Republic you got here, and it’d be a shame if anything happened to it.' But the thing is that this civil-war talk did not originate from T…

Why NSA whistleblower Edward Snowden risked his life to expose surveillance state

Democracy Now!
Six years ago, Edward Snowden leaked a trove of secret documents about how the United States had built a massive surveillance apparatus to spy on Americans and people across the globe. 
Snowden was then charged in the U.S. for violating the Espionage Act and other laws. As he attempted to flee to Latin America, Snowden became stranded in Russia after the U.S. revoked his passport. He has lived in Moscow ever since. 
Snowden just published his memoir, “Permanent Record,” in which he writes about what led him to risk his life to expose the U.S. government’s system of mass surveillance. 

Greta Thunberg: “We are striking to disrupt the system”

Democracy Now!
Greta Thunberg, is the 16-year-old Swedish climate activist who has inspired millions across the globe. Last year she launched a school strike for the climate, skipping school every Friday to stand in front of the Swedish parliament, demanding action to prevent catastrophic climate change.
Her protest spread, quickly going global. Hundreds of thousands of schoolchildren around the globe have participated in their own local school strikes for the climate.
Since her strike began in 2018, Greta has become a leading figure in the climate justice movement. She has joined protests across Europe. She has addressed world leaders at the U.N. climate talks in Poland and the European Union Parliament. She has even met the pope. 
She is also planning to attend the U.N. climate summit in Santiago, Chile, in December.

Το βαθύτερο νόημα του να κάνεις κολοτούμπες σε σύνοδο του ΟΗΕ

globinfo freexchange
Επικυρώθηκε με κάθε επισημότητα η μεγάλη απάτη του Μητσοτακικού καθεστώτος και του βρόμικου μιντιακού κατεστημένου της ντόπιας ολιγαρχίας, το οποίο έκανε τα πάντα, προκειμένου να κερδίσει τις εθνικές εκλογές η χειρότερη δεξιά της μεταπολίτευσης. 
Μετά τις θεαματικές κολοτούμπες Παναγιωτόπουλου-Βαρβιτσιώτη σε συνέδριο του Economist όσον αφορά το Μακεδονικό, ήρθε η σειρά του ίδιου του Μητσοτάκη να τους μιμηθεί, όχι απλά σε κάποιο συνέδριο, αλλά σε σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα. 
Η δήλωση Μητσοτάκη δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας:
«Νωρίς το απόγευμα της 23ης Ιουλίου πέρυσι μία μικρή πυρκαγιά ξέσπασε σε λόφο έξω από την Αθήνα. Οι πυροσβεστικές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν χιλιάδες τέτοιες φωτιές κάθε χρόνο. Αυτή όμως ήταν διαφορετική. Οδηγημένη από ισχυρότατους ανέμους, εξαπλώθηκε γρήγορα και έφθασε στην προαστιακή κωμόπολη του Ματιού. Μόλις μπήκε στην πευκόφυτη οικιστική περιοχή κατέστη αδύνατο να περιοριστεί… Τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι η άμεση συνέπεια τη…

'How dare you!': Greta Thunberg rages at 'fairytales of eternal economic growth' at UN climate summit

In a speech to the United Nations Climate Action Summit Monday, Swedish youth climate activist Greta Thunberg lit into world leaders for their "empty words" around solving the climate crisis and said decades of inaction have left her generation without a future.

"People are suffering. People are dying. Entire ecosytems are collapsing. We are at the beginning of a mass extinction and all you can talk about is money and fairytales of eternal economic growth," said Thunberg. "How dare you!
Thunberg delivered her remarks during a panel on the climate crisis after she was asked what she thought of the worldwide climate strike movement that she began, alone, 13 months ago. But the youth activist wasn't interested in rehashing the past or praise from politicians.

"I shouldn't be standing here," said Thunberg. "I should be back in school on the other side of the ocean. Yet you all come to me for hope? How dare you! You have stolen my d…

Το Μητσοτακικό καθεστώς βάζει σε εφαρμογή το σχέδιο για τα σύγχρονα φέουδα

globinfo freexchange

Φαίνεται ότι αρχίζουν κιόλας να επαληθεύονται οι εκτιμήσεις σχετικά με τη δημιουργία Ειδικών Οικονομικών Ζωνών εντός της Ελληνικής επικράτειας. 
Όπως έχουμε αναφέρει σε πρόσφατο άρθρο, ο πρώτος μεγάλος στόχος του Μητσοτακικού καθεστώτος θα είναι η δημιουργία Ειδικών Οικονομικών Ζωνών εντός της Ελληνικής επικράτειας και το σχέδιο αναμένεται να ανακοινωθεί επίσημα γύρω στον Γενάρη-Φλεβάρη του 2020, εκτός απροόπτου. Οι νεοφιλελεύθεροι "τζιχαντιστές" της δεξιάς ετοιμάζονται να στρώσουν χαλί στους φεουδάρχες του 21ου αιώνα τους οποίους σήμερα αποκαλούμε "επενδυτές". 
Το σχέδιο θα εφαρμοστεί ανεμπόδιστα και σε πλήρη σύμπλευση με το νεοφιλελεύθερο ιερατείο του άξονα Βρυξελλών-Βερολίνου, καθώς οι φανατικοί τεχνοκράτες του Μητσοτάκη είναι απόλυτα αφοσιωμένοι στην επιτυχή ολοκλήρωσή του.

Όπως είναι φυσικό, οι περιοχές που προσφέρονται περισσότερο για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου, είναι αυτές που παρουσιάζουν την υψηλότερη ανεργία. Με τη Μητσοτ…

EVERYONE is on the list: Snowden says no ‘innocents’ in mass surveillance world

Asked if buying his memoir would get one on a spy list, NSA whistleblower Edward Snowden chillingly replied that everyone in the world is on the “list” and there are no innocents in the age of mass surveillance.

Responding to a reader who joked that buying Snowden’s book ‘Permanent Record’ might have put him on a list of people to be spied on, the exiled former intelligence contractor said in all seriousness that everyone is being spied on regardless.

Systems of mass surveillance strive to record all people, in all places, at all times. The question is no longer ‘Am I on the list?’ it is ‘What's my rank on the list?’,” Snowden tweeted on Wednesday.
The former NSA and CIA contractor became a household name in 2013, when he revealed the extent of surveillance by the ‘Five Eyes’ network of US and its allies. He fled to Hong Kong ahead of being charged with espionage and eventually found asylum in Russia.

The US government reacted to the publication of his memoir by filing a civil l…

Chris Hedges: "Democracy has been destroyed by global capitalism"

Democracy Now!
House Democrats have subpoenaed President Trump’s personal lawyer Rudy Giuliani, seeking documents related to his work in Ukraine, after Giuliani admitted on television that he had urged the Ukrainian government to investigate Joe Biden and his son Hunter. This comes as House Democrats continue to build their case for impeaching the president, following a whistleblower complaint focused on a phone call in which Trump asked the Ukranian president to do him a “favor” by digging up dirt on his political rival ahead of the upcoming election. 
Pulitzer Prize-winning journalist and author Chris Hedges says the president's latest behavior merely scratches the surface of the underlying corruption and malaise that plagues the country, and describes global capitalism as an impediment to democracy. Currently, he says, "we have the façade of democracy." The capitalist class has leveraged its influence to draft legislation, invert the constitution and orchestrate the &…